Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін өндірілген, бір-бірімен алмастырылатын зат.
Fungible item produced to satisfy wants or needs
Экономикада тауар – экономикалық игілік, көбінесе ресурс, толық немесе маңызды дәрежеде алмастырылу қасиетіне ие: яғни, нарық осы игіліктің нақты мысалдарына, оны кім өндіргеніне қарамастан, тең немесе дерлік тең қарастырады. Тауардың бағасы әдетте оның нарығының жалпы функциясы ретінде анықталады: жақсы орналасқан физикалық тауарлардың белсенді сауда-саттық нарықтары мен туынды нарықтары болады. Тауарлардың кең қолжетімділігі көбінесе кірістің төмендеуіне және бағадан басқа факторлардың (мысалы, тауар белгісі) маңыздылығын азайтуға әкеледі. Көптеген тауарлар – шикізат, негізгі ресурстар, ауыл шаруашылығы немесе кен өнімдері, мысалы, темір кені, қант немесе күріш, бидай сияқты астық дақылдары. Тауарларға химиялық заттар мен компьютерлік жад сияқты көптеп өндірілетін, мамандандырылмаған өнімдер де жатуы мүмкін. Көбінесе танымал тауарлар – шикі мұнай, жүгері және алтын. Тауардың басқа да анықтамалары пайдалы немесе құнды нәрселерді, сондай-ақ нарықта сатып алуға болатын экономикалық игілік немесе қызметтің синонимі ретінде қарастырылады. Альфред Маршаллдың «Экономика негіздері» (1920) және Леон Вальрастың «Таза экономика элементтері» ([1926] 1954) сияқты классикалық еңбектерде «тауар» термині экономикалық игілік немесе қызметтің жалпы атауы ретінде қолданылады.
In economics, a commodity is an economic good, usually a resource, that specifically has full or substantial fungibility: that is, the market treats instances of the good as equivalent or nearly so with no regard to who produced them. The price of a commodity good is typically determined as a function of its market as a whole: well established physical commodities have actively traded spot and derivative markets. The wide availability of commodities typically leads to smaller profit margins and diminishes the importance of factors (such as brand name) other than price. Most commodities are raw materials, basic resources, agricultural, or mining products, such as iron ore, sugar, or grains like rice and wheat. Commodities can also be mass produced unspecialized products such as chemicals and computer memory. Popular commodities include crude oil, corn, and gold. Other definitions of commodity include something useful or valued and an alternative term for an economic good or service available for purchase in the market. In such standard works as Alfred Marshall's Principles of Economics (1920) and Léon Walras's Elements of Pure Economics ([1926] 1954) 'commodity' serves as general term for an economic good or service.
Этимология
Тауар деген сөз ағылшын тілінде 15 ғасырда француз тіліндегі commodité, "қолайлылық, ыңғайлылық" деген сөзден пайда болды. Бұл француз сөзі латын тіліндегі commoditas сөзінен туындаған, ол "қолайлылық, ыңғайлылық, артықшылық" деген мағынаны білдіреді. Латынша commodus сөзі (содан ағылшын тіліне commodious және accommodate сияқты басқа да сөздер келген) түрлі мағыналарда "сәйкес", "дұрыс өлшем, уақыт немесе жағдай" және "артықшылық, пайда" дегенді білдірген.
The word commodity came into use in English in the 15th century, from the French commodité, "amenity, convenience". Going further back, the French word derives from the Latin commoditas, meaning "suitability, convenience, advantage". The Latin word commodus (from which English gets other words including commodious and accommodate) meant variously "appropriate", "proper measure, time, or condition", and "advantage, benefit".
Сипаттамалары
Экономикада "тауар" термині толық немесе ішінара, бірақ маңызды айырбасталатын экономикалық тауарларға қатысты қолданылады; яғни, нарық олардың әрбір бірлігін өндірушіге қарамастан, шамамен теңдестірілген немесе бірдей қарастырады. Мұнай мен мыс – тауарлардың мысалдары: олардың сұранысы мен ұсынысы бір ғана жалпы нарықтың бөлігін құрайды. Стерео жүйелер сияқты тауар емес заттар өнімнің маркасы, қолданушы интерфейсі және сапасы секілді көптеген ерекшеліктерімен сипатталады. Стереоның бір түріне деген сұраныс екінші түріне қарағанда әлдеқайда жоғары болуы мүмкін. Тауардың бағасы әдетте оның нарығының жалпы жиынтығы ретінде анықталады. Жақсы орналасқан физикалық тауарлар белсенді түрде ағымдық және туынды нарықтарында сауда-саттық жүргізіледі.
