Кіріспе

Уилтширдегі бенедиктиндік әйелдер монастыры, Англия.

Уилтон аббаттығы – Англияның Уилтшир округында, Солсбериден батысқа қарай үш миль жерде, қазіргі Уилтон үйі тұрған жерде болған бенедиктиндік әйелдер монастыры. Ол 10 ғасырдың басынан 1539 жылға дейін жұмыс істеді.

Қор

Уилтон аббатшылығы туралы алғашқы жазбалар 930 жылдарға дейін барады, бірақ 15 ғасырдағы өлең оның негізін 8 ғасырдың соңында Уилтшир елдорманы Вейостан қалағандығын, ал оның әйелі Альбурга аббаттыққа басшылық еткенін айтады. Кейбір тарихшылар бұл мәлімдемені қабылдаған, бірақ шіркеу тарихшысы Сара Фут оны 10 ғасырдағы жаңа құрылым деп сипаттап, жоққа шығарды. Тарихшы Элизабет Криттал да бұл оқиғаны мойынбұрмайды. Алайда, Эггберттің өмірбаянында оның есімі еске алынбаған.

Англосаксон дәуірі

Қауымда 26 қарындас болуы тиіс еді. Ол Сент-Мэри шіркеуіне қарасты болды. Едуард Ескі және Эльфлидтің Еділфлед және Этельхильд есімді екі қызы, әдетте, қауымға қосылған, Еділфлед – қарындас ретінде, ал Этельхильд – мирянка ретінде. Олар аналарымен бірге Вилтон қаласына жерленді. Олардың жартылай бауыры, король Этельстан 930 жылдары Вилтондағы қауымға екі жер сыйлады, соның ішінде 937 жылы өзінің және Еділфледтің күнәларын кешіру үшін берілген жер де бар еді. 955 жылы король Эдвиг Вилтон аббаттығының қарындастарына Челке (Челке, саксон æt Ceolcum) деп аталатын мүлікті берді, оған Broad Chalke және Bowerchalke жерлері кірді.

Вулфтрит дәуірі

Уилтондық Вулфтрит, Эдгардың әйелі (немесе кәнизағы), ағылшын королі (959–975 жылдары билеген), 960-шы жылдардың басынан шамамен 1000 жылға дейін Уилтон аббаты болды. Стентонның сөзіне қарағанда, ол монахиня болған кезде Эдгар (сол кезде он алтыдан аспаған, ал ол сәл үлкен болған) оны аббаттан ұрлап, Севеноакс маңындағы Кемсингтегі сарайына алып кеткен. Христиандыққа дейінгі және ерте христиандық англосаксон қоғамында келін ұрлау жиі кездесетін, сондықтан оның ұрлануына оның келісімі болған-болмағаны белгісіз. Дегенмен, ол екі жыл бойы Кемсингте ұсталды, осы уақыт ішінде Эдгарға Сент-Эдит есімді қызды дүниеге келтірді, ол өмірінің соңына дейін оны мойындап, қолдады. Эдгардың кеңесшісі Сент-Дунстан кейіннен патшаны ұрлауы үшін тәубе етуге көндірді: айтуынша, Эдгар жеті жыл бойы таж кимеген. 960-шы жылдардың басында Вулфтрит Вилтонға аббат ретінде қайта орналастырылды (онда ол қызын өсірді), ал Эдгар аббатқа қазына мен жер сыйлады. 964 жылы Эдгар Эльфтритпен христиандық рәсімде үйленді, бұл Вулфтритпен болған кез келген бұрынғы келісімді жойды; осы себепті, қазіргі тарихшылар оны кейде "кәнизақ" деп атайды, бірақ сол кездегі әдет-ғұрыптарды ескеретін болсақ, бұл сөз дұрыс емес. Патшадан байлық алған және өзі де ақсүйек тегінен шыққан Вулфтрит өзінің байлығын Вилтонның қасиетті заттар жинағын толықтыруға жұмсады. Ол сондай-ақ Вилтонды қорғау үшін патшалық байланыстарын пайдалана алды, мысалы, Вилтонның реві тұтқындаған екі дін қызметкерін босатуды қамтамасыз етті. Оның қызы 984 және 987 жылдар аралығында 23 жасында қайтыс болды, ал анасы мен түрлі патшалар, сондай-ақ жергілікті халықтың зор қолдауы оны қасиетті әулие ретінде дәріптеуге көмектесті.

Жоғарғы орта ғасырлар

1003 жылы Дания королі Суэйн Уилтон қаласын қиратты, бірақ аббатхананың да осы тағдырға ұшырағаны белгісіз. Уилтоннан білім алған Эдуард Исповедниктің әйелі Эдит Вессекс абатхананы таспен қайта салдырды; ол бұрын ағаштан салынған еді. Нормандтар басып алғанға дейін бір жыл бұрын бір жұбай өз қызы Ева Уилтонды аббатханаға берді. Ол 1080 жылы Францияда жаңа өмір бастау үшін кетіп қалды. Уилтон аббатиссасы корольден толық барондық иеленді, бұл құрметке тек үш ағылшын монастыры – Шафтсбери, Баркинг және Винчестердегі Сент-Мэри аббаттығы ғана ие болды. Барондық басшысы ретінде аббатисса король шақырғанда әскерге рыцарьдар беруге міндетті болды. Аббатисса өзінің билігіндегі лауазымдарды тағайындау құқығына ие болды, бұл оны маңызды демеушіге айналдырды; оның демеушілігінің ең маңызды себебі – әрқашан көптеген дін қызметкерлері болған монастырлық шіркеуге дияконды тағайындау құқығы еді. Уилтон аббаттығына патшайым отбасы жақсылық жасады және корольдік отбасының мүшелері, мысалы Генрих I және королева Модтан көптеген мол сыйлықтар алды. Король, Кентербери архиепискобы, Солсбери епископы және кейде патшайым да Уилтонға монахтарды тағайындау құқығына ие болды. Король бұл құқықты өзінің тәж кию рәсімінде және жаңа аббатисса сайлау кезінде, ал патшайым өзінің тәж кию рәсімінде пайдаланды. 1143 жылы король Стефан оны өзінің штаб-пәтері етіп белгіледі, бірақ Глостер графы Роберт басқарған Матильданың әскерлері оны жеңіске жеткізе алмады. 13 ғасырда Уилтон аббаттығы қаржылық қиындыққа тап болды, ал 1246 және 1276 жылдар аралығында ғимараттарды жөндеу үшін тәж бен шіркеуден бірнеше сыйлықтар берілді, сол кезде ғимараттар өте қиын жағдайда екені айтылды. 1302 және 1379 жылдары Уилтон монахтарының тәртіпсіздік жасағаны анықталды. Сесили Боденхэм 1534 жылы сайланды.