Кіріспе

Шотландияның патшалық үйі

Дункельд үйі (Dùn Chailleann немесе "Каледониялықтар") – 1034 жылдан 1040 жылға дейін және 1058 жылдан 1286 жылға дейін шотланд патшаларының тікелей жалғасуын көрсететін тарихи және генеалогиялық құрылым. Тарихшылар осы әулетті "Канморлар" және "Мак Малкольм" деп те атайды. Бұл династиялық тұрғыдан Дал Риатаның Cenél nGabráin, "Фергустың руы" деп аталатын ұрпақтарының жалғасы болып табылады, себебі "үй" термині бастапқыда кельттерде ерте ортағасырлық Шотландияның екі ірі бәсекелес кланының бірін білдіретін ұғым болған, ал оның негізін қалаушысы – Далриада патшасы Фергус Мор. Осы Фергусид патшалық руы бұрынғы төрт немесе одан да көп ғасырлар бойы Далриада (кейін Альба) тағына Cenél Loairn, ал кейін Морей үйімен күрескен. Cenél nGabráin Дункельдтен бұрын Альпин үйімен ұсылған. Сэр Иан Монкрейф Дункельдтік Кринаның әулие Колумбаның туысы болғанын, демек Ирландияның Cenél Conaill руының, Солтүстік Uí Néill әулетінің патшалық тармағының мүшесі екенін айтқан. Кристофер Керни Cenél nEógain руындағы басқа Uí Néill тегін дәлелдеуге тырысады. Бұл Кринаның ұрпақтарының Беток арқылы Cenél nGabráin руының (аналық желісі бойынша) жалғасы болуын жоққа шығармайды. Дункельд әулеті генеалогиялық тұрғыдан Шотландияның Дункан I-нің оның алдыңғысы және анасы Малкольм II-ге қарағанда басқа агнаттық рудан шыққандығына негізделген. Алайда, әлеуметтік-тарихи тұрғыдан алғанда, Дунканның ұлы Малкольм III-нің билігі, оңтүстік көршісі – Англия Корольдігінің ғасырлар бойғы күшті ықпалының басталуымен бірге келеді, осы әулетті зерттеу үшін маңызды кезең ретінде қарастырылады.

Дункельд әулетінің патшалары

Дункан I, r. 1034 1040
Малкольм III, r. 1058 1093
Дональд III, r. 1093 1094 және 1094 1097
Дункан II, r. 1094
Эдгар, r. 1097 1107
Александр I, r. 1107 1124
Дэвид I, r. 1124 1153
Малкольм IV, r. 1153 1165
Уильям I, r.1165 1214
Александр II, r.1214 1249
Александр III, r.1249 1286
Маргарет, r.1286

Александр III қайтыс болғаннан кейін, оның немересі Маргарет (Норвегия қызы) Александрдың өмірлік кезеңінде келісілгендей, "тура мұрагер" деп танылды, бірақ ол ешқашан Шотландия королевасы болып тағайындалмады.