Кіріспе

Таг (сонымен қатар қуу, тиг, ол, тигги, ұялау, тырнақ салу және ұя) – бір немесе бірнеше ойыншының басқа ойыншыларды қуу арқылы «таг» ету және оларды ойыннан шығаруға тырысатын ойын алаңындағы ойын. Әдетте, бұл қолмен тигізу арқылы жасалады. Ойынның көптеген түрлері бар; көбінесе командалар, есеп немесе керек-жарақтар болмайды. Әдетте, біреуді таг еткен кезде, таг етуші «Ол!» дейді немесе «Таг, сен «Ол»сың!» дейді. Таг ойнау кезінде соңғы таг етілген адам келесі раундта «Ол» болады. Бұл ойын әлемнің әртүрлі аймақтарында басқаша аталады, мысалы, Үндістанда «қуу және ұстау», ал Таяу Шығыста «ұстап, пісіру» деп аталады.

Атаудың шығу тегі

Ойынның Ұлыбританияның әр аймағында әртүрлі атаулары бар: Йоркшир мен Шотландияда "тиг", Англияның солтүстік-батысында "тик" және Англияның оңтүстігінде "ит". Алайда, Америка Құрама Штаттарында бұл ойын көбінесе "таг" деп аталады. 2018 жылы танымал интернет-мем – "Қай жаста білдіңіз?" деген сұрақ тарала бастады, онда "таг" сөзінің шығу тегі "touch and go" деген мағынаны білдіретін аббревиатура екені айтылды. Snopes.com сайтының зерттеуі бұл ақпараттың жалған екенін көрсетті. Merriam-Webster сөздігінде "таг" атауының шығу тегі белгісіз делінген, ал Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі оны "тиг" сөзінің түрі деп санайды, ал "тиг" өзі "тик" сөзінің түрі болуы мүмкін.

Тарих

Тақырыптық ойындар б.з.д. Грек ақыны Эринна өзінің "Дистаф" поэмасында бір қыздың, "құрттың", басқа қыздарды қуып жүргені және таңбаланған қыздың жаңа "құрт" болғаны туралы айтады. Ежелгі гректер де остракинда ойнаған.

Тагтың үнді нұсқалары

Хо-хо кем дегенде б.з.д. IV ғасырдан бері ойналып келеді. Хо-хо мен кабаддидің кейбір аспектілері шамамен 300 жылға дейін немесе одан бұрын Махабхаратада еске алынған деп саналады. Атия патия, басқа да бірнеше атаулармен (мысалы, Клитату) белгілі, ол да 300 жылға дейін немесе одан бұрын Наṟṟiṇai-да айтылған. Лангди Пандия әулеті тұсында, мың жылдан астам бұрын ойналған деп есептеледі. Тег ойынының кейбір үнді түрлері ежелгі үнді тарихындағы белгілі бір оқиғаларды көрсетеді; мысалы, ойыншылар қарсыластары ұстамай дөңгелек алаңнан қашуға тырысатын голлахут атты бенгал ойыны, Инд өзені цивилизациясы кезіндегі ауыл шаруашылығындағы құлдардың босану әрекеттерін бейнелейтін болуы мүмкін деген дәлелдер бар.

Тегтер бойынша жарыстар

Таг сияқты ойындардың қазіргі заманғы ірі жарыстары ("ірі жарыстар" кем дегенде 100 миллион көрілімге ие жарыстар) World Chase Tag, Pro Kabaddi League және Ultimate Kho Kho жарыстарын қамтиды. Ал, беделді жарыстарға енген таг ойындарының түрлеріне келсек, кабадди Азия ойындарына қосылған, сондай-ақ Оңтүстік Азия ойындарында да кхо-кхо ойыны бар.

