Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Библияның ағылшын тіліне аудармасы
English translation of the Bible
ESV аудармасы "қазіргі әдеби ағылшын тілі мен түпнұсқа тілдер арасындағы грамматикалық, синтаксистік және идиомалық айырмашылықтарды" ескере отырып, "негізінен сөзбе-сөз" аударма философиясын ұстанатын аударма ретінде сипатталады.
It describes the ESV as a translation that adheres to an "essentially literal" translation philosophy, taking into account "differences in grammar, syntax, and idiom between current literary English and the original languages."
Ревизияланған стандартты нұсқамен қарым-қатынасы
ESV 1971 жылғы Revised Standard Version мәтіндік басылымынан туындайды. ESV аударма комитетінің мүшесі Уэйн Грудемнің сөзіне қарағанда, ESV алғаш рет 2001 жылы жарық көрген кезде 1971 жылғы RSV мәтінінің шамамен сегіз пайызы (немесе шамамен 60 000 сөз) қайта қарастырылған. Грудем комитет 1952 жылы RSV жарық көрген кезде евангелистердің сынына себеп болған либералды әсердің барлық белгілерін жойғанын айтады. "Ефн|Мысал ретінде, ESV-нің аударма философиясына сәйкес қайта аударылған бірнеше аяттар бар: Ишая 7:14 (қазір "Міне, қыз бала сүйеді және ұл туады"), Забур 2:12 (қазір "Ұлын мақтан тұтыңыз") және Забур 45:6 (қазір "Сенің тақтың, құдай, мәңгі және түңгілік"). Комитет сондай-ақ келесі аяттарда "жұбату" теологиялық терминін қалпына келтіруге шешім қабылдады: Римдіктерге 3:25, Еврейлерге 2:17; және 1 Жохан 2:2 және 4:10.
The ESV is derived from the 1971 text edition of the Revised Standard Version. ESV translation committee member Wayne Grudem claims that approximately eight percent (or about 60,000 words) of the 1971 RSV text being used for the ESV was revised as of first publication in 2001. Grudem states that the committee removed "every trace of liberal influence that had caused such criticism from evangelicals when the RSV was first published in 1952. "Efn|A few examples of reverted verses, being translated in accordance with the ESV's translation philosophy, are as follows: Isaiah 7:14 (now using "Behold, the virgin shall conceive and bear a son"), Psalm 2:12 (now using "Kiss the Son"), and Psalm 45:6 (now using "Your throne, O God, is forever and ever"). The committee also decided to restore the theological term "propitiation" to the following verses: Romans 3:25, Hebrews 2:17; and 1 John 2:2 and 4:10.
2007 жылғы мәтіндік басылым
2007 жылы Crossway компаниясы ESV мәтінінің жаңартылған нұсқасын "ESV Text Edition: 2007" деп жариялады. Бұл жаңарту 2002 жылғы түзетілген басылымға ұсақ өзгерістер енгізеді.
Crossway published a revision of the ESV text in 2007 as "ESV Text Edition: 2007." The revision makes minor changes to the 2002 corrected edition.
Оксфордтық апокрифтік басылым
2009 жылы Оксфорд университетінің баспасы "Англиялық стандартты нұсқа" (English Standard Version) Библиясын апокрифтермен бірге жариялады. Бұл басылымда апокрифтер Библияның соңына орналастырылған, олар діни оқуларда оларды пайдаланатын конфессиялар мен тарихи мақсаттарда зерттеуге қажетті студенттер үшін арналған.
In 2009, Oxford University Press published the English Standard Version Bible with Apocrypha. This edition includes the Apocrypha, placed at the back of the Bible, intended for "denominations that use those books in liturgical readings and for students who need them for historical purposes."
2011 жылғы мәтіндік нұсқасы
Crossway 2011 жылы ESV мәтінінің "ESV Text Edition: 2011" деген қайта қарауын жариялады. Бұл қайта қарауда 2007 жылғы мәтіннен 275 аяттағы барлығы 500-ден аз сөз өзгертілді. Өзгерістер әрбір жағдайда «грамматиканы түзету, сәйкестікті арттыру немесе мағынаны дәлдеу» үшін жасалды. Ерекше өзгеріс Ишая 53:5 аятында жасалды, онда «біздің бұзықтарымыз үшін жараланған» деген сөздер «біздің бұзықтарымыз үшін тесілген» деп өзгертілді. Сонымен қатар, ESV аударма комитеті Жаңа өсиеттегі «құл» сөзін (грекше doulos) әрбір жағдай бойынша жеке қарастырып, мағынасын нақтылау үшін «қызметші» немесе «елсіз» деп қайта аударуға шешім қабылдады.
