Америкалық көліктік ұшақ қайығы "Tradewind"

Кіріспе

Америкалық көліктік ұшу қайығы

Convair R3Y Tradewind – 1950 жылдарғы Convair компаниясы жобалаған және құрастырған американдық турбовинтті ұшу қайығы.

Жобалау және әзірлеу

1945 жылы Convair компаниясына АҚШ Әскери-теңіз күштерінен екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалған жаңа технологияны, әсіресе ламинарлық ағыс қанатын және дамып келе жатқан турбовинт технологиясын пайдаланатын үлкен ұшу қайығын жобалау туралы тапсырыс келіп түсті. Олардың жауабы – Модель 117. Бұл үлкен, жоғары қанатты ұшу қайығы болды, оның Allison T40 қозғалтқыштары алты пернелі қарсы айналатын винттермен жұмыс істеді. Ол бір қадамды, ажарлы корпусқа және жоғары көтергіштікке ие, ұзын, тік қанаттарға ие болды. Әскери-теңіз күштері 1946 жылдың 27 мамырында екі прототипке тапсырыс берді. XP5Y 1 деп аталған алғашқы ұшақ 1950 жылдың 18 сәуірінде Сан-Диегода алғаш рет ұшты. Тамыз айында ұшақ турбовинттік ұшудың 8 сағат 6 минуттық рекордын орнатты. Әскери-теңіз күштері патрульдік қайық нұсқасын жасаудан бас тартып, оның орнына жолаушылар мен жүк тасымалдауға арналған ұшаққа айналдыруды тапсырды. XP5Y 1 прототиптерінің бірі 1953 жылдың 15 шілдесінде қазасыз апатқа ұшырады, ал жобалау және әзірлеу жолаушылар мен жүк тасымалдау нұсқасында жалғасты. Көліктік және жүк нұсқасы R3Y 1 Tradewind деп аталды және алғаш рет 1954 жылдың 25 ақпанында ұшты. Негізгі өзгерістерге барлық қару-жарақ пен құйрық диэдралының алынып тасталуы, 10 фут (3,05 м) сол жақтан кіру люгінің қосылуы және жақсартылған T40 A 10 қозғалтқыштарын орнату үшін қайта жобаланған қозғалтқыш науалары кірді. 103 жолаушыға немесе 24 тонна жүкке арналған қысымды кабина үшін кабинаны дыбыс өткізбеу және кондиционерлеу жүзеге асырылды. Медициналық эвакуация үшін 92 жатқан науқасты тасымалдауға болады. Барлығы он бір ұшақ салынды. Салынған алғашқы екі прототип P5Y конфигурациясында болды, 8000 фунт (3600 кг) оқ-дәрімен (бомбалар, миналар, тереңдік зарядтары, торпедалар) және алдыңғы және артқы жағындағы 20 мм-лік бес жұп зеңбіректермен және құйрық мұнарасымен жабдықталды. Келесі бес ұшақ R3Y 1 ретінде салынды, олар әскерді тасымалдау және ұшу кезінде май құюға арналған. Соңғы алты ұшақ көтеруге арналған мұрыны және жоғары кабинасы бар R3Y 2 нұсқасы ретінде салынды (концепциясы C-5 Galaxy ұшағының мұрыны мен кабинасына ұқсас), олар ауыр жүк тасымалдау және десанттық кемелерге қызмет етуге арналған. Алдыңғы жағынан жүктемелі R3Y 2 ұшағы, шарнирлі мұрыны мен жоғары кабинасымен, ұшатын LST (десанттық кеме) болуы тиіс еді. Бірақ тәжірибе көрсеткендей, ұшақты жүктеу немесе түсіру кезінде ұшқыштарға тұрақты ұстап, жағаға қарай бағыттау өте қиын болды. Ұшақтар ұшу кезінде май құюға арналған танкерлерге айналдырылды. Олардың Allison T40 турбовинттік қозғалтқыштарының сенімділік мәселелеріне байланысты қызмет мерзімі қысқа болды, бұл T40 қозғалтқыштарымен жабдықталған көптеген ұшақтарға, мысалы Douglas A2D Skyshark шабуыл ұшағына тән еді.

Convair received a request from the United States Navy in 1945 for the design of a large flying boat using new technology developed during World War II, especially the laminar flow wing and still developing turboprop technology. Their response was the Model 117. It was a large high wing flying boat with Allison T40 engines driving six bladed contra rotating propellers. It had a sleek body with a single step hull and a slender high lift wing with fixed floats. The Navy ordered two prototypes on 27 May 1946. Designated XP5Y 1, the first aircraft first flew on 18 April 1950 at San Diego. In August the aircraft set a turboprop endurance record of eight hours six minutes. The Navy decided not to proceed with the patrol boat version, instead directing that the design should be developed into a passenger and cargo aircraft. One of the XP5Y 1 prototypes was lost in a non fatal accident on 15 July 1953, while design and development continued on the passenger and cargo version of the aircraft. The transport and cargo version was designated the R3Y 1 Tradewind and first flew on 25 February 1954. Major changes were the removal of all armament and of the tailplane dihederal, the addition of a 10 ft (3.05 m) port side access hatch, and redesigned engine nacelles to accept improved T40 A 10 engines. Cabin soundproofing and air conditioning were added for pressurized accommodation for 103 passengers or 24 tons of cargo. As a medevac aircraft, 92 stretcher cases could be carried. A total of eleven aircraft were built. The first two prototypes built were in P5Y configuration, armed with 8,000 lb (3,600 kg) of munitions (bombs, mines, depth charges, torpedoes) and five pairs of 20 mm cannon in fore and aft side emplacements and a tail turret. The next five were built as R3Y 1 aircraft, intended for troop transport and inflight refueling tanker service. The final six were built as the R3Y 2 variant with a lifting nose and high cockpit (similar in concept to the C 5 Galaxy's nose and cockpit) for heavier transport and landing ship duties. The front loading R3Y 2 aircraft with a hinged nose and high cockpit were intended to be a Flying LST (landing craft). In practice, it was discovered that it was almost impossible for the pilots to hold the aircraft steady and nose on to the beach while the aircraft was loaded or unloaded. The aircraft were converted into tankers for the inflight refueling role. They had a short service life due to unsolvable reliability problems of their Allison T40 turboprop engines, a fate common to most T40 powered aircraft, such as the Douglas A2D Skyshark attack aircraft.

Операциялық қызмет

R3Y 1954 жылы жоғарғы биіктіктегі қатысу ағындарының жылдамдығын пайдаланып, континенттер аралық су ұшағының рекордын орнатты. Бұл рекорд әлі де сақталуда. Қызметтік сынақтардан кейін ұшақтар 1956 жылдың 31 наурызында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әуе көлігі эскадрильясына, VR 2-ге тапсырылды. Қозғалтқыш-винт комбинациясымен байланысты мәселелер Tradewind операцияларын тоқтатуға және бөлімшені 1958 жылдың 16 сәуірінде таратуға әкелді. Алты R3Y 2 ұшағы зондтық және парашюттік жүйе арқылы төрт нүктелі жанармай құю ұшақтарына түрлендірілді. 1956 жылдың қыркүйегінде бір мысал ретінде, 1956 жылы ұшу кезінде бір мезгілде төрт басқа ұшаққа жанармай құйылды, олардың барлығы Grumman F9F Cougar ұшақтары болды. Программа он үш ұшақ салынғаннан кейін тоқтатылды, себебі Allison T 40 турбовинтті қозғалтқыштардың сенімсіздігі болды. Екі XP5Y 1 ұшағының апаттарына катастрофалық қозғалтқыш бұзу себеп деп бағаланды; қозғалтқыш мәселелерінде үлкен прогресс болмағандықтан, Әскери-теңіз күштері бағдарламаны тоқтатты. Кейіннен тағы үш ұшақ қозғалтқыш ақауларынан жоғалды, және Әскери-теңіз күштері T 40 және онымен жабдықталған ұшақтардан бас тартты. Барлық P5Y және R3Y ұшақтары 1958 жылы жерге қойылды және кейіннен бөлшектелді.