Кіріспе
Ағылшын аристократы леди Шарлотта Елизавета Гест (туған аты Берти; 19 мамыр 1812 – 15 қаңтар 1895), кейін леди Шарлотта Шрайбер, – ағылшын аристократы, ең белгілісі – Мабиногионды қазіргі заманғы баспа форматында алғаш рет жариялаған адам. Мабиногион – Британияның ең ертегі проза әдебиеті. Гест Мабиногионды Еуропаның маңызды әдеби мәтіні ретінде орнықтырып, Артур патшаның рыцарлық романдары мен готикалық қозғалысқа деген заманауи құштарлық аясында оның әдебиетшілер арасында танымалдылығын арттырды. Гест кітапқа берген атау орта ғасырлық көшірушінің қатесінен туындаған, бұл қате 18 ғасырда Уильям Оуэн Пуг және Лондондық Уэльс қоғамдары тарапынан қабылданған. Ол шебер лингвист және көрнекті Уэльс темір өндірушісі Джон Джозиа Гесттің әйелі болғандықтан, 19 ғасырдағы Уэльстің әдебиетін зерттеуде және қайта жаңғыруында жетекші рөл атқарды. Екінші күйеуі Чарльз Шрайбермен бірге ол Виктория дәуіріндегі порцелин коллекционері ретінде танымал болды; олардың коллекциясы Виктория және Альберт мұражайында сақтаулы. Ол сонымен қатар жанкүйерлер, ойындар және ойын карталарының үлкен коллекцияларын жасады, оларды Британ мұражайына сыйлады. Ол халықаралық деңгейдегі өнеркәсіпші, прогрессивті педагог, қайырымдылық жасаушы және жоғары қоғамдағы шақырылған қонақ ретінде танылды.
Lady Charlotte Elizabeth Guest (née Bertie; 19 May 1812 – 15 January 1895), later Lady Charlotte Schreiber, was an English aristocrat who is best known as the first publisher in modern print format of the Mabinogion, the earliest prose literature of Britain. Guest established the Mabinogion as a source literary text of Europe, claiming this recognition among literati in the context of contemporary passions for the chivalric romance of King Arthur and the Gothic movement. The name Guest used for the book was derived from a mediaeval copyist's error, already established in the 18th century by William Owen Pughe and the London Welsh societies. As an accomplished linguist and the wife of a foremost Welsh ironmaster John Josiah Guest, she became a leading figure in the study of literature and the wider Welsh Renaissance of the 19th century. With her second husband, Charles Schreiber, she became a well known Victorian collector of porcelain; their collection is held in the Victoria and Albert Museum. She also created major collections of fans, games, and playing cards, which she gave to the British Museum. She was noted as an international industrialist, pioneering liberal educator, philanthropist and elite society hostess.
Ерте өмір
Леди Шарлотта 1812 жылғы 19 мамырда Линкольнширдегі Уффингтон қаласында, Уффингтон үйінде, Линдсейдің 9-шы графы Альбемарл Бертидің (1744–1818) және оның екінші әйелі Шарлотта Сюзанна Элизабет Лейардтың қызы ретінде дүниеге келді. Ол леди Шарлотта Элизабет Берти деп крещение алды. Алты жасында әкесі қайтыс болды, сондай-ақ сол жылы үй өртеніп, ол құтқарылды. Кейін анасы Петер Уильям Пегусқа (оның бірінші туысы) қайта тұрмысқа шықты, Шарлотта оны ұнатпаған еді. Оның екі кіші інісі мен жартылай қарындастары болды. Уақыт өте келе анасы белсенді өмірден ауруға байланысты шегініп, денсаулығы нашарлай бастады. Осы кезде Шарлотта үй шаруасын анасының орнына басқаруға кірісті. Ол бақтың тыныштығын өте жақсы көріп, уақыт өте келе ішкі ортада болудан жиренді. Сонымен қатар, он тоғыз жасында ол отбасының іс-әрекеттері үшін үнемі кешірім сұрауға мәжбүр болды. Кішкентай кезінен бастап ол саясатқа қызығушылық танытып, өз пікірін қалыптастырған мәселелер бойынша ойын ашық білдірді. Шарлотта тілдер мен әдебиетке қабілетті еді. Ол араб, еврей және парсы тілдерін өздігінен үйреніп, ағаларының тәлімгерімен бірге латын, грек, француз және итальян тілдерін оқыды. Білім беруді жақсартуға деген ынтасы 1840 жылдардың ортасында салынған кітапханадан да көрінеді. Кітапханаға бастапқыда 1 шиллинг 6 пенни жарна төленсе, 1853 жылы ол қоғамдық кітапхана болып қайта ұйымдастырылды. Шарлотта Гест 1852 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін Доулестің темір зауытын басқаруға көмектесті. Ол Г.Т. Кларк пен Эдвард Диветтпен бірге зауыттың атқарушылары мен сенімділері болды. Осының нәтижесінде, жесір қалған кезде Гест жалғыз сенімді болып қалатын, бірақ 1855 жылы Чарльз Шрайберге қайта тұрмысқа шығып, де-факто басқару Кларкқа өтті. Дегенмен, ол темір зауытын басқаруды тоқтатқандығы және оның орнына саяхаттап, керемет керамика коллекциясын жинағандығы туралы хабарлар бар.
