Кіріспе

Реймонд Рупен (сонымен қатар Реймонд Рупен және Рубен Реймонд; 1198 – 1219 немесе 1221/1222) – Пуатье үйінің мүшесі, Антиохия княздығы мен Киликия Армения патшалығының тағына талапкер болған. Оның Антиохиядағы мұрагерлігіне әкесінің інісі Богемонд IV кедергі келтірді, бірақ анасының әкесі Киликиялық Лео I оны Киликияның күтілген мұрагері деп мойындады және Антиохияға талабын қойды. 1211 жылы Раймонд Рупен Киликияның кіші патшасы болып тағайындалды, ал 1216 жылы Антиохия князі болды. Антиохиялық мұрагерлік соғысы Леоның 1219 жылы қайтыс болуымен аяқталды, одан кейін Реймонд Рупен Антиохиядан қуылды. Ол Киликияға талабын жалғастырды, бірақ Лео күтпеген жерден өлім төсегінде қызы Изабеллаға қалдырғандықтан жеңіліске ұшырады және өліміне дейін түрмеге қамалды.

Мұрагерлік белгісіздік

Реймонд Рупеннің ата-анасы, Антиохиялық Реймонд пен Армениялық Алисаның некесі 1195 жылы Киликия Армениясы патшалығы мен Антиохия латын княздығы арасындағы жағдайды бейбіттендіру және оларды біртұтас басшылыққа біріктіру мақсатымен жасалды. Реймонд 1197 жылдың басында қайтыс болғаннан кейін Алиса жүкті болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Реймонд Рупенді дүниеге әкелді. Бала, Антиохиялық Богемонд III-нің тұңғыш ұлы ретінде, мұрагерлік құқығы бойынша таққа талапкер болды, бірақ бұл принцип Латын Шығысында күшін жойды. Оның орнына, феодтар қан туыстығына қарай берілді, бұл Богемонд III-нің қалған балаларына тиімді болды. Реймонд Рупеннің әкесі қарт болғандықтан, Реймонд Рупен есейгенге дейін тірі қалуы екіталай еді, сондықтан ол таққа отырса, Армениялықтардың регенттік билігіне ие болуы мүмкін еді. Богемонд жесір келінін және жаңа туған немересін Киликияға жіберді, бұл олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету немесе соңғы некесінен туған ұлының пайдасына немересін мұрагерліктен шеттету үшін жасалды. Екеуі де Киликияның тұңғыш патшасы болып жарияланған Алисаның ағасы Лео I-нің таққа отыру рәсіміне үлгерді. Рәсім Реймонд Рупеннің крещениесімен бірге өтті, оларды пап өкілі Конрад Виттельсбах жүзеге асырды. Лео ұлы болмағандықтан, Реймонд Рупенді өзінің мұрагері деп мойындады және Антиохияға мұрагерлікке ие болуын қамтамасыз етуді өзінің басты міндеті деп белгіледі. Конрад Виттельсбах Систен Антиохияға сапар шегіп, Богемонд III-ті вассалдарын шақырып, Реймонд Рупенді мұрагері ретінде мойындауға мәжбүр етті. Триполи графтығын билеген Богемонд III-нің үлкен ұлы Богемонд Реймонд Рупенге берілген адалдық сертін дереу жоққа шығарды. Темплерлер, Госпитальерлер, Генуя және Пиза саудагерлері, Антиохия коммунасының қолдауына ие болған Богемонд 1198 жылдың соңында Антиохияда күтпеген жерден пайда болды, әкесін тақтан ығыстырып, коммунадан болашақ ханзада ретінде өзіне адалдық ант беруді талап етті. Антиохияның дін қызметкерлері де Лео Анголемдік Петрмен, Антиохияның латын патриархымен араздасқаннан кейін Реймонд Рупеннің ісінен бас тартты.