In economics, the term commodity is used specifically for economic goods that have full or partial but substantial fungibility; that is, the market treats their instances as equivalent or nearly so with no regard to who produced them. Petroleum and copper are examples of commodity goods: their supply and demand are a part of one universal market. Non commodity items such as stereo systems have many aspects of product differentiation, such as the brand, the user interface and the perceived quality. The demand for one type of stereo may be much larger than demand for another. The price of a commodity good is typically determined as a function of its market as a whole. Well established physical commodities have actively traded spot and derivative markets.
Қатты және жұмсақ тауарлар
Жұмсақ тауарлар – бидай немесе күріш сияқты өсірілетін заттар. Қатты тауарлар жер қазып алынады. Мысалы, алтын, күміс, гелий және мұнай. Энергия тауарларына электр энергиясы, газ, көмір және мұнай кіреді. Электр энергиясының ерекше қасиеті – оны сақтау экономикалық тұрғыдан тиімді емес, демек, ол өндірілген бойда тұтынылуы тиіс.
Soft commodities are goods that are grown, such as wheat, or rice. Hard commodities are mined. Examples include gold, silver, helium, and oil. Energy commodities include electricity, gas, coal and oil. Electricity has the particular characteristic that it is usually uneconomical to store, and must therefore be consumed as soon as it is produced.
Тауарландыру
Тауарландыру, тауарлар немесе қызметтер нарығындағы жеткізушілер арасындағы ерекшеліктердің жоғалуымен жүзеге асады, көбінесе оларды тиімді сатып алу немесе өндіру үшін қажетті интеллектуалды капиталдың таралуы арқасында. Осылайша, бұрын нарық қатысушылары үшін жоғары маржа әкелген тауарлар, мысалы, жалпы қолжетімді дәрі-дәрмектер мен DRAM чиптері сияқты, енді тауарға айналды. The New York Times газетінде жарияланған мақалада мультивитаминдер тауарландырудың мысалы ретінде келтірілген; 50 мг кальций таблеткасы тұтынушы үшін өндіруші компанияға қарамастан бірдей құндылыққа ие, сондықтан мультивитаминдер қазір көтерме саудада сатылады және кез келген супермаркетте маркалық айырмашылықтар аз. Осы тенденцияға сәйкес, наноматериалдар да нарық қатысушылары үшін жоғары пайдадан тауарландыру деңгейіне көтерілуде. Тауарландыру – бұл «тауар мен ерекшеленетін өнім» деген екіұшты жіктеме емес, спектр. Көптеген өнімдер толыққанды ерекшеленбейді, демек, бір-бірімен алмастырылуы мүмкін; тіпті электр энергиясы да өндірілу әдісіне байланысты (мысалы, қатты отын, жел, күн) нарықта ерекшелендірілуі мүмкін, ал энергия таңдауы сатып алушыға жаңартылатын әдістерді таңдауға (және оған сәйкес көп төлеуге) мүмкіндік береді. Көптеген өнімдердің тауарландыру дәрежесі сатып алушының көзқарасына және мүмкіндіктеріне байланысты. Мысалы, сүт, жұмыртқа және дәптер қағазы көптеген тұтынушылар үшін ерекшеленбейді; олар үшін өнім алмастырылатын және сатып алу кезіндегі басты шешуші фактор – ең төмен баға. Ал кейбір тұтынушылар бағадан басқа, қоршаған ортаның тұрақтылығы және жануарлардың әл-ауқаты сияқты факторларды да ескереді. Осы тұтынушылар үшін «органикалық немесе емес» немесе «құс ұясынан шыққан немесе шықпаған» сияқты айырмашылықтар сүт немесе жұмыртқа брендтерін ерекшелендіреді, ал қайта өңделген материалдың үлесі немесе Forest Stewardship Council сертификаты дәптер қағазы брендтерін ерекшелендіруге көмектеседі.
