Кіріспе

Сенегалдық әнші және гитарист (1953 жылы туған)

Бааба Маал (13 маусым 1953 жылы туған) – Сенегалдық әнші және гитарист, Сенегал өзеніндегі Подор қаласында дүниеге келген. Акустикалық гитарадан басқа, ол сонымен қатар соқпалы аспаптарда да ойнайды. Ол тәуелсіз және ірі лейблдер үшін бірнеше альбомдар шығарды. 2003 жылдың шілдесінде ол БҰҰ Даму бағдарламасының (БҰДБ) Жастар елшісі болып тағайындалды. Маал негізінен пулаар тілінде әндейді және Сенегал өзенінің екі жағында, ежелгі Сенегал Фута Торо патшалығында өмір сүретін пулаар тілінде сөйлейтін халықтың дәстүрлерін насихатайды.

Ерте өмір және білім

Маал әкесінің жолын жалғап, балықшы болады деп күтілді. Бірақ, өмір бойғы досы және туған-туыс ғаулосы, соқыр гитарист Мансур Сектің ықпалымен Маал анасынан және мектеп директорынан музыканы үйренуге бел буды. Ол Дакардағы университете музыканы оқыды, содан кейін Парижде музыкалық нотацияны оқуға кетті. Осы кезеңде ол үш жыл француз астанасында тұрып, Париж консерваториясында курстарға қатысты, жеке сабақтар алды және Моцарттың музыкасына ғашық болды.

Мансап

Сенегалға оралғаннан кейін Маал Мансур Секпен дәстүрлі музыканы оқып, Daande Lenol тобымен бірге өнер көрсете бастады. Маалдың жанрлық біріктірулері келесі онжылдықта оның Firin' in Fouta (1994) альбомымен жалғасты, онда регги, сальса және бретондық арфа музыкасы қолданылып, Positive Black Soul рэперлер тобының мансабын бастаған және Afro Celt Sound System тобының құрылуына әкелген танымал дыбыс жасалды. Оның фьюжн тенденциялары 1998 жылы шыққан "Nomad Soul" альбомында да жалғасты, онда Брайан Ино жеті продюсердің бірі болды. Әртүрлі жеке шығарылымдарынан өзге, ол 1 Giant Leap концептуалдық альбомындағы "Bushes" және "Dunya Salam" атты екі трекке үлес қосты. 1998 жылы Маал Red Hot Organization ұйымының Red Hot + Rhapsody: The Gershwin Groove жинақ альбомы үшін "Bess, You Is My Woman Now" әнін жазды, бұл ән Джордж Гершвинге арналған құрмет. 2002 жылы Маал Red Hot Organization ұйымымен бірлесіп "No Agreement" әнін Res, Tony Allen, Ray Lema, Positive Black Soul және Archie Shepp қатысуымен жазды, сондай-ақ Taj Mahal қатысуымен "Trouble Sleep Yanga Wake Am" әнін жазды. 2007 жылдың 7 шілдесінде Маал Live Earth концертінде өнер көрсетті. Маалдың On the Road альбомы, оның он жылдық концерттерінен тікелей жазылған акустикалық концерттік альбомы 2008 жылы жарық көрді. 2009 жылы "Television" атты жаңа студиялық альбомы шықты. Ол Black Hawk Down фильмінің саундтрегінде "Hunger" және "Still" атты екі тректе орындады, сонымен қатар Far Cry 2 видео ойынының тайтл трегін орындап, осы ойынның толық саундтрегін жасауға көмектесті. 2010 жылы Bonnaroo және Sierra Nevada World Music Festival фестивальдерінде өнер көрсетті. 2013 жылдың 4 мамырында Маал Зимбабведегі Хараре халықаралық өнер фестивалінде өнер көрсетті. 2014 жылы ол BBC Music ұйымының The Beach Boys әніне жасаған "God Only Knows" жаңа нұсқасына үлес қосты. Маалдың 11-ші студиялық альбомы The Traveller, Very Best тобынан Йохан Хьюго және Mumford & Sons тобынан Уинстон Маршалл қатысуымен жазылды және Palm мен Marathon Artists арқылы жарық көрді. "Fulani Rock" және "Gilli Men" синглдары сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. 2016 жылдың қаңтарында ол Ұлыбритания бойынша гастрольдік сапар жасады және Сенегалдағы Blues Du Fleuve фестивалінде бас орындаушы болды. Маал 2015 жылы Оңтүстік Африка бойынша Mumford & Sons тобының "Gentlemen of the Road" турына қатысты. Сондай-ақ, ол Mumford & Sons тобымен бірлесіп "There Will Be Time" әні мен орындау видеоклипін шығарды. 1998 жылы Маал Голландиядағы Prince Claus Fund қорының марапатын алды, ол мәдениет пен даму тақырыптарына прогрессивті және заманауи көзқарас ұсынған адамдарды марапаттайды. Маал Людвиг Геранссон үшін "Black Panther" фильмінің вакандалық саундтрегін дауыстады, Геранссонға көптеген африкалық музыканттарды таныстыруға көмектесті. Маалдың вокалы "Wakanda" және "A King's Sunset" тректерінде естіледі. Екі музыкант "Black Panther: Wakanda Forever" фильмінің жалғасы үшін бірлесіп жұмыс істеді, соның ішінде Маал фильмде жерлеу әншісі ретінде шағын камео рөлін орындады. Фильм трейлерінің жарық көргеніне орай, Маал мен Массамба Диоп Сан-Диегодағы ComicCon-да өнер көрсетті. Оның вокалы "Nyana Wam" атты жалғыз тректе естіледі. 2020 жылы Метрополитен өнер мұражайымен сұхбатта Маал дәстүрлі аспаптардың ритуалдық мәнін және әндерінің мағынасын жеткізу үшін аспаптарды қалай таңдайтынын талқылады: "Кора мен нгонидің рухы сөйлейтін барабан мен балафоннан, немесе сабар мен джембеден өзгеше. Кора мен нгони адам баласына жақын, себебі олар бұрын тіршілік еткен нәрселерден жасалған. Сөйлейтін барабан, балафон және сабар ағаштан жасалған, оларды тыңдағанда санаң орманға қарай бет бұрады. Музыка жасағанда және ән жазғанда, хабарды білу керек. Хабардан аспаптардың қандай екенін және оларды мәтіннің астына қалай қосу керектігін білесің".

Гуманитарлық жұмыстар

2016 жылдың 28 наурызында Маал әлемдік тұрақты дамуға бағытталған қайырымдылық ұйымы – Nann K-ні іске қосты. Маал халықаралық әйелдер күніне орай Африкадағы кәсіп дамытудағы әйелдердің рөлін құрметтеу мақсатында өткізілген шарада өнер көрсетті. NANN K-нің миссиясы – Сенегал және басқа да Африка елдерінің азаматтарына егіншілік, мал шаруашылығы және балық аулау сияқты ауыл шаруашылығы салаларында мансап құруға көмектесу болып табылады. Олардың сайтында былай делінген: «Бұл – ұзақ жылдардан бері келе жатқан салтты ауылдық қызмет түрлері, бірақ олар ешқашан ұйымдастырылмаған, тіпті 21 ғасырға енгізілмеген, соңғы цифрлық технологиялармен үйлестірілмеген». 2019 жылдың 11 желтоқсанында Маал Сахель аймағындағы шөлдеумен күресу үшін ағаш отырғызуға уәде берді. Ол Сенегалдың әрбір азаматы ағаш отырғызғанын айта алатындай болуын тіледі.