Негізгі ережелер

Ойыншылар (екі немесе одан көп) кімнің "құсап жететінін" шешеді, көбінесе санау арқылы, мысалы, eeny, meeny, miny, moe немесе тас-қағаз-қайшы. "Құсап жететін" болып таңдалған ойыншы басқаларын қуалайды, олардың біреуін қолмен тигізу арқылы "ұстауға" тырысады, ал қалғандары ұсталмауға тырысады. Ұсталған ойыншы "құсап жететін" болады. Кейбір нұсқаларда, бұрынғы "құсап жететін" енді "құсап жететін" емес, ал ойын шексіз жалғаса береді, ал басқаларында екі ойыншы да "құсап жететін" болып қалады және ойын барлық ойыншы "құсап жететін" болғанда аяқталады. Осы ойынның түрі кейде "Отбасылық тігіз" деп аталады. Көптеген нұсқалар командалық ойын ережелерін өзгертеді немесе ұсталған ойыншылардың мінез-құлқына шектеулер қояды. Бір қарапайым нұсқада ұстау – жою ойынына айналады, сондықтан ұсталған ойыншылар ойыннан шығады. Кейбір нұсқаларда ойыншыға оны ұстаған адамды ұстауға тыйым салатын ереже бар ("қайта ұстама", "қайта қаптай алмайсың", "қайта оралма", "шеберіңді ұстай алмайсың" немесе "қасапты қайтара алмайсың"). Бұл қауіпсіз аймақ "голь", "гуль" немесе "делл" деп аталады, бұл "голь" сөзінің бұрмалануы болуы мүмкін. "Гул" термині алғаш рет 1870 жылдары Массачусетс штатында жарияланды және АҚШ-тың солтүстік штаттарында кең таралған. Варианттарына гульд, гуль және гуль жатады, ал баламалары – база және үй. Ұлыбританияда базаны көбінесе "ден" деп атайды. Канаданың көп бөлігінде және АҚШ-тың солтүстік бөлігінде ұсталмайтын қауіпсіз орын "уақыт" немесе "Т" деп аталады, бұл "уақытты үзу" сөзінің қысқартылған түрі болуы мүмкін. Ойыншылар өздерін ұсталмау үшін келісім шарттарын пайдалана алады. Ойын ойнағанда, кейбіреулер бармақтарын кесіп, өзгелерге өздерінің "құсап жететін" бола алмайтынын білдіреді. Алайда, бұл ереже тек бармақтар кесілгенін көрсеткен жағдайда ғана қолданылады; егер бармақтар "құсап жететін" адамға көрсетілмесе, онда кесілу есептелмейді. Егер сіз қазіргі "құсап жететін" ойыншыны ұстасаңыз, сіздің өзіңіз "құсап жететін" боласыз.

Басқа терминдер

Шотландияда "Тэг, сен "Ол"сың!" деп айтмай, "Сен het (яғни, қызу)!" дейді. Үндістанда "оның" рөліндегі ойыншыны "деннер" деп атайды.

Тыйымдар мен шектеулер

Кейбір мектептерде жарақат алу мүмкіндігі, балалардың шағымдары, ойынның зорлау мен қорлауға алып келуі және ойынның табиғатындағы денсаулыққа зиянды жыртқыштық элементтердің болуына байланысты Америка Құрама Штаттарының кейбір мектептерінде «тег» және оған ұқсас қуу ойындарына тыйым салынды. 2008 жылы Небраска штатының Омаха қаласында 10 жасар бала «тег» ойнап жатып металл тіреуге құлап, миына зақым алып қайтыс болды. 2004 жылы Дорсеттегі мектеп асханасының қызметкері «тег» ойнап жүрген баланың соқтығысынан ішінара паралич болды; оның өтемақы талабы Апелляциялық соттың үш судьясы тарапынан қабылданбады, судьялар баланың ойын ойнауы мектеп ережелерін бұзбағанын мәлімдеді. 2019 жылы Рудиард Киплинг бастауыш мектебі мен балабақшасының директоры Джоан Смит, ойынның тым қаталдығына байланысты «тег» ойынына тыйым салды. Бір мектеп директоры мектебінде «тег» ойынына тыйым салғанда, ойынның бір баланы «құрбан» етіп таңдау арқылы «өз-өздік құндылық сезімін қанағаттандырмау» мәселесін тудыратынын айтты және ойынды көбінесе ең үлкен және денелі балалардың басып алатынын атап өтті. Сынап тастау ойындарын ұнатпау – «тег» ойынына тыйым салудың тағы бір себебі. Кейбір мектептерде тек қадағалаумен «тег» ойнауға рұқсат етіледі, кейде «көбелекпен тег» деп аталатын, иық, қол немесе жоғарғы арқаға жеңіл соққы беру түрі қолданылады. АҚШ Ұлттық спорт және дене шынықтыру қауымдастығының президенті «тег ойындары өзінен-өзі жаман емес, мұғалімдер ережелерді өзгертуі, тиісті шекаралар мен жабдықтарды таңдауы және оқушылардың қауіпсіздігіне көз жеткізуі керек» деді. Мұғалімдер өзін-өзі жетілдіруге, қатысуға, әділ ойынға және ынтымақтастыққа көмектесетін «тег» ойындарына баса назар аударуы керек.

Сегізбұрыш белгісі

"Октопуста" ойынындағы ойын алаңы "океан" деп аталады. Ойыншылар, немесе "балықтар", океанның бір жағында қатар тұрады. Октопус "Кел, балықтар, кел!", "Октопус!" немесе бір немесе бірнеше балықтың белгілі бір қасиетін айтқанда, олар таңбаланбастан екінші жаққа қашуға тырысады. Ойынның бір түрінде, балық екінші жаққа таңбаланбастан жеткен жағдайда, октопус ойынды қайта бастағанша тоқтап тұрады. Балық таңбаланса, ол "теңіз шөптеріне" айналады және таңбаланған жерде қозғалмай тұруы немесе отыруы керек, бірақ олар қолдарын қозғап, октопуске қол жеткізе алатын басқа балықтарды ұстауға көмектесе алады. Соңғы таңбаланбаған балық келесі октопус болады.