Commoditization occurs as a goods or services market loses differentiation across its supply base, often by the diffusion of the intellectual capital necessary to acquire or produce it efficiently. As such, goods that formerly carried premium margins for market participants have become commodities, such as generic pharmaceuticals and DRAM chips. An article in The New York Times cites multivitamin supplements as an example of commoditization; a 50 mg tablet of calcium is of equal value to a consumer no matter what company produces and markets it, and as such, multivitamins are now sold in bulk and are available at any supermarket with little brand differentiation. Following this trend, nanomaterials are emerging from carrying premium profit margins for market participants to a status of commodification. There is a spectrum of commoditization, rather than a binary distinction of "commodity versus differentiable product". Few products have complete undifferentiability and hence fungibility; even electricity can be differentiated in the market based on its method of generation (e. g., fossil fuel, wind, solar), in markets where energy choice lets a buyer opt (and pay more) for renewable methods if desired. Many products' degree of commoditization depends on the buyer's mentality and means. For example, milk, eggs, and notebook paper are not differentiated by many customers; for them, the product is fungible and lowest price is the main decisive factor in the purchasing choice. Other customers take into consideration other factors besides price, such as environmental sustainability and animal welfare. To these customers, distinctions such as "organic versus not" or "cage free versus not" count toward differentiating brands of milk or eggs, and percentage of recycled content or Forest Stewardship Council certification count toward differentiating brands of notebook paper.
Мүліктердің inventory деректері
Тауарлардың қоры, әдетте төмен қорлар болашақ бағалардың жоғары құбылмалылығына және "қойма таусылу" (қордың тозуы) қаупінің артуына әкеледі. Экономикалық теория бойынша, компаниялар белгілі бір тауарлардың қорын ұстау арқылы ыңғайлылық пайдасын алады. Тауарлардың қоры туралы мәліметтер бір ортақ көзден қолжетімді емес, бірақ әртүрлі көздерден алуға болады. 2006 жылғы зерттеуде 31 тауардың қоры мен тауарлық фьючерстік тәуекелдік премиясы арасындағы байланыс талданды, онда 31 тауардың қорлары туралы деректер пайдаланылды.
The inventory of commodities, with low inventories typically leading to more volatile future prices and increasing the risk of a "stockout" (inventory exhaustion). According to economist theorists, companies receive a convenience yield by holding inventories of certain commodities. Data on inventories of commodities are not available from one common source, although data is available from various sources. Inventory data on 31 commodities was used in a 2006 study on the relationship between inventories and commodity futures risk premiums.
Еңбекті тауарға айналдыру
Классикалық саяси экономикада және әсіресе Карл Маркстың саяси экономиканы сынға алуында тауар – адам еңбегімен өндірілген зат, тауар немесе қызмет ("өнім" немесе "әрекет"). Заттар адамнан тыс. Дегенмен, кейбір заттар осы дүниедегі адамдар үшін "қажет, пайдалы немесе ұнамды" болып табылғанда ғана "пайдалы құнға" ие болады. "Пайдалы құн" затты "адамның қажеттіліктеріне" немесе "ең кең мағынада тіршілік құралына" айналдырады. Қоғам дамыған сайын адамдар тауарлар мен қызметтерді басқа тауарлар мен қызметтерге айырбастауға болатынын білді. Осы кезеңде бұл тауарлар мен қызметтер "тауар" статусын алады. Маркс бойынша, тауарлар – сатуға ұсынылатын немесе "нарықта айырбасталатын" заттар. Нарықта, тауарлар сатылатын жерде, "пайдалы құн" тауар сатуды жеңілдетуге көмектеспейді. Сондықтан, тауарлардың пайдалы құнымен қатар, "сауда құнына" ие болуы қажет – нарықта өрнектелетін құн. Марксқа дейін көптеген экономистер айырбас құнын құрайтын элементтер туралы пікір таластырды. Адам Смит айырбас құнының жалға алу төлемі, пайда, еңбек және шаруашылық құралдарының тозу шығындарынан тұратынын айтты. Адам Смиттен кейін келген Дэвид Рикардо бұл мәселеде Смиттен өзгеше көзқарас білдіріп, еңбектің өзі кез келген тауардың немесе қызметтің айырбас құнының мәні екенін мәлімдеді. Рикардо барлық айырбас құны тауарды жасаған адамдардың еңбегінен туындайды деп тұжырымдаса да, тауардың айырбас құнының бір бөлігі