Кіріспе

Бастысы қайыр-садақаға сүйенетін адам – сұраныш етуші (мендиканттардан, "тілеу") – негізгі немесе толыққанды түрде өмір сүру үшін қайыр-садақаға тәуелді болатын адам. Принцип бойынша, сұраныш етуші діни ордендер жеке немесе ұжымдық түрде аз мүлікке ие болады, және көп жағдайда мүшелері кедейлікке серт беру арқылы, барлық уақыттары мен күштері өз дінін ұстануға, уағыздауға және қоғамға қызмет етуге жұмсалады. Сұраныш ету – әсіресе Батыс Христиандығында аскетизмнің бір түрі. Шығыс Христиандығында кейбір аскеттер «Мәсіх үшін ақымақтар» деп аталады, олар қоғамдық нормаларды жек көріп, толығырақ христиандық өмірді ұмтылады.

Діни іс-әрекет

Көптеген діни ордендер қайыршылық өмір салтын ұстанады, соның ішінде католик қайыршы ордендері, индуист аскеттері, исламның кейбір суфи дервиштері, джайнизм мен буддизмнің монастырлық ордендері. Қайыршылар буддизмдегі монахтардың бастапқы түрі болып табылады және Үндістанның индуизмінде және үнділік діни дәстүрлерді қабылдаған елдерде ұзақ тарихы бар. Бірақ олар жоғары орта ғасырларға дейін христиандықта кеңінен таралған жоқ. "Паломниктің жолы" шығыс христиан қайыршысының өмірін бейнелейді.

Католик шіркеуі

Алғашқы латын шіркеуінде қайыршылар мен көшпелі уағыздаушыларға үлкен құрмет көрсілмеді, ал олардың уағыздауына тыйым салынды. Қасиетті Бенедикттің ережесінде Нурсиялық Бенедикт мұндай саяхаттаушы монахтарды "гировагтар" деп атады және оларды өз ықтиярларына бой ұсынуда қауіпті екенін айтты. Бұл мінез-құлық тұрақты өмір салған кенобиттер мен анкориттердің монахтық өмірімен теріс салыстырылды. 13 ғасырдың басында католик шіркеуінде қайыршылық қызмет қайта жанданды, өйткені Ассизилік Франциск пен Сент-Доминиктің ізбасарлары ауылдарда уағыздағанда тамақ сұрап жалбарынды. Осы адамдар "кедейлер ордендері" деп аталатын католиктік монахтық өмірдің жаңа түрін құрды. Бұл ордендер Бендиктиндер мен Цистерциандар сияқты күшті және консервативті монахтар ордендерінен өте өзгеше болды. Кедейлер ордендеріне жататын көшпелі уағыздаушылар Евангелияны уағыздау үшін қаладан қалаға сапар шегіп, өздерін ғиса мен Он екі шәкіртінің үлгісімен ұстады. Триест университетінің профессоры Джакомо Тодещини осы қайыршыларды былай сипаттады:

Басқа мәсіхшілер

Батыс христиандарынан айырмашылығы, Шығыс христиандары ешқашан қайыршы ордендерімен теңдесетін монахизм түрін жасаған емес. Керісінше, барлық православие монахтары мен монахтықтар Әйгілі Базилийдің дәстүрлі монахтар ережесін ұстанады. Дегенмен, қайыршылық Мәсіх атынан жасалған ақымақтық көріністері арқылы әлі де өз тамырын жасайды. Протестантизмде шегінішшілік тәжірибенің тоқтатылуына қарамастан, қайыршылық үлгідегі уағыз одан тәуелсіз пайда болды. Американдық методистер бұрын аудармалы уағыздаушыларды, «айналма жолмен жүрушілерді» жіберумен белгілі болды. Тағы бір мысал – Джонни Эпплсид, Шведенборгтың аудармалы уағыздаушысы, ол кейіннен американдық халық батыры деңгейіне көтерілді.

Буддизм

Буддизм – ежелгі Үндістанның қайыр сұрау дәстүрі бар бірнеше діни ағымдарының бірі. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Тхеравада дәстүрінің монахтары Будда белгілегендей, садақа жинау (Санскрит және Пали тілінде: пиндапата) амалын орындап келеді. Тағамдар сенімді жандардан алынып, Сангханың барлық мүшелеріне теңдей бөліседі. Буддизм мен христиан дініндегі қайыр сұраудың басты айырмашылығы – қол еңбегін күнкөріс құралы ретінде қарастыруда. Көптеген буддистік қауымдастар монахтар үшін шектеулі еңбек түрлерін қалыптастырғанмен, буддистік монахтың дүниелік істерден қашық болуы керек деген түсінік те бар. Мұндай әдептік нормалар мен қанағаттандыруға болатын күнкөріс ережелерінің көптегені түрлі мектептердің Виная әдебиетінде сақталған. Сангханың үй иелерінің және үй шаруасымен айналысатын әйелдердің жұмысына араласуы да алдағы апаттың белгісі деп есептеледі.

Жапон буддизмі

Қытайда буддизмнің дамуына ұқсас, жапондықтар Будда заманында болғандай, жиі қайыр-садақа жинаумен айналыспады. Монастырлар шаруалар еңбек еткен жерлерден жатақтар алып, онда тұратын монахтарға үнемі бірлескен тамақпен қамтамасыз ететін. Дегенмен, пиндапата Жапонияда, көбінесе Дзен буддизмінде кейде орындалады. Қайыр-садақаға шығатын монахтар дәстүрлі түрде саяхатшы монахтар (行脚僧, angyasō) кигендей, бамбуктан тоқылған шляпа, ақ қос киім және сабаннан тоқылған сандал киеді. Топтап қайыр-садақаға шыққанда, монахтар қатарға тұрып, қала көшелерімен жүріп, өздерінің келгенін хабарлау үшін "хоу" (法雨, әдеби мағынасында "Дхарма жаңбыры") деп айқайлайды.

Ислам діні

Мұсылмандар арасында, әсіресе Солтүстік Нигерияда, "алмажири" деп аталатын сұранышпен күн көретін адамдар бар. Олардың көпшілігі 5-тен 18 жасқа дейінгі балалар, қалаларда Құран оқып, күнкөріс табу үшін тілекке қарсы ақша сұрайды. "Алмажири" ғана емес, мұсылман халқы басым аймақ болып табылатын Солтүстік Нигерияда оларға жатпайтын көптеген сұранышпен күн көретін адамдар да бар. Оларға дене мүкіяттығы шектеулі жандар, соқырлар және тіршілікке мұқтаж қарттар да кіреді.