Антиохия мұрагерлік соғысы

1201 жылы сәуірде Богемонт III қайтыс болғанда, Богемонт IV Антиохияның ханзадасы ретінде өзін орнықтыруда еш қиындық көрмеді. Раймонд Рупенді қолдаған көптеген ақсүйектер Сиске қашып кетті. Лео Антиохия қаласын қоршап алып, Антиохия мұрагерлік соғысын бастарды. Иерусалим және Кипр патшасы Амальрик Раймонд Рупенді жақтады, бірақ араласудан бас тартты. Лео 1210 жылы Раймонд Рупенге Амальриктің қызы және Кипр патшасы Юго I-нің қарындасы Хелвиске үйленуді ұйымдастырды. 1211 жылы 15 тамызда Раймонд Рупен Киликияның кіші патшасы болып, император Отто IV жіберген тәжбен таққа отырды. Келесі жылы, ересек жасқа жеткен кезде, Лео Раймонд Рупенді Антиохияны тонауға жіберді. Раймонд Рупен Хоспиталдықтардан және Антиохия ақсүйектерінен, соның ішінде коммуна жетекшісінен жер беру туралы уәде бергендігі үшін жаңа одақтастар тапты. Бұл істе де Лео оны қолдады. 1216 жылдың басында Антиохия соңымен басып алынды. Раймонд Рупен мен Лео 14 ақпанда қалаға кірді, ал Богемонт қалада болмады. Раймонд Рупенді Антиохияның ханзадасы ретінде латын патриархы Петр Ивреялық киеліге берді және ақсүйектер мен коммунадан адалдыққа сөз алды. Селжук түркілері Киликияға шабуыл жасады, сондықтан Раймонд Рупенді әкесінің інісіне көмектесуге шақырған болуы мүмкін. Алайда олардың қарым-қатынасы нашарлап, Раймонд Рупен Леоны тұтқындауға ниеттенді. Бірақ Лео Темплиерлердің ескертуімен Киликияға қашып кетті. Леоның қолдауысыз Раймонд Рупен Антиохияны ұстап тұра алмады. Ол 1218 жылы Хоспиталдықтарға Джаблехті басып алуға көмектесті, бірақ князьдық соғыстан қирағандықтан, өзінің күші жетпейтінін сезді. Салықтың өсуі оның халқының арасында оның беделін түсірді. 1219 жылы Антиохияның тұрғындары мен ақсүйектері көтеріліс көтеріп, Богемонтты қайтаруға көндірді. Оның інісі келген кезде Раймонд Рупен цитадельде пана тапты, бірақ кейін Киликияға қашты. Ол цитадельді Хоспиталдықтарға тапсырып, олардың достығын жеңіп алды.

Киликиялық талап

Антиохиядан қуылғаннан кейін Реймонд Рупен Киликиядағы Леодан пана іздеді. Бірақ, оның атасы өлім төсегінде жатқанда, Реймонд Рупенді кішкентай қызы Изабелланың пайдасына мұрадан айыруға шешім қабылдады. Принц Богемонд IV-тің таққа қайта отыруы, содан кейін 1219 жылдың мамыр айында король Лео I-нің қайтысы Реймонд Рупеннің Антиохияны билеу үмітіне нүкте қойды. Оның орнына Реймонд Рупен Киликияны иеленуге талпынды, сондай-ақ Леоның үлкен қызы Стефанидің күйеуі Джон Бриенн де талапкер болды. Папа Онорий III Стефани немесе оның Джоннан туған ұлы король Леоның орнын басатынын жариялады, бірақ анасы да, баласы да көп ұзамай қайтыс болды. Осыдан кейін Онорий Реймонд Рупеннің пайдасына шешім шығарды. Реймонд Рупеннің Киликия тағына отыру мүмкіндігі жақсы болды: оны анасы Алиса, бірқатар Киликия ақсүйектері, Госпитальерлер, Папалық және Египетте Бесінші крест жорығын басқарып жүрген Папалық легаты Пелагий Альбано қолдады. Реймонд Рупен 1220 жылдың жазында Пелагиймен жеке кеңесу үшін Дамиеттаға сапар шекті, содан кейін анасымен бірге Киликияға шабуыл жасады. Олар Тарс қаласына орналасып, Госпитальерлерден көмек күтті. Королева Изабелланың регенті Баберондық Константин олардың бекінісіне қарсы жылдам шабуыл жасады. Үш айлық қоршаудан кейін Тарс Реймонд Рупен мен Алисамен бірге басып алынды.

Салдары

Реймонд Рупен 1221 немесе 1222 жылы Киликия түрмесінде қайтыс болды. Ол жиырма бес жасқа толған шамада болды. Изабелла мен Богемонт Киликияда және Антиохияда сөзсіз билік жүргізді, ал көп ұзамай Богемонттың ұлы Филип Изабеллаға үйленіп патша болды, бірақ оған да осыған ұқсас тағдыр бұйырды. Хонорий мен Пелагий Реймонд Рупеннің кішкентай қыздары Мария мен Эшиваның құқықтарын алға тартпауға шешім қабылдады, оларды анасы Кипрге алып кетті.