Crossway published a revision of the ESV text in 2011 as "ESV Text Edition: 2011." The revision changes fewer than 500 words in total throughout 275 verses from the 2007 text. The changes were made in each case to "correct grammar, improve consistency, or increase precision in meaning." A notable revision was made in Isaiah 53:5, changing "wounded for our transgressions" to "pierced for our transgressions" in the revised text. In addition, the ESV translation comittee decided to modify the use of the word "slave" (being the Greek word doulos) on a case by case basis throughout the New Testament, being retranslated to either "bondservant" or "servant" to disambiguate the context of the situation.
Гидеонның басылымы
2013 жылы «Гидеон Интернешнл» ұйымы тегін таратуға арналған Киелі кітаптардың аудармасы ретінде «Жаңа Король Джеймс нұсқасынан» «ESV» нұсқасына толығымен көшті. «Crossway» компаниясы «ESV» мәтініне лицензия беруден бөлек (тарату мақсатында), «Гидеон Интернешнл» ұйымына «Textus Receptus» негізінде баламалы оқуларды пайдалану үшін мәтінді өзгертуге рұқсат берді. «Гидеон» басылымында 50-ден астам баламалы оқулар қолданылады.
In 2013, Gideons International permanently transitioned from the New King James Version to the ESV as their translation of choice for free of charge distribution Bibles. In addition to being granted licensing for the ESV text (for the purpose of distribution), Crossway gave Gideons International permission to modify the text to use alternative readings based on the Textus Receptus. The Gideons edition uses more than 50 alternative readings.
2016 жылғы мәтіндік басылым
Crossway 2016 жылы ESV мәтінінің жаңартылған нұсқасын "ESV Тұрақты мәтін нұсқасы (2016)" деп жариялады. 2011 жылғы нұсқадағы 29 аяттағы барлығы 52 сөз өзгертілді. Сонымен қатар, Ескі және Жаңа Ғияраттың мәтіндік негізі де жаңартылды. Атақты өзгеріс Жаратылыс кітабының 3:16 аятында жасалды, онда түпнұсқа мәтінді толықтырып түсіндіруге бағытталған өзгеріс енгізілді: "қарап" деген сөз "қарсы" дегенмен ауыстырылды. Алдыңғы аударманы әдеттегі жазбаларда табуға болады (ESV Reader's Bible сияқты жазбалары жоқ басылымдардан басқа). ESV Study Bible зерттеу жұмысында 3:16 аятының 4:7 (иврит сөзі teshuqah; бұл аят та 2016 жылғы мәтінде жаңартылды) және Ефестіктерге 5:21–32 аяттарымен салыстырылатын жаңартылған түсіндірмесі егжей-тегжейлі сипатталған. Жаңартылған нұсқаның жарық көргеніне орай, Crossway компаниясы "Crossway баспасының болашақта шығаратын барлық басылымдарында ESV Киелі кітабының мәтіні өзгертілмейтінін" мәлімдеді. Бұл мәлімдемеде Деннис бұл саясатқа байланысты қоғамдық пікірлерге жауап берді: "Біз бұл шешімнің қате болғанына көз жеткіздік. Осыған және ESV оқырмандарының алаңдаушылығына өте кешірім сұраймыз". Кейіннен бұл нұсқа "ESV Text Edition: 2016" деп қайта басылды.
Crossway published a revision of the ESV text in 2016 as the "ESV Permanent Text Edition (2016)." The revision changes 52 words in total throughout 29 verses from the 2011 text. In addition, it also features an update of the textual basis for both the Old Testament and New Testament. A notable revision was made in Genesis 3:16 to use a complementarian interpretation of the original text: switching "shall be toward" with "shall be contrary to" in the revised text. The previous rendering can be found in the footnotes (excluding any editions that specifically do not have footnotes, such as the ESV Reader's Bible). The ESV Study Bible details in its study notes the revised interpretation in relation to a parallel understanding of 3:16 with both 4:7 (which shares the Hebrew word teshuqah; this verse having also been updated in the 2016 text) and Ephesians 5:21–32. Coinciding with the release of the revision, Crossway announced that "the text of the ESV Bible will remain unchanged in all future editions printed and published by Crossway." In the statement, Dennis responded to public discourse surrounding the policy: "We have become convinced that this decision was a mistake. We apologize for this and for any concern this has caused for readers of the ESV." The revision was subsequently republished as "ESV Text Edition: 2016."