Қауіпсіздік белгісі

Хаос тегінде (сонымен қатар "соңғы тег" немесе "үлкен тег" деп аталады) кез келген ойыншы кез келген басқа ойыншыны тегіп алады. Ойыншы тегілсе, ол "құлаған" деп жарияланады және тегілген жерге отыруы керек. "Құлаған" ойыншы тегіп алған кез келген ойыншы "тұрған" күйге көшіп, басқаларды тегіп бастайды. Ойын бір ойыншыдан басқалары "құлаған" кезде аяқталады. Екі ойыншы бір уақытта бір-бірін тегіп жатуы мүмкін болғандықтан, осы нұсқада дау-жанжал көп болады. Бір нұсқада ойыншылар одақ құруға рұқсат етіледі, ол одақтастардан басқалары "құлаған" кезде тарап кетеді. Тағы бір нұсқада ойыншылар тас-қағаз-қайшы ойнайды. Жеңілгені "құлайды", ал жеңімпазы ойынды жалғастырады.

Чхи-чхаттар

Бір ойыншы, "жылқы" деп аталатын, қалған ойыншылардың ("құстар") қол ұстасып тұрған шеңберінің ішінде бастайды, содан кейін босап шығады, ал "жылқыны" бірінші таңбалаған ойыншы келесі ойын раундында "жылқы" болады.

Крос-таг

Крос-тегте (немесе бұрылыс тегі деп те айтылады), егер "оны" біреуді қуатын болса, ал үшінші адам арасына кірсе, онда "оны" үшінші адамды қуауы тиіс.

Қаз, қаз, қаз

Бұл ойынды әдетте кішкентай балалар ойнайды. Бір ойыншы, "талапшы" немесе "түлкі", әр ойыншыны кезекпен шерткілеп немесе меңзеп, әрқайсысын "қаз" деп атайды, ақырында олардың таңдағандарының біреуін "қаз" деп жариялайды. Содан кейін қаз орнынан тұрып, дөңгелекті жинап алған адаммен бірдей бағытта жүреді, "жинап алған" адам бос орынға отыра алмай тұрып, өз орнына оралуға тырысады. Миннесотада бұл ойынды "Күте, көте, сұр көте" деп атайды.

Бүйірдегі белгі

Бұл нұсқа дөңгелек алаңда ойналады, ішкі шеңбер және сыртқы шекарасы белгіленген. Ойын басталғанда, екі ойыншы мысық пен тышқан рөліне өтеді, ал қалғандары лақтырушыларға айналады. Лақтырушылардың барлығы жұптарға бөлініп, ішкі шеңбердің шетіне тұрады, әр жұп бір-бірін шынтақтарынан ұстайды. Мысықтың міндеті – тышқанды ұстау. Егер тышқан лақтырушылардың біреуімен шынтағын байланыстырса, тышқанмен байланысы жоқ лақтырушы жұптан ажырап, тышқанмен рөлдерді ауыстырады. Егер мысық тышқанды ұстаса, олар рөлдерді ауыстырады. Ойынның бір түрінде, тышқан лақтырушылардың біреуімен шынтағын байланыстырғанда, жұптан ажыраған лақтырушы мысыққа айналады, ал бұрынғы мысық тышқанға айналады. Осы ойын Оңтүстік Азияда «тұрған қо-қо» деп аталады, бұл үнділік «қо-қо» ойынының бір түрі. «Тұрған қо-қо» нұсқасында ойыншылар бірін-біріне шынтақтарын тіркемей, тек қана бір-бірінің алдында немесе артында тұрады.

Эпидемиологиялық белгі

Бірінші рет белгіленгенде әр ойыншы басқа екі ойыншыны белгілейді. Егер қайтадан белгіленсе, олар белгіні назарға алмайды. Ойын белгілеу тоқтағанда аяқталады, сол кезде топтық иммунитет салдарынан ешқашан белгіленбеген ойыншылар болуы мүмкін. Егер ойынды екінің дәрежесінен бірді кеміткен сандар ойнаса, әр буынды экспоненциалды өсіммен салыстыру оңайырақ. 1 немесе 3 ойыншы үшін сәйкес келеді, ал 7, 15, 31 және одан көп ойыншылар үшін айырмашылық күтіледі. Белгіленгендер санын буынға қарсы кестеге түсіргенде әдетте толқын тәрізді пішін пайда болады, ал буындарды қоссақ, әдетте S пішіндес қисық (сигмоид функциясы) шығады.

Төрт бұрышы

Төрт бұрыштың көптеген нұсқалары бар; бір нұсқасында төрт ойыншы шаршының төрт бұрышында тұрады және ортада тұрған "құсаушыдан" қашқан күйінде бір-бірімен бұрыштарын ауыстыруға тырысады.

