Питер Голдсмит: Британдық адвокат және саясаткер өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық адвокат (1950 жылы туған) Питер Генри Голдсмит, Барон Голдсмит, (1950 жылы 5 қаңтарда туған) - 2001 және 2007 жылдары Англия мен Уэльстің бас прокуроры және Солтүстік Ирландияның бас прокуроры болып қызмет еткен британдық адвокат. 2007 жылдың 22 маусымында жарияланған оның отставкасы 27 маусымда, премьер-министр Тони Блэрдің отставкаға кеткен күні күшіне енді. Голдсмит ең ұзақ қызмет еткен лейбористтік бас прокурор болды. Қазіргі уақытта ол АҚШ-тың Debevoise & Plimpton заң фирмасының серіктесі және Еуропалық сот ісін жүргізу практикасының басшысы және Гонконг халықаралық төрелік орталығының төрағасының орынбасары.

Өмірбаян

Голдсмит Ливерпульде, Ланкаширде (қазіргі Мерсисайд) дүниеге келді және еврей тегінен шыққан. Ол Кварри Банк мектебінде білім алғаннан кейін Кембридж университетінің Гонвилл және Каиус колледжінде, сондай-ақ Лондон университетінде заң оқыды. 1972 жылы Gray's Inn адвокатурасына қабылданды және Лондондағы Fountain Court Chambers-те тәжірибе жинады. 1987 жылы «жибек» дәрежесіне ие болды, 1994 жылы Жоғары соттың судьясының орынбасары болды, ал 1995 жылы Англия мен Уэльс адвокатурасының ең жас төрағасы болып сайланды. 1999 жылы Мерсисайд графтығындағы Аллертонның бароны Голдсмит атанды, ол Лейбористтік партиядан парламент мүшесі болды. 2001 жылдың маусым айында Ұлыбританияның Бас прокуроры болып тағайындалды. Оның алғашқы қадамдарының бірі Джеймс Булгерді өлтірген қылмыскерлердің орналасқан жерін жариялауға қатысты сот шешімі бұзылғандығы туралы мәселені талқылау болды. 2002 жылы Жеке кеңес мүшесі болып сайланды. Голдсмит халықаралық құқықтық ұйымдарда бірнеше лауазымды иеленді, оның ішінде Халықаралық адвокаттар қауымдастығының (IBA) және Халықаралық адвокаттар одағының кеңес мүшесі. 1998 жылдан Бас прокурор болып тағайындалғанға дейін IBA Адам құқықтары институтының тең төрағасы қызметін атқарды. 1997-2000 жылдары Қаржылық есептілікті тексеру тобының төрағасы болды, бұл орган қаржылық есептілік стандарттарының сақталуын қадағалайтын мемлекеттік емес ұйым. 1997 жылы Америка құқық институтының мүшесі болып сайланды және Париж адвокатурасына қабылданды. 1996 жылы Bar Pro Bono Unit (қазір Advocate) құрылысын ұйымдастырды, оның төрағасы 2000 жылға дейін болды және қазіргі таңда президенті. Ол Еуропалық Одақтың Негізгі құқықтарының Хартиясы жөніндегі конвенцияға Премьер-министрдің жеке өкілі болды. 2006 жылдың қарашасында Кениядағы бірқатар