Католиктік басылым
2018 жылы Үндістан Католик епископтарының конференциясы католик каноникалық тәртібімен деутероканоникалық кітаптарды қамтитын ESV Католик нұсқасы Киелі кітабын (ESV CE) жариялады. Crossway-дің рұқсатымен католик ғалымдар тобы Liturgiam authenticam-да баяндалған Ватиканның аударма принциптеріне сәйкес ESV мәтінін қарап шықты және қажет болған жағдайда католик дінінің талаптарына сай мақұлданған өзгерістер енгізді. ESV CE нұсқасының жұмысына қатысқан ғалымдар тобына "Rev. Dr. Lucien Legrand, M. E. P.; Rev. Dr. Assisi Saldanha, C. Ss. R.; Rev. Dr. Govindu Rayanna; Rev. Dr. A. Alfred Joseph; Rev. Dr. David Stanly Kumar, Sr.; Rev. Dr. Prema Vakayil, C. S. S. T.; Rev. Dr. Shabu Joseph Thottumkal, S. D. B.; және Rev. Dr. Stanislas Savarimuthu" кірді. 2021 жылдың қазан айында осы жаңалықтардан кейін, Христиандық білімді насихаттау қоғамы ESV CE-нің жаңа безендірілген және ағылшын тіліне сәйкес жазылған нұсқасын бірнеше форматта жариялады.
In 2018, the Conference of Catholic Bishops of India published the ESV Catholic Edition Bible (ESV CE), which includes the deuterocanonical books in Catholic canonical order. With permission from Crossway, a team of Catholic scholars reviewed the text of the ESV in light of the Vatican's translation principles as set forth in Liturgiam authenticam, making approved modifications where needed to adhere to Catholic teaching. Efn|The team of scholars who worked on the ESV CE includes "Rev. Dr. Lucien Legrand, M. E. P.; Rev. Dr. Assisi Saldanha, C. Ss. R.; Rev. Dr. Govindu Rayanna; Rev. Dr. A. Alfred Joseph; Rev. Dr. David Stanly Kumar, Sr.; Rev. Dr. Prema Vakayil, C. S. S. T.; Rev. Dr. Shabu Joseph Thottumkal, S. D. B.; and Rev. Dr. Stanislas Savarimuthu." In October 2021, following these developments, the Society for Promoting Christian Knowledge published its own version of the ESV CE, newly typeset and with anglicized spelling, in multiple formats.
Англикандық басылым
2019 жылы Англикандық Литургия баспасы Апокрифтер қосылған ESV нұсқасын жариялады. Бұл басылымда Апокрифтер Киелі кітаптың соңына орналастырылған. ESV аударма комитеті бекіткен бұл басылымдағы Апокрифтер мәтіні 2009 жылы Оксфорд университеті баспасынан шыққан мәтіннің шағын өңделген нұсқасы болып табылады. Тобит кітабы қайта аударылып, маңызды өзгерістер енгізілді. 2023 жылы ол қапталған былғары мұқабамен қайта басылды.
In 2019, Anglican Liturgy Press published the ESV with Apocrypha. This edition includes the Apocrypha, placed at the back of the Bible. Having been approved by the ESV translation committee, the Apocrypha text found in this edition is a minor revision of the 2009 text published by Oxford University Press. A notable revision was made in retranslating the Book of Tobit. It was rereleased in 2023 as a bonded leather hardcover edition.
