Кіріспе

Тынық мұхитындағы жанартаулық архипелаг, Аляскадағы арал.

Ревильягигедо аралдары (lang es, reˈβiʝa xiˈxeðo) немесе Ревильягигедо архипелагы – Тынық мұхитындағы төрт жанартаулық аралдан тұратын топ, олардың бірегей экожүйесімен әйгілі. Олар Сокорро аралынан шамамен оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қарай, Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік ұшындағы Кабо-Сан-Лукастан және Мансанильонуң батысынан орналасқан. Тарихи тұрғыдан Мексиканың Колима штатына қатысты, 1861 жылы жазалау ошағын құру үшін оларға берілген, аралдар Мексиканың федералдық меншігінде және юрисдикциясында болады. 2016 жылдың шілдесінде Ревильягигедо архипелагы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді, ал 2017 жылдың қарашасында олар теңіздік қорық және Мексиканың ұлттық паркі деп жарияланды.

География

Жалпы ауданы 157,81 км² (60,93 миль²), шығыстан батысқа қарай шамамен 420 км (261 миль) созылған. Сокорро аралының оңтүстігіндегі теңіз базасында 45 (қызметкер) адам тұрады. Кларион аралында тоғыз адамнан тұратын шағын теңіз гарнизоны орналасқан. Басқа аралдарда адам тұрмайды. Аралдар Жаңа Испанияның 53-ші вице-королі, Ревильягигедо графының 2-ші титулының иесі Дон Хуан Висенте де Гуэмес есімімен аталады.

Арал (басқа атауы) Ұзындығы x Ені (км) Ауданы (км²) Ең биік нүктесі (м) Ішкі аралдар (UTC 7, Тау уақыт белдеуі)
Сан-Бенедикто 4,315 x 2,490 5,94 Барсена (310)
Сокорро (Сан-Томас) 16,813 x 15,629 132,06 Эверман тауы (Cerro) (1130)
Рока-Партида 0,246 x 0,073 0,014 (34)
Сыртқы арал (UTC 8, Тынық мұхит уақыт белдеуі)
Кларион (Санта-Роза) 8,544 x 3,686 19,80 Монте-Галлегос (335)
Ревильягигедо аралдары 420 x 115 157,81 Эверман тауы (Cerro) (1130)

Шығысқа жақын үш арал ішкі аралдар деп аталады. Олар UTC 7 (Тау уақыты) уақыт белдеуіне жатады, ал Колиманың көп бөлігі UTC 6 (Орталық уақыт белдеуі) уақыт белдеуінде. Кларион ішкі аралдардан 200 км-ден астам батысқа қарай орналасқан және UTC 8 (Тынық мұхит уақыт белдеуі) уақыт белдеуінде. Ревильягигедо аралдары Тынық мұхитындағы континенттік шельфке жатпайтын үш мексикалық арал тобының бірі болып табылады; қалғандары – Гуадалупе аралы және Рокас Алихос.

XVI-XIX ғасырлар

Испан зерттеушілері аралдарды ашқанға дейін олардың ешқайсысында адам қоныстанғандығының дәлелі жоқ. 1533 жылдың 19 желтоқсанында Эз және оның экипажы адам тұрмайтын аралды ашып, оны Санто-Томас (Сокорро аралы) деп атады. 28 желтоқсанда олар Isla de los Inocentes (Сан-Бенедикто) аралын тапты, оған Әулие Тәуелсіздер күні құрметіне осы ат берілді. 1542 жылдың қарашасында Руй Лопес де Виллалобос Тынық мұхиты арқылы жаңа маршруттарды зерттеу кезінде Иносентес және Санто-Томас аралдарын қайта ашты және соңғысын Анублада ("Бұлтылы") деп белгіледі. Виллалобос Рока Партида аралын алғаш көріп, оған қазіргі атауын берді. 1608 жылы Мартин Янес де Армида тағы бір экспедицияны басқарып, Анубладаға сапар шекті және оның атын Сокорро деп өзгертті. 1779 жылы Хосе Камачо қалған аралды алғаш рет көріп, оны Санта-Роза ("Святая Роза") деп белгіледі. Кейіннен Санта-Роза Генри Гизелар басқарған кеменің атымен Кларион деп аталды. Ревильягигедо аралдарына тағы да бірқатар зерттеушілер сапар шекті: Доминго дель Кастильо (1541), Мигель Пинто (1772), Александр фон Гумбольдт (1811), Бенджамин Моррелл (1825), алғашқы ботаникалық коллекция жасаған сэр Эдвард Белчер (1839) және 1848 жылы Эверман тауының жарылуын көрген Рив. 1861 жылдың 25 шілдесінде президент Бенито Хуарес төрт аралдың аумақтық билігін Колима штатына беру туралы жарлыққа қол қойды. Оның жоспары Сокорро аралында теңіз үстіндегі түрме салу еді; бұл жоспар іске аспаса да, оларды Колимаға қосатын жарлық күшін жойған жоқ. 1865 жылы аралды орнитолог Эндрю Джексон Грейсон зерттеді, ол Сокорро көгершінін, Сокорро мазақ құсын және Сокорро эльф бүркітін ашты, олардың ғылыми атаулары оның құрметіне берілді.