Жарияланымдар
Мейман Уэльске жеті тілді меңгерген маман ретінде келді. Ол валлий тілін үйренді және Abergavenny Welsh Society Cymdeithas Cymreigyddion y Fenni-нің жетекші әдебиетші ғалымдарымен, әсіресе Томас Прайс пен Джон Джонс (Тегид)пен байланыс жасады, олар оның жұмысын қолдап, ынталандырды. Вильмарке бастапқыда бретондық көздер туралы онымен жақсы қарым-қатынаста болды, бірақ кейін оның еңбегін плагиаттады. Ол ортағасырлық бірнеше әндер мен өлеңдерді аударды, содан кейін 1837 жылы «Мабиногион» жұмысын бастады. Джон Джонс (Тегид) оған судья Босанкеттен «Llyfr Coch Hergest» қолжазбасының көшірмесін алды, ол Тегид Оксфордта жас ғалым болғанда оған көшіру тапсырған еді. Шарлотта Тегидтің көшірмесінен алғаш аударған ертегі «Фонтанның ханымы» немесе «Оуэйн» болды, ол 1838 жылы жарық көрген кезде жақсы қабылданды. Кейбір кейіпкерлер Уильям Оуэн Пуганың «Уэльстің Мивириялық археологиясында» сипатталған. Пуга 1795 және 1821 жылдары «Pwyll» ертегісінің бірінші бөлігінен аударма жариялады. Ол барлық ертегілерді толық аударды, бірақ 1835 жылы қайтыс болғанда еңбегі жарияланбады. Гейст Пуганың аудармаларына сүйенбеді, бірақ ол 1803 жылы Пуга аяқтаған валлий сөздігін пайдаланды. Шарлотта Гест «Мабиногион» қазіргі заманғы баспа форматында жарық көрген материалдың алғашқы аудармасы болды. Ол 1838 және 1845 жылдар аралығында жеті томдық болып жарық көрді, алғашқы томдары Гесттің сүйікті Артур тақырыбына арналған. 1849 жылы шығарма үш томдық болып қайта басылды: І томда валлий романдары «Оуэйн», «Передур» және «Герайнт пен Энид»; ІІ томда «Кульхвх ак Ольвен» және «Ронабвидің арманы» болды. ІІІ томда «Мабиноги» мен «Талиэсиннің» төрт тармағы жазылған. І томдағы «Герайнт пен Энид» Альфред, Лорд Теннисонның «Идилдер патшалығындағы» Герайнт туралы екі өлеңіне негіз болды. 1838–45 жылдардағы жеті томдық серия және 1849 жылғы үш томдық жинақ екі тілді болды, Тегидтің валлий тіліндегі мәтіні мен Гесттің ағылшын аудармасын ұсынды. Олар негізінен ағылшын тілінде жазылған, барлығы 145 беттік көптеген ғылыми түсіндірмелерді қамтыды. Олар жоғары сапалы, толық суреттерімен, алтынмен әшекейленген, былғары мұқабаларымен жасалған. Барлық томдар бір уақытта Уэльстегі Лландовиріде «Tonn Press» баспасынан және Лондондағы «Longmans» баспасынан жарық көрді. 1877 жылы басылған келесі басылым тек ағылшын тіліндегі аударма болды, және ол өте танымал болған стандартты басылымға айналды.