Жолбарыс

Ойыншылар шеңбер бойы тұрып не отырып, қарсы жаққа қашуға тырысады. Бір ойыншы ортада тұрып "құса" немесе "жолбарыс" рөлін атқарады. Егер "жолбарыс" сені ұстап алса, сен жаңа "жолбарыс" боласың.

Тоқтату белгісі

Freeze tag - классикалық тегтің түрленуі. Ойыншы "оның" қатарына жатады. Адамға "оның" белгісі қойылса, ол "мұздатылады" (белгісі қойылған жерде қалып отырады). Ойынға әлі қатысып жүрген барлық "бозылған" ойыншылар тоңазытқан ойыншыларға "бозылмай" қолын тигізе алады, бұл оларға ойынға қайта оралуға мүмкіндік береді. Ойын "оның" келесі ойын кезінде әдетте "оның" болып табылатын бір ойыншыдан басқа барлық ойыншыларды тоңазытқанда аяқталады. Ойынның кейбір түрлерінде бірге жұмыс істейтін бірнеше ойыншылар болуы мүмкін. Ондай ойындар "Виш Амрут" (Зарар антидоты), "Лок энд Кей", "Айс энд Уоттер", "Банан Таг" және "Стук ин де Лад" деп аталады.

Қиятын белгі

Ойыншылар «мұңқай тег» ойынында отырып алса, оларды ұстаудан қорғай алады, бірақ қайта тұру үшін командаласы отырып алған ойыншыны ұстауы керек.

Таңбаша

Ілмекпен ойнау кезінде ойыншылар егер жоғарыдан бір нәрсеге, мысалы, ағаш бұтағына ілініп, жерден асылып тұрса, оларды ұстаудан қорғалады.

Құс қуу

Құшақтау қуу, сондай-ақ "Құшақтау мен сүйісу" деп те аталады, бұл таңбалаудың сүйісу арқылы жасалатын түрі. Ойындың бір нұсқасында "оның" болып таңдалған ойыншы, өз жынысынан ойыншылардың көмегімен, қарсы жыныстағы барлық ойыншыларды қуалайды және олардың біреуін сүйеді.

Кумир даға

Бұл үнді ойынында барлық ойыншылар белгіленген аймақта ("жерде") болады, ал "о" (оны "крокодил" деп атайды) сол аймақтың сыртында "суда" тұрады және жерге бас қоя алмайды. Ойыншылар қолға тигізілмей, су мен құрлық арасында жүгіріп өтуге тырысады.

Уыт

Poison ойынында ойыншылар қол ұстасып, жерге белгіленген кішкентай "улы" шеңберін айналдыра ойнайды. Перзентінің қолына "уыт" түскенде, ойыншы барлық қолын босатып, уыт алған ойыншы немесе ойыншылар басқаларды қуып жетуі керек.

Өзен немесе тау

Өзен немесе тау (Индияда Нади Парват деп те аталады) ойынында, алаңның белгілі бір бөліктері "өзен" немесе "тау" деп аталады. Ойынды бастаушы "өзен" немесе "тау" деп дауыстайды, ал қалған ойыншылар аталған жерге жүгіріп баруы керек. Осы белгіленген аймақтан тыс жерде тұрған ойыншыларды ұстап, ойыннан шығаруға болады.

Қалқа лавадан тұрады .

"Жер едені лава" ойынының бір түрінде ойыншылар еденге басқаннан сақтану үшін көтеріңкі платформаларда тұруы керек, ал "ол" (кейде "Лава монстры" деп атайды) еденмен жүріп, басқа ойыншыларды ұстауға тырысады.

Тило-Экспресс

Тило Экспресс – іздеп табу ойынының бір түрі, онда іздеуші, егер оны көрмеген қарсыласы тигізіп алса, ұтылып қалады.

Тоқты мен бүркіт

Бұл ойында бір ойыншы - бүркіт, екінші ойыншы - тауық, ал қалған ойыншылар - балапандар. Балапандар бір-бірінің белін ұстап, тауықтың артынан тізіліп тұрады. Бүркіттің міндеті - балапандарды ұстау, ал тауық олардың ұсталуына кедергі келтіру үшін қолдарын жайып, қозғалып отырады. Ойын бойы балапандар тізімде сақталуы керек, егер олардың біреуі ұсталса, онда ол бүркітке айналады.

Аждаһаның құйрығын ұстап алыңыз

Ойыншылар бір-бірінің белін ұстап, қатар тұрады. Алдыңғы ойыншы "аждаһа", артқы ойыншы "құйрық" деп аталады. Аждаһаның міндеті – құйрықты тигізу, ал қалған ойыншылар оған жол бермеу үшін қозғалып, араласады. Ойын бойы ойыншылар қатарлы тұруын сақтауы керек, ал аждаһа құйрықты тигізгеннен кейін, барлық ойыншылар бір орынға жылжиды, бұрынғы аждаһа қатардың соңына өтеді.

