Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қарағайлар туысы
Genus of conifers
Катая – қарағайлар тұқымдасы (Pinaceae) құрамындағы туыс, бір ғана белгілі тірі түрі бар – Cathaya argyrophylla. Катая – Laricoideae кіші тұқымдасының мүшесі, Pseudotsuga және Larix туыстарымен ең жақын байланысты. Екінші түрі, C. nanchuanensis, енді синоним ретінде қарастырылады, себебі ол C. argyrophylla-дан ешқандай белгісімен ерекшеленбейді. Катая Қытайдың оңтүстігіндегі Гуанси, Гуйчжоу, Хунань және оңтүстік-шығыс Сычуань провинцияларындағы шектеулі аумақта таралған. 950–1800 м биіктіктегі тік, тар тау беткейлерінде, әктасты топырақта өседі. 1950 жылы ғылыми тұрғыдан анықталып, қорғауға алынар алдында, кең тараған популяциясы кесілу салдарынан азайды. Жапырақтары ине тәрізді, 2,5–5 см ұзындықта, жас кезінде қабыршақты жиекті және сабақтардың бойымен спираль бойынша орналасқан. Шишалары 3–5 см ұзындықта, шамамен 15–20 қабыршақтан тұрады, әр қабыршақта екі қанатты тұқым болады. Бір-екі ботаник, осындай таныс тұқымдастықта жаңа туыс пайда болуына келіспей, оны басқа, бар болған туыстарға – Pseudotsuga argyrophylla және Tsuga argyrophylla – енгізуге тырысты. Алайда, ол осы екі туыстан айқын ерекшеленеді, сондықтан бұл комбинациялар қазір қолданылмайды. Британдық Колумбиядағы Виктория қаласындағы Бутчарт бағында кішкентай бір данасы өсіп тұрды. Ағаш 2017 жылы қурады. Онтарио штатының Уилсонвилл қаласындағы Уистлинг Гарденс өсімдіктер коллекциясында жас үлгісі бар.
Cathaya is a genus in the pine family, Pinaceae, with one known living species, Cathaya argyrophylla. Cathaya is a member of the subfamily Laricoideae, most closely related to Pseudotsuga and Larix. A second species, C. nanchuanensis, is now treated as a synonym, as it does not differ from C. argyrophylla in any characters. Cathaya is confined to a limited area in southern China, in the provinces of Guangxi, Guizhou, Hunan and southeast Sichuan. It is found on steep, narrow mountain slopes at 950–1800 m altitude, on limestone soils. A larger population has been reduced by over cutting before its scientific discovery and protection in 1950. The leaves are needle like, 2.5–5 cm long, have ciliate (hairy) margins when young, and grow around the stems in a spiral pattern. The cones are 3–5 cm long, with about 15–20 scales, each scale bearing two winged seeds. One or two botanists, unhappy with the idea of a new genus in such a familiar family, tried to shoehorn it into other existing genera, as Pseudotsuga argyrophylla and Tsuga argyrophylla. It is however very distinct from both of these genera, and these combinations are not now used. The Butchart Gardens in Victoria, British Columbia had a small living specimen. The tree died in 2017. Whistling Gardens in Wilsonville, Ontario has a young specimen in its plant collection.
Қалдық деректері
Катая sp. қазбалары Оңтүстік Португалияның ерте Плейстоцен дәуірінен табылған. Олар 10-30 миллион жыл бұрынғы Еуропаның қоңыр көмір кен орындарында кең таралған.
Cathaya sp. fossils are described from the early Pleistocene of southern Portugal. They are abundant in European brown coal deposits dating from between 10 and 30 million years ago.