"Мабиногион" атауы
Mabinogion атауы осы әңгімелерге қатысты жиі дұрыс емес Guest-пен басталады деп есептеледі, бірақ ол 18-шы ғасырдың соңында-ақ қолданысқа енген. Pughe 1795 және оның Лондондық Уэльс қоғамдарындағы айналасы. Атау ортағасырлық көшірушінің қатесінен туындаған, онда mabynnogyon сөзінің бір ғана мысалы 'mabinogi' терминінің көпше түрі сияқты көрінеді, бірақ 'mabinogi' өзі уэльс тіліндегі көпше түр. Mabinogi сөзінің мағынасы белгісіз, бірақ ол «ұлы», «бала», «жас адам» деген мағына беретін «mab» сөзімен байланысты екені анық: мұны генеалогиядағы «ұлы» деген атаудан көруге болады. Одан ары зерттеушілер арасында бірлік жоқ. «Mabinogi» атауы тек Mabinogi-дің төрт тармағына ғана дұрыс қолданылады. Бұл тек төрт әңгіме емес, себебі әрқайсысында кем дегенде үш әңгіме бар, бірақ олар ресми түрде Guest-тен кейін стандартталған Mabinogion жинағын құрайтын он бір әңгіменің төрт бөлігі ретінде танылады. Guest-тің өзінің жинағына он екі әңгіме кірді, кейін басқа ғалымдар Ханс Талиесін қосылғандығын жойды, өйткені ол қалғандары сияқты Llyfr Coch Hergest немесе Llyfr Gwyn Rhydderch-та табылмайды. 2007 жылы осы саладағы жетекші заманауи ғалым Джон Боллард Mabinogion жинағының дұрыстығына күдік келтірді, Mabinogi-дің төрт тармағынан басқа, әңгімелердің ортақ ештеңесі жоқ екенін, олардың барлығы ортағасырлық қолжазбаларда сақталған прозалық туындылар екенін айтты.
Жеке өмір
Өмірінде оның көптеген күйермендері болды. Бір кезде Герберт Марш ықтимал күйеу ретінде қарастырылды. Ол сол заманғы білімді адамдармен дос болып, болашақ премьер-министр Бенджамин Дизраэлиге (1804–1881) тұрмысқа жуық келді, ол оның зиялы қабілетіне қызығушылық танытқан. Оның алғашқы махаббаты он төрт жасында танысқан Август О’Брайен болды деп саналады, ол кейіннен өмірінің ең жақсы күні деп еске алды. Дегенмен, бұл қарым-қатынасқа тосқауыл келді, себебі анасы қызының жергілікті помещик ұлына байланысуына қарсы болды, тіпті қызын Августқа үйленгенінен гөрі қабірде көргенді жақсы көретінін айтты.
Жарияланымдар
Шрайбер, Шарлотта, Леди. Әртүрлі дәуірлер мен елдердің ойын карталары III том: Швейцария, швед, орыс, поляк, итальян, испан және португал (Лондон, Англия; Джон Мюррей, 1895)
Шрайбер, Шарлотта. Леди Шарлотта Шрайбердің күнделіктері: Ұлыбритания, Франция, Голландия, Бельгия, Испания, Португалия, Түркия, Австрия және Германиядағы 1869–1885 жылдар аралығындағы керамика және антиквариаттарды жинаушының сырлары. (Лондон және Нью-Йорк: Джон Лейн, 1911), Монтегю Джон Гест өңдеген. Гест, Р. және Джон, А. (1989), Леди Шарлотта: XIX ғасырдың өмірбаяны, Ұлыбритания: Вайденфельд және Николсон.
Schreiber, Charlotte. Lady Charlotte Schreiber's Journals: Confidences of a Collector of Ceramics and Antiques throughout Britain, France, Holland, Belgium, Spain, Portugal, Turkey, Austria and Germany from the year 1869–1885. (London and New York: John Lane, 1911), edited by Montague John Guest. Guest, R. and John, A. (1989), Lady Charlotte: A Biography of the 19th Century, United Kingdom: Weidenfeld and Nicolson