Джон Уайт: Ирландиялық хирург және ботаник-жинаушы

Кіріспе

Ағылшын хирургы және ботаникалық коллекционер (1756–1832)

Джон Уайт (шамамен 1756 – 20 ақпан 1832) – ирланд хирургы және ботаникалық жинаушы. NOTOC

Өмірбаян

Уайт 1756 жылы Ирландияның солтүстік провинциясы Ольстердегі Ферманаг графтығында, Белку маңындағы Друмаран шағын ауылында дүниеге келді, ал Австралиялық биография сөздігінде және Австралиялық ұлттық биография сөздігінде айтылғандай, Англияның Суссекс графтығында емес. 1778 жылдың 18 маусымында Джон Уайт Лондондағы Хирургтар компаниясында емтихан тапқаннан кейін бірінші дәрежедегі хирург көмекшісі болып жұмысқа қабылданды. Ол 1778 жылдың 26 маусымында Корольдік теңіз флотына хирург көмекшісі болып кірді. 1780 жылы хирург қызметіне жоғарылатылды және 1786 жылға дейін қызмет етті, содан кейін сэр Эндрю Хаммонд оны Австралияға бірінші флот сапары үшін бас теңіз хирургы лауазымына ұсынды. 1787 жылдың наурыз айында Уайт Плимут қаласындағы Бірінші флотқа, қылмыскерлерді тасымалдайтын «Шарлотта» кемесіне хирург ретінде қосылды. Ол қылмыскерлердің ұзақ сапарға нашар дайындықпен, тұзды етпен біраз уақыттан бері күн кешіп жатқанын анықтады. Ол оларға таза ет пен көкөніс жеткізіп, олардың палубаға кезекпен шығып, таза ауа алуына мүмкіндік жасады. Медальон немесе «Шарлотта медалі» Австралияның Ұлттық теңіз мұражайында сақталады. Онда Австралияның көптеген түрлері алғаш рет сипатталған. Журналда құстардың, жануарлардың және өсімдіктердің 65 мыс табақтан жасалған суреттері бар, олардың көпшілігі Сара Стоунның суреттеріне негізделген. Ал келесі бес жыл ішінде журнал неміс және француз тілдеріне аударылды. Уайт Австралия мен Жаңа Гвинеяға тән Litoria caerulea бақасының түрін алғаш рет сипаттады, оның көптеген атаулары бар, соның ішінде «Уайт ағаш бақасы». 1792 жылы колонияға жаңадан келген сотталған суретші Томас Уотлинг үкімет тарапынан Джон Уайтқа түрлі өсімдіктердің, жәндіктердің және жануарлардың суреттерін көшіруге көмектесу үшін тағайындалды. Джон Уайттың портреті, пил сүйегіне салынған миниатюра, Томас Уотлингтің қолы қойылған және «Н. С. Уэльс 1792» деп даталанған, 2006 жылдың желтоқсан айында аукционда сатылды. Оның күнделігінде айтылғандай, Уайт Австралияны қатты жек көріп, оны: «өте қорқынышты және жек көрінетін, қарғысқа лайық жер» деп сипаттаған. 1792 жылы ол демалысқа өтініш білдірді, 1794 жылы мақұлданды, 17 желтоқсанда Англияға қайтып, кейін Ирландияға барды. 1796 жылы Австралияға қайту мүмкіндігі берілген кезде ол лауазымынан кетті. 1796 жылы Уайт Лондонның Линнеев қоғамының мүшесі болып сайланды, ал 1797 жылдың 10 наурызында Сент-Эндрюс университетінің Сенаты оған медицина ғылымының докторы дәрежесін берді. Уайт HMS Royal William кемесінде хирург болып жұмыс істеді және 20 жыл бойы 1799 жылдан бастап Ширнессте, ал 1803 жылдан бастап Чатем кемежайында орналасты. Ол 1820 жылы жартылай зейнетақымен зейнеткерлікке шықты және 1832 жылы Англияның Вортинг қаласында қайтыс болды.

White was born in the townland of Drumaran, near Belcoo, in County Fermanagh in Ulster, the northern province in Ireland, about 1756, and not, as stated in the Dictionary of Australian Biography and the Australian Dictionary of Biography, in Sussex, England. On 18 June 1778 John White qualified as a surgeon's mate, first rate, following examination at the Company of Surgeons in London. He entered the Royal Navy on 26 June 1778 as surgeon's mate aboard He was promoted surgeon in 1780, serving aboard until 1786 when Sir Andrew Hamond recommended him as principal naval surgeon for the voyage of the First Fleet to Australia. In March 1787 White joined the First Fleet at Plymouth as surgeon for the convict transport Charlotte, where he found that the convicts had been living for some time on salt meat, a bad preparation for a long voyage. He succeeded in obtaining supplies of fresh meat and vegetables for them, and arranged that they should be allowed up on deck in relays to obtain fresh air. The medallion, or "Charlotte Medal", is displayed in Australia's National Maritime Museum. which described many Australian species for the first time. Journal had 65 copper plate engravings of birds, animals and plants, many of which were based on the water colour paintings of Sarah Stone, and during the next five years was translated into German and French. White was the first to describe Litoria caerulea, a species of frog endemic to Australia and New Guinea, which has several common names, including "White's tree frog". In 1792, Thomas Watling a convict artist newly arrived to the colony was appointed by the government to assist John White in the production of copies of illustrations of various plants, insects and animals. A portrait of John White, a miniature on ivory, signed by Thomas Watling and dated "N. S. Wales 1792" was sold at auction in December 2006. According to his journal, White severely disliked Australia, describing it as: "a country and place so forbidding and so hateful as only to merit execration and curses." He applied for leave of absence in 1792, and received it in 1794, sailing for England on 17 December 1794 and later travelled to Ireland. In 1796 he resigned his position when given the option of returning to Australia. Earlier in 1796, White was elected a Fellow of the Linnean Society of London, and on 10 March 1797, the Senate of the University of St Andrews conferred the degree of Doctor of Medicine on him. White was a surgeon on HMS Royal William, and for 20 years he was stationed first at Sheerness from 1799 and then at Chatham Dockyard from 1803. He retired on a half pension in 1820, and died in Worthing, England in 1832.

Мұра

Сиднейдің Уайт-Бей шығанағы оның құрметіне аталған. Джон Уайт австралиялық кесіртке түрінің ғылыми атымен еске алынады, Egernia whitii.