ХХ ғасыр

ХХ ғасырдың басында Калифорния штатының Сан-Франциско қаласындағы Калифорния ғылым академиясының директоры доктор Бартон Уоррен Эверманн аралдарды ғылыми зерттеуді қолғабыс етті. Осы кезеңде ең толыққанды биологиялық коллекциялар жиналды. Сокорро аралындағы жанартау оның құрметіне қайта аталды. 1957 жылы Мексика Әскери-теңіз күштері Сокоррода теңіз базасын құрды және одан бері аралда тұрақты түрде орналасқан. Жоғарыда айтылғандай, Кларионда да шағын бекет бар. 1972 жылдың 21 наурызында Колима штатының губернаторы өз штатының аралдық аумақтарына сапар шеккен алғашқы губернатор болды. Осы оқиғаны белгілеу үшін тақта ашылып, Колиманың талаптары бекітілді. Ірі аралдардың төңірегіндегі теңіздер су астында жүзушілер арасында танымал; киттер, акулалар және манта сәулелері сияқты әртүрлі теңіз жануарларын кездестіруге болады. Аралдарға сапар шегетін адамдар көбінесе экспедициялық кемелерде орналасады, бұл экологиялық тұрғыдан тиімді, себебі бұл жаңадан келген инвазивті түрлердің таралуына кедерес жасайды. Аралдарға су астында жүзуден басқа мақсаттармен бару қауіпті деп есептеледі, себебі жағаға түсу қиын; мысалы, Кларионға түсуге тырысқан адамдардың кейбіреулері тірі қалмады. Оларға кейде XF4 префиксін қолданатын радио әуесқойлары да келеді. Құрлықтан алшақтығына байланысты, олар Мексикадан бөлек дербес "бірлік" ретінде қарастырылады. Аралдардың биологиялық түрлерін сақтаумен айналысатын ұйымдар экспедицияларын жүзеге асыру үшін аралдарға үнемі келіп тұрады. Туристік инфрақұрылым жоқ; аралдарда өздерінің сенімді тұщы су көздері жоқ.

Экология

Ревильягигедо аралдарында көптеген эндемикалық өсімдіктер мен жануарлар түрлері мекендейді, оларды кейде Мексиканың "кіші Гавайиі" деп атайды. Олар Неотропикалық аймақтың бір бөлігі болып табылатын ерекше құрлықтық экорегион ретінде танылады. Сокорро флора, фауна және топография жағынан ең алуан түрлі. Мексика үкіметі 1994 жылдың 4 маусымында аралдарды биосфералық қорық ретінде бекітті. 2020 жылы "Океанографиялық журнал" журналында "Оның шалғайлығы, қорғанысы және ерекше океанографиясы оны жер бетіндегі ең биологиялық әртүрлі және қызықты теңіз бағыттарының біріне айналдырады" деп жазылған. Дүниежүзілік табиғат қоры (WWF) мәліметтері бойынша, аралдардың 16 қалыпты түрде таралған құстарының 14-і, сондай-ақ бір теңіз құсы эндемикалық, ал аралдардың барлық жер бетіндегі омыртқалы жануарлары да эндемиктер. Бірақ соңғылары тек қамшы жыланнан (Masticophis anthonyi), түнгі жыланнан (Hypsiglena unaocularis) және екі Urosaurus игуанасынан (U. auriculatus және U. clarionensis) тұрады. Сан-Бенедиктодан солтүстікке қарай көптеген теңіз құстары таралмайды; дауыл құстары, әсіресе, көбеймейді, бірақ олар аймақта таралған және азық іздеу үшін аралдарға келеді. Альбатростар да мұнда әдетте кездеспейді. Құстар арасында Тынық мұхитының солтүстік-шығысындағы теңіз жағалауындағы аралдарда кең таралған үй қыраншасының жоқтығы ең айқын. Сокоррода көптеген эндемикалық өсімдік таксондары бар, ал Кларионда бірнешеу ғана бар. 1952 жылдың 1 тамызында Барсена жанартауының күшті жарылысы кезінде Сан-Бенедикто экожүйесі жойылып кетуге жақын болды. Экожүйе содан бері қалпына келді, бірақ оқиға Сан-Бенедикто тау құсының жойылуына себеп болғаны белгілі. Ilex socorroensis, Aristolochia socorroensis, Bidens socorrensis, Coreocarpus insularis, Eremosis littoralis, Erigeron socorrensis, Perityle socorrosensis, Zapoteca formosa subsp. socorrensis, Lepechinia hastata subsp. socorrensis, Salvia pseudomisella, Triumfetta socorrensis, Botrychium socorrense, Acianthera unguicallosa, Castilleja bryantii var. socorrensis, Peperomia socorronis, Muhlenbergia solisii, Paspalum longum, Guettarda insularis, Meliosma nesites, Cestrum pacificum, Physalis mimulus, Citharexylum danirae және Verbena sphaerocarpa Сокорроға тән. Portulaca masonii Кларионға тән. Aristolochia islandica және Erigeron crenatus Сан-Бенедиктоға тән. Екі немесе одан да көп аралға эндемикалық өсімдіктер: Cryptantha foliosa, Bulbostylis nesiotica, Cyperus duripes, Croton masonii, Teucrium townsendii, Oenothera resicum, Aristida tenuifolia, Aristida vaginata, Spermacoce nesiotica және Nicotiana stocktonii.