ғана осы тауарды жасаған жұмысшыға төленетінін атап өтті. Бұл тауардың құнының қалған бөлігі – жұмысшыға төленбеген еңбек. Бұл төленбеген еңбек өндіріс құралдарының иесінде қалады. Капиталистік қоғамда капиталист өндіріс құралдарына ие болады, сондықтан төленбеген еңбек капиталистке рента немесе пайда түрінде тиесілі болады. Өндіріс құралдары – тауар өндірілетін орын, өндірісте қолданылатын шикізат және тауарды өндіруге қолданылатын құралдар мен машиналар. Алайда, барлық тауарлар қайта өндірілмейді және барлық тауарлар бастапқыда нарықта сату үшін жасалған жоқ. Бұл бағаланған тауарлар да, мысалы, адамның еңбек күші, өнер туындылары және табиғи ресурстар ("жердің өзі еңбек құралы") тауар ретінде қарастырылады, тіпті олар нарық үшін арнайы өндірілмесе немесе қайта жаңғыртылмайтын болса да. Маркстің тауарды талдауы еңбек құны теориясын қолдана отырып, тауарлардың экономикалық құнын анықтайтын мәселені шешуге көмектесуге бағытталған. Бұл мәселені Адам Смит, Дэвид Рикардо және Карл Родбертус Ягетцоу сияқтылар кеңінен талқылады. Аталған үш экономист те еңбек кез келген тауардың айырбас құнының 100% құрайтын теориясын қабылдамады. Олар тауардың бағасын анықтау үшін әртүрлі дәрежеде сұраныс пен ұсынысқа жүгінді. Маркс тауардың "бағасы" мен "құны" бір-бірімен бірдей емес екенін айтты. Кез келген тауардың бағасы сұраныс пен ұсыныстың теңгерімсіздігіне байланысты уақыт өте келе өзгереді. Ал бір тауардың "құны" тұрақты болады және осы тауарды өндіруге жұмсалған еңбек құнының мөлшерін көрсетеді. Марксқа дейін экономистер тауарлардың құнын анықтау үшін "еңбек мөлшерін" пайдаланудың қиындығы білікті емес жұмысшының сол тауарға жұмсаған уақыты білікті жұмысшыдан ұзақ болатынын атап өтті. Осылайша, осы талдау бойынша, білікті емес жұмысшы өндірген тауар білікті жұмысшы өндірген тауардан құндырақ болар еді. Бірақ Маркс қоғамда тауарды өндіруге қажетті орташа уақыттың белгілі бір мөлшері қалыптасатынын көрсетті. Маркс осы тауарды өндіруге қажетті орташа уақытты "әлеуметтік қажетті еңбек уақыты" деп атады. Әлеуметтік қажетті еңбек уақыты – нақты тауардың "сауда құнын" анықтау үшін дұрыс негіз.
In classical political economy and especially in Karl Marx's critique of political economy, a commodity is an object or a good or service ("product" or "activity") produced by human labour. Objects are external to man. However, some objects attain "use value" to persons in this world, when they are found to be "necessary, useful or pleasant in life". "Use value" makes an object "an object of human wants", or "a means of subsistence in the widest sense". As society developed, people found that they could trade goods and services for other goods and services. At this stage, these goods and services became "commodities". According to Marx, commodities are defined as objects which are offered for sale or are "exchanged in a market". In the marketplace, where commodities are sold, "use value" is not helpful in facilitating the sale of commodities. Accordingly, in addition to having use value, commodities must have an "exchange value"—a value that could be expressed in the market. Prior to Marx, many economists debated as to what elements made up exchange value. Adam Smith maintained that exchange value was made up of rent, profit, labour and the costs of wear and tear on the instruments of husbandry. David Ricardo, a follower of Adam Smith, modified Smith's approach on this point by alleging that labour alone is the content of the exchange value of any good or service. While maintaining that all exchange value in commodities was derived directly from the hands of the people that made the commodity, Ricardo noted that only part of the exchange value of the commodity was paid to the worker who made the commodity. The other part of the value of this particular commodity was labour that was not paid to the worker—unpaid labour. This unpaid labour was retained by the owner of the means of production. In capitalist society, the capitalist owns the means of production and therefore the unpaid labour is retained by the capitalist as rent or as profit. The means of production means the site where the commodity is made, the raw products that are used in the production and the instruments or machines that are used for the production of the commodity. However, not all commodities are reproducible nor were all commodities originally intended to be sold in the market. These priced goods are also