Полиция мен қарақшылар

Полицейлер мен қарақшылар, кейде "түрме", "түрме тағы", "командалық тағайындау", "құғын", "каубойлар мен үндістер", "полиция мен ұры", "түрме базасы", "түрмеден қашу", "босату" немесе "ұстауға алу" деп аталады. Ойыншылар екі командаға бөлінеді: полицейлер мен қарақшылар. А. М. Бураж осы ойын нұсқасын 1931 жылғы осы аттас әңгімесінде "Сми" деп атады. Полицейлер, қарақшыларды (құғынға түскен команданы) ұстау үшін оларды таңбалап, түрмеге қамап қояды. Қарақшылар түрмеден қашу үшін түрмедегі бір тұтқынды таңбалайды, бірақ өздері таңбаланбайды. Егер барлық қарақшылар түрмеге қамалса, ойын аяқталады. Бір нұсқада қарақшылар аңғарудан бұрын жасырынуға бес минут алады, және әр қарақшыға түрмеден бір рет қана қашуға рұқсат беріледі. 2017 жылғы Mario Kart 8 Deluxe жарыс ойынында, ойынның бұл нұсқасы "Renegade Roundup" деп аталатын шайқас режимінің қосымша түрі ретінде қолданылады.

Зомби белгісі

Адамдар зомбилерге қарсы – бұл тіршілік үшін күресу ойыны, онда "адам" ойыншылары көбейіп бара жатқан "зомбилер" санына қарсы күреседі; егер адам "зомбиленіп" (яғни, тиісіліп) қалса, ол ойыншы да зомбиге айналады. Ойын басында бір немесе екі зомби болады; зомбилер адамдарды тигізу арқылы көбейеді, оларды бір сағаттан кейін зомбиге айналдырады. Адамдар зомбилерден қорғану үшін шұлық, зефир, Nerf Blaster немесе басқа да қауіпсіз және қолайлы деп есептелетін ойыншықтарды пайдалана алады; егер зомби осылардың біріне тисе, ол 15 секундқа есінен шығып, тоқтап қалады (ойында ешқандай әрекет жасауға құқығы жоқ). Зомбилердің мақсаты – барлық адамдарды зомбиге айналдыру; ал адамдардың міндеті – зомбилерден аман қалу.

Адам аулау

Адам аулау – көбінесе түнде ойналатын, жасырынбаса мен қуудың қосылған нұсқасы. Бір ойыншы "қуушы" болады, ал қалғандары жасырынуға тырысады. "Қуушы" оларды тауып, тигізуге әрекеттенеді. Барлық ойыншылар табылғанда ойын аяқталады. Адам аулау кейде командалық түрде де ойналады. Кейбір нұсқаларында ойыншылардың қауіпсіз бола алатын "базасы" болады. Мұндай нұсқада, қауіпсіз емес барлық ойыншылар табылғанда ойын аяқталады.

Тұтқын базасы

Тұтқындардың базасында әр команда қол ұстасып, тізбекпен бастайды, тізбектің бір ұшы базаға тиесілі. Екі команданың екі ойыншысы тізбекті бұзып, бір-бірін таңбалауға тырысады, егер олар бұлай істесе, оларды өз базаларына алып кетеді. Соңғы жұп тізбектен бірте-бірте ажыратылып, таңбалауға қосылады. Полицейлер мен қарақшылар сияқты, тұтқындарды базада белгілеу арқылы босатуға болады. Ойын Ренессанс дәуірінен басталған деп есептеледі және қалыңдықты ұрлау актісінен шықты.

Тізбектің белгісі

Тізбекті тегте (Индияда Jod Saakli немесе Saakli/Saakhli деп те аталады) бір ойыншы "құсап" рөлінде болады және басқа ойыншыларды құсауға тырысады. Құсаған әрбір ойыншы да "құсап" болады, барлық "құсап" ойыншылар қол ұстасып, адам тізбегін құрып, оның ішінде қалуы керек. Тізбектің екі шетіндегі ойыншылар ғана басқа ойыншыларды құсауға құқылы. Ойын барлық ойыншы құсалып біткеннен кейін аяқталады, ал соңғы құсаған адам жеңімпаз атанды.

Уақыт қанша, Вулф мырза?

Бір ойыншы Мистер Вольф болып таңдалады және ойын алаңының қарама-қарсы шетіндегі басқа ойыншылардан алыстап тұрады. Барлық ойыншылар, мырзадан басқа, Wolf бір дауыспен "Сейін қандай уақыт, мырза Қасқыр? " деп сұраса, мырза Қасқыр екі жолмен жауап береді: мырза Қасқыр уақытты - әдетте сағат деп атайды, ол "сағат" дегенмен аяқталады. Басқа ойыншылар да сол қадамдарды жасап, Мистер Вольфқа қарай жүреді. Содан кейін олар тағы да сұрақ қояды. Сонымен қатар, мырза Вулф "Тамақ ішетін уақыт! ", бұрылып, басқа ойыншыларды бастау нүктесіне дейін қуып жетеді. Егер Мистер Вольф ойыншыны белгілесе, ол ойыншы келесі раундта Мистер Вольф болады.

