Кіріспе

1974 жылы Том Стоппардтың пьесасы. Театр жанры.

«Травестис» – Том Стоппардтың 1974 жылғы пьесасы. Оның оқиғасы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1917 жылы Цюрихте болған Генри Карр деген қарт адамның естеліктері мен Джеймс Джойстың «Улисс» романын жазған кездегі арақатынастары, сондай-ақ Дадаизмнің қалыптасу кезеңіндегі Тристан Цара және Ресей революциясына дейінгі Лениннің Цюрихтегі өміріне ортақтас.

Өмірбаян

Шынайы Генри Карр 1917 жылы Цюрихте "Ағылшын ойыншылары" деп аталатын актерлер тобында "Аяқ ниетті болудың маңызы" қойылымында Альгернонды ойнаған кіші консулдық қызметкер болды, оның бизнес-менеджері – шынайы Джеймс Джойс. Карр мен Джойс қойылымнан кейін ашулы дауға түсті, бұл заңдық шараларға және Джойсқа қаратып жала жабу айыптауларына әкелді. Дау әртүрлі негіздер бойынша екі тараптың да пайдасына шешілді. Кейіннен Джойс Каррға және сол кездегі Цюрихтегі ағылшын бас консулы А. Перси Беннетке "Улисс" романындағы екі маловаты кейіпкер ретінде пароди жасау арқылы кек қайтарды, Карр "Цирцея" эпизодында мас, ұятсыз әскер ретінде бейнеленді. 1970 жылдары Том Стоппард Джойс, Владимир Ленин және дадаист ақын Тристан Цараның 1917 жылы Цюрихте болғанын естіп, бес онжылдықтан кейін сексенге таяған Каррдың шала жарқын естелігі арқылы осы үш тұлғаны бірге көрсететін пьеса жазды. "Травестия" пьесасында Карр – орталық тұлға, ал қалғандары оның төңірегінде. Ол ескі адамның естеліктері мен 1917 жылғы жас жігіт ретінде көрінеді, екі Каррдың да рөлін бір актер ойнайды. "Травестияның" тұңғыш қойылымынан кейін Стоппард Генри Каррдың жесірінен хат алды.