treated as commodities, e. g. human labour power, works of art and natural resources ("earth itself is an instrument of labour"), even though they may not be produced specifically for the market, or be non reproducible goods. Marx's analysis of the commodity is intended to help solve the problem of what establishes the economic value of goods, using the labour theory of value. This problem was extensively debated by Adam Smith, David Ricardo and Karl Rodbertus Jagetzow among others. All three of the above mentioned economists rejected the theory that labour composed 100% of the exchange value of any commodity. In varying degrees, these economists turned to supply and demand to establish the price of commodities. Marx held that the "price" and the "value" of a commodity were not synonymous. Price of any commodity would vary according to the imbalance of supply to demand at any one period of time. The "value" of the same commodity would be consistent and would reflect the amount of labour value used to produce that commodity. Prior to Marx, economists noted that the problem with using the "quantity of labour" to establish the value of commodities was that the time spent by an unskilled worker would be longer than the time spent on the same commodity by a skilled worker. Thus, under this analysis, the commodity produced by an unskilled worker would be more valuable than the same commodity produced by the skilled worker. Marx pointed out, however, that in society at large, an average amount of time that was necessary to produce the commodity would arise. This average time necessary to produce the commodity Marx called the "socially necessary labour time". Socially necessary labour time was the proper basis on which to base the "exchange value" of a given commodity.
Тауарлар суперциклы
Тауарлардың супер циклдары – бұл шамамен он жылға созылатын, тауарлардың баршасы ұзақ мерзімді орташа бағасынан жоғары қылып саудаланатын кезеңдер. Супер цикл әдетте, елде немесе әлемдегі ірі өнеркәсіптік және коммерциялық өзгерістер кезінде, осы өзгерістерді қолдауға қажетті ресурстардың артуынан пайда болады. Бағалардың өсуімен бірге, тауарларға тәуелді тауарлар мен қызметтердің де құны көтеріледі.
Commodity Super Cycles are periods of time, around a decade, where commodities as a whole trade at a price that is greater than their long term moving average. A Super Cycle will usually occur when there is large industrial and commercial change in a country or world that requires more resources to support the change. As prices rise, goods and services that rely on commodities rise with them.
Суперциклдер тарихы
Соңғы 120 жылда әлемде төрт суперцикл болды. Бірінші тауарлық суперцикл 1890 жылдың соңында басталды және АҚШ-тың кең ауқымды индустриялануы мен Бірінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде күш алды. 1917 жылы тауар бағалары ең жоғары деңгейге жетті, содан кейін 1930 жылдарға дейін төмендеді. 1930 жылдардың соңында Еуропада соғыс басталып, кейін АҚШ та тартылғанда, әлем жаңа циклдің басталуын көрді. Елдер соғысқа ғана емес, сонымен қатар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жағдайға дайындық жасады, себебі Еуропа мен Азияның көп бөлігі ауыр қайта құруды қажет етті. Бұл цикл 1951 жылы шыңына жетіп, 1970 жылдардың басында әлсіреп жоғалып кетті. 1970 жылдары әлемдік экономикалар өскен сайын, олар кеңеюді қолдау үшін көбірек материалдар мен энергияға мұқтаж болды, бұл бағалардың жалпы өсуіне алып келді. Бұл өрбу шетелдік инвестициялардың қашқанымен аяқталды, себебі тау-кен өнеркәсіптері мемлекеттік меншікке көшті.
There have been four super cycles over the last 120 years worldwide. The first commodity super cycle started in late 1890 and was accelerated on the back of widespread U. S. industrialization and World War 1. In 1917 commodity prices peaked and then entered a downtrend to the 1930s. As war erupted in Europe in the late 1930s and eventually including the U. S. the world saw a new cycle begin. Countries were not just preparing for war but also the Aftermath of World War II as lots of Europe and Asia faced heavy rebuilding. This cycle eventually peaked in 1951 and faded away in the early 70s. In the 1970s as world economies grew they needed more materials and energy to support expansion leading to increases in prices across the board. This boom came to an end as foreign investments fled as extractive industries became nationalized.