Ринголевио

Ринголевиода екі команда бар. Бір нұсқада бір топ жасырынып қалады. Екінші топ 30 - ға дейін санайды да, оларды іздеп шығады. Әр команданың өз "түрмесі", парктегі орындық немесе басқа нұсқада қорғауға болатын басқа аймағы бар. Ойын бір команданың барлығы түрмеге қамалғанша жалғасады. Ринголевио көптеген жағынан Тұтқын базасына ұқсас.

Құстар - жылан - түлкілер

Бұл ойында үш команда бар: тауықтар, жыландар және түлкілер, әр команданың өз аймағы бар ("лагерь"). Әр команда басқа командалардың бірінің ойыншыларын таңдай алады (яғни тауықтар жыландарды таңдай алады, жыландар түлкілерді таңдай алады, түлкілер тауықтарды таңдай алады) оларды таңдайтын команданың лагерінде тұтқындауға болады, тұтқындар тек үшінші команданың таңбасымен босатылады.

Сүр

Сурр ойынды кем дегенде төрт ойыншыдан тұратын екі команда ойнайды, ол екі перпендикуляр "қорғау сызықтарымен" (жолдармен) төрт квадрантқа бөлінген. Шабуылдаушы команда бір квадрантқа жиналады және барлық ойыншыларын қорғаныс командасының ойыншылары белгілемей, қалған үш квадрантты айналып өтуді мақсат етеді, олар қорғаныс желісінде қалуға тиіс.

Жабдықты қажет ететін нұсқалар

Тагтың кейбір нұсқалары қолмен тегтеудің орнына шарлар, бояулы топтар немесе тіпті фонарьлар сияқты жабдықтарды қолданады.

Соқырдың блефі

"Көр соқырдың" блефі, сонымен қатар "Мистер "Соқыр адам" немесе "Жерге" - бұл тегтің нұсқасы, онда "ол" деп аталатын бір ойыншы көзін байлап, басқа ойыншыларды тегке алуға тырысады, ал басқа ойыншылар олардан аулақ болуға тырысады.

Туды түсіру

Ойын алаңы екі бөлікке бөлінеді, әр командаға біреуден. Әр команданың мақсаты – өз ойыншыларын қарсыластың аумағына өткізіп, олардың аумағының арт жағындағы "туды" алып, таңбаланбастан өз аумағына қайтару.

Компьютерлік белгі

Зерттеуші студенттер GPS-ті қосылған, қолға ұсталатын Wi-Fi компьютерлерді пайдаланып ойналатын тег ойынының нұсқасын әзірледі.

Фонарь белгісі

Фонарь таг, сонымен қатар "Армия таг", "Спотлайт" және "Неміс шоғы" деп те аталады, түнде ойнатылады. Денемен белгі қоюдың орнына, "оны" тағушы ойыншы басқа ойыншыларға фонарь сәулесімен тигізеді.

Түлкі және қаз

Кейде қарда ойналатын дәстүрлі ойынның бір түрі – Түлкі мен қаз. Түлкі спицалардың ортасынан бастайды, ал қаздар түлкіден спицалар бойымен және дөңгелектің айналасымен қашып құтылуға тырысады. Қолға түскен қаздар түлкіге айналады. Спицалардың дөңгелекпен қиылысқан жерлері қауіпсіз аймақтар болып саналады.

Құраны теп

Бір адам "көзілдірік" болады, ал банка ашық кеңістікке қойылады. Басқа ойыншылар қашып, жасырынады, содан кейін "көзілдірік" оларды тауып, тигізуге тырысады. Тигізілген ойыншылар түрмеге жіберіледі. Егер қандай да бір ойыншы ұсталмаса, ол банканы тепсе, түрмедегілер босатылады. "Көзілдірік" ойыншы басқа ойыншыларды қуып, тигізуді жалғастырмас бұрын, банканы өз орнына қоюы керек.

Лазерлік белгі

Лазерлік таңбалау, фонарь таңбалауға ұқсас, бірақ біреудің нақты соққыға ұшқандығы туралы дауларды болдырмау үшін арнайы жабдықтар қолданылады. Ойыншылар жарық сәулесін шығаратын қарулармен қаруланып, сәулені анықтап, соққы алғанда тіркететін электронды құралдарды киеді. Көптеген құралдарда ұпай санау жүйесі және соққы алған үшін түрлі жазалар қарастырылған. Лазерлік таңбалау орталықтары Солтүстік Америкада жиі кездеседі.

Марко Поло

Судағы американдық соқыр адамның ойынының бір түрі, көбінесе жүзу бассейнінде ойналады, бірақ мұхиттардың, теңіздердің және көлдердің жағалауындағы табиғи суларда да ойнауға болады. Ойыншылар жүзіп, суда тұрып немесе бассейннің немесе су қоймасының түбімен жүре алады. "Ойыншы" атанған адам көзін жауып, белгілі бір уақыт аралығымен "Марко!" деп айқайлайды; ал қалған ойыншылар жауап ретінде "Поло!" деп айқайлауы керек. "Ойыншы" дыбыс арқылы басқа ойыншыны тауып, оған тиюі керек. Тиген ойыншы әдетте "ойыншы" болады, және осылайша ойын қайта басталады. Кейбір нұсқаларында, егер "ойыншы" емес ойыншылар ұсталмау үшін судан шығып кетсе (нұсқасына байланысты, бұл алдау болуы мүмкін), ал "ойыншы" деп белгіленген адам мұны сезсе, "Судан балық!" деп айқайлайды және бұны растау үшін көзін қысқаша аша алады. Егер күдігі дұрыс болса, кінәлі ойыншы "ойыншы" болып, ойын қайта басталады.

Қалшықты

Мукль (кейде "топпен адамды мукль", "топпен жігітті өлтіру", "квирді жамандау", "тасымалдаушыны өлтіру" деп аталады) - бұл тұрақты тегтің керісі; барлық басқа ойыншылар "оны" қуып жүреді. Бұл ойыншы топты (әдетте, гридер футбол) алып жүреді. Олар ұсталған кезде, оларды "қағып тастайды". Кім бірінші болып допты алып, кім бірінші болып досқа шабуыл жасаса, сол досқа айналады. Кейде соңғы келген ойыншы бұрынғы доп тасымалдаушысын келесі адам болады; басқа вариацияларда допты ұстап тұрған ойыншы допты ауаға лақтырады, онда оны басқа ойыншы ұстап алады.

Налугу Раллу Аата

Налугу Раллу Аатада (төрт тастың ойыны) төрт ойыншы шаршының төрт бөлігінде тұрады, ал "құсаушы" бөліктер арасындағы шекарада ғана қозғалуға рұқсат етіледі. Шаршының ортасында төрт тас орналасқан, ойынның мақсаты – төрт ойыншыдан құралған команданың әрбір ойыншысы тасты алып, ешкімге тимей өз бөлігіне қайту.

Бексонды ұрлап алу

Беконды ұрлау (Индияда Ит пен сүйек немесе Румал Джапатта деп те аталады, немесе флингок/қолшапан ұрлау) ойынында алаңның қарама-қарсы жақтарында екі команда орналасқан, ал алаңның ортасына бір зат қойылады. Ойын басталғаннан кейін әр командадан бір ойыншы сол затты ұстап алып, өз командасының жағына қарай жүгіріп, ұпай табуға тырысады. Егер ойыншы затты ұстап тұрса және қарсыласы оны тигізіп белгілесе, онда ол ойынды ұтылып қалады, ал екінші команда ұпай алады.

Ағасқа көтерілетін маймыл

"Ағасқа көтерілген маймыл" ойынының бірнеше түрі мен оған байланысты ойындар бар (мысалы, Сурпарамбия, Маракоти және Данд пархангра). Бірнеше ойыншыдан құралған команда ағаштарға көтерілуге тырысады, ал біреуі олардың бәрін ұстап алуға тырысады. Жерде дөңгелек түрінде таяқ қойылған, және біреуі қарсыластардың ешқайсысының сол таяққа тимеуін қадағалауы керек. Кейбір ұқсас ойындарда, мысалы, Сия Сатканада, ағашқа көтерілу бөлігі жоқ.

Түмбең түрмесі

"Ол" ойыншы жерге қойылған банканы қорғайды, ал басқа ойыншылардың бірі банканы құлату үшін өзінің шұлықтарын лақтыруға тырысады. Лақтырғаннан кейін ойыншылар шұлықтарын қайтарып алып, "ол" ұстамай тұрып лақтыру орнына қайтуы керек. "Ол" ойыншыларды ұстамас бұрын, банканы тіктеп, бастапқы орнына қоюы тиіс.

Тагтың Оңтүстік Азиядағы түрлері

Оңтүстік Азияда бірнеше спорт түрлері командалық деңгейде, кейде халықаралық жарыстарда ойналатын «тег» ойынының түрлері болып табылады.

Қабәди

Қарулы топтар шекараны кесіп өтіп, қорғаушыларды ұстауға тырысады, сонымен бірге шекара сызығынан өте алғанда бір деммен үнемі "каббади" деп айтады, және одан кейін қорғаушылардың тоқтатуына (ұстауына) ұшырамастан қайтадан шекарадан өтуге тырысады. Бұл спорт түрі Азия ойындарының бағдарламасына енген, тіпті әлем чемпионаты да бар. Ол Үндістан, Пәкістан, Бангладеш, Шри-Ланка және Иран елдерінде, сондай-ақ Канада, Ұлыбритания, АҚШ, Австралия, Жаңа Зеландия және Нидерландыдағы Оңтүстік Азия диаспорасы арасында танымал. 1936 жылғы Берлин Олимпиадасында да көрсетілген.

Қой , құй !

Бұл ойында шабуылшы төртбұрышты алаңда үш қорғаушыны белгілеуге тырысады. Шабуылшының сегіз командаласы алаңды екіге бөлетін және алаңның екі шетіндегі екі тіреуге жалғасатын орталық жолақта отырады. Шабуылшы орталық жолақты кесіп өте алмайды және кез келген тіреуге қарай жүгіре бастағаннан кейін бағытын өзгерте алмайды. Шабуылшы командаласының арқасына тиіп, олармен рөлдерін ауыстыра алады, сондай-ақ алаңның екінші жартысына өту үшін кез келген тіреудің айналасын жүгіре алады. Хо-хоның алғашқы ірі кәсіби франшизалық жарысы 2022 жылғы "Ultimate Kho Kho" маусымы болды.

Атия патия

Атия патия төртбұрышты алаңда ойналады, ол орталық жолақ немесе "қазан" арқылы екіге бөлінеді, сондай-ақ орталық жолаққа перпендикуляр тоғыз қазанмен қосымша бөлінеді. Ойын төрт 7 минуттық кезеңнен тұрады, командалар әр кезеңде шабуыл мен қорғанысқа кезекпен өтеді. Шабуылдаушы команданың мақсаты – өз ойыншыларының тоғыз қорғаушы ойыншының біреуінен тигізілмей, мүмкіндігінше көп қазанды кесіп өту. Әрбір қорғаушы ойыншы бір қазанның ішінде тұрады.

Ланги

Лангди шағын тіктөртбұрышты алаңда ойналады, командалардың әрқайсысы шабуыл мен қорғанысқа 9 минуттан екі рет кезекелесе кіреді. Шабуылдаушы командада алаңда бір ойыншы болады, ал қорғаныс команда бірден үш ойыншыны жібереді. Шабуылдаушы ойыншы бір аяғымен секіріп жүруге міндетті және мүмкіндігінше көп қорғаушыны ұстап қалуға тырысады.

Дүниежүзілік аңшылық

World Chase Tag (WCT) – 16 раундтан тұратын ойын барысында алты ойыншыдан құралған екі команданың арасында өтеді. Ойын алаңы – ішінде түрлі заттар мен кедергілер орналасқан шаршы алаң. Паркур – ойыншылардың алаңдағы кедергілерді қалай еңсеріп өтетінінің маңызды бөлігі. Әр раундта шабуылшы команданың бір ойыншысы (қуып жететін) қорғаныс командасының бір ойыншысын (қашқыш) 20 секунд ішінде ұстап алуға тырысады. Егер қашқыш раунд барысында ұсталмаса, ол ұпай алады.

Регби ойыны

Таг немесе флаг регбиі – бұл контактісіз нұсқасы, онда әр ойыншыға екі велькродан жасалған тақ бекітілген белбеу немесе велькро жапсырмалары бар шорт кигізіледі. Ойын жүргізілу әдісі регби лигасына ұқсас, шабуылдаушы ойыншылар допты ұстап қашуға, айналып өтуге және бір-біріне беруге тырысады, ал қорғаушылар допты тасымалдаушыдан велькроға бекітілген тақты тартып алып, олардың ұпай жинауына кедергі келтіруге тырысады. Флаг футбол да осыған ұқсас ойынмен ойналады және регбиге байланысты американдық футболдың контактісіз нұсқасы болып табылады. Дегенмен, "таг регби" атамасындағы "таг" ойыншылар киетін "тақтардан" шыққан, ал балалардың "таг" ойыны көбірек сенсорлы регбиге ұқсайды, онда сенсорлық қимыл (сенс) tackle-дің орнын басады.

Таггерлеуді қамтитын ойындар

Кейбір спорт түрлерінде таңбалау кішігірім, бірақ маңызды компонент ретінде ойналады.

Бейсбол

Бейсболда, соққы мен доппен ойналатын ойында, шабуыл жасайтын команданың ойыншылары қорғаныс командасының ойыншылары оларды аут етпес үшін (жою) төрт базаны айналып өту арқылы ұпай жинауға тырысады. Қорғаушының шабуылдаушы ойыншыны аут етудің бір жолы – бейсбол допын ұстап тұрғанда, шабуылдаушы ойыншыны таңбалау (егер ол базалардың ешқайсысына тиіспесе). Осы механика бейсболдың бірнеше түрінде де кездеседі, мысалы, софтбол және Baseball5.