Аудио-библиялар
2003 жылдың тамызында Crossway өзінің алғашқы аудио Библиясын шығарды, оны Маркиз Лафлин оқыды – Жаңа Ғаһидат. Ұзақ өтпей Нью-Йорк қаласындағы Fellowship for Performing Arts ұйымы Макс Маклин оқыған ESV аудио Киелі кітабын шығарды, оны Лиз Донато дайындады және лицензиялық келісім бойынша жазды. Алғашқы шығарылған формат Жаңа Ғаһидаттың 12 кассеталық таспадан тұратын жиынтығы болды, ол Crossway баспасынан 2003 жылдың 31 қазанында, протестанттық реформацияның 486 жылдығы күні жарияланды. Келесі айда Жаңа Ғаһидат CD дискілері шығарылды, ал толық аудио Библия 2004 жылы жарық көрді. 2008 жылы Crossway Дэвид Кокран Хиттің дауысымен аудио Киелі кітапты шығарды. Бұл 2008 жылдың 31 қазанында, протестанттық реформацияның 491 жылдығы күні жарияланды. 2023 жылдың соңында Crossway алты жаңа аудио Библияны шығарды, оларды Конрад Мбеу, Кристин Гетти, Рей Ортлунд, Джеки Хилл Перри, Роберт Смит және Майкл Ривз оқыды. Жобаның барлығына шамамен 6000 сағат өндіріс еңбегі жұмсалды. Ортлунд өзінің жазу тәжірибесін «40 жыл бұрынғы докторлық диссертациямнан бері орындаған ең қатаң, нақты, егжей-тегжейлі және қиын тапсырма» деп атады, сонымен қатар «өте қанағаттандырарлық» екенін қосты. Ортлунд өндіріс кезінде тілдік көмек ретінде The HarperCollins Bible Pronunciation Guide кітапшасын пайдаланды.
In August 2003, Crossway released its first audio Bible, being the New Testament read by Marquis Laughlin. Shortly after, the New York City based Fellowship for Performing Arts released an ESV audio Bible read by Max McLean, having been produced by Liz Donato and recorded under a licensing agreement. The first format released was the New Testament as a set of 12 cassette tapes, having been published by Crossway on October 31, 2003, being the 486th anniversary of the Protestant Reformation. A set of New Testament CDs was published the following month, and the full audio Bible was published in 2004. In 2008, Crossway released an audio Bible featuring the voice of David Cochran Heath. This was published on October 31, 2008, being the 491th anniversary of the Protestant Reformation. In late 2023, Crossway finished releasing six new audio Bibles, having been read by Conrad Mbewe, Kristyn Getty, Ray Ortlund, Jackie Hill Perry, Robert Smith Jr., and Michael Reeves. The entire project took approximately 6,000 hours of production labor. Ortlund called his recording experience "the most exacting, precise, detailed, and demanding task I’ve performed since my doctoral work 40 years ago," in addition to being "immensely satisfying." Ortlund used The HarperCollins Bible Pronunciation Guide as a linguistic aid during production.
Литургиялық
2006 жылдың тамызында лютерандық шіркеудің Миссури Синоды лютерандық қызмет кітабын (LSB) жариялады, ол ESV-ді негізгі Киелі кітап мәтіні ретінде пайдаланады. Crossway-дің рұқсатымен LSB кейде ESV-нің бастапқы аударма принциптеріне сәйкес басқаша оқылымды қолданады. 2020 жылдың сәуір айында Үндістандағы католик шіркеуі ESV CE-ді Киелі кітап мәтіні ретінде пайдаланатын жаңа ағылшын тіліндегі жазбаларды қолдана бастады (Забур кітабын қоспағанда, онда Грааль Забурлары аудармасы қолданылады). 2020 жылдың шілдесінде Шотландия епископтар конференциясы ESV CE негізінде жаңа жазбаларды дайындауды бекітті. Англия мен Уэльстің католик епископтар конференциясы да өз жазбаларын ESV CE-ге негіздеуге келісті.
In August 2006, the Lutheran Church–Missouri Synod released the Lutheran Service Book (LSB), which uses the ESV as its primary Bible text. With permission from Crossway, the LSB occasionally uses an alternative reading of the ESV in accordance with its original translation principles. In April 2020, the Catholic Church in India started using a new English lectionary which uses the ESV CE as its Bible text (excluding the book of Psalms, which uses the Grail Psalms translation instead). In July 2020, the Bishops' Conference of Scotland approved the preparation of a new lectionary based on the ESV CE. The Catholic Bishops' Conference of England and Wales also approved their own lectionary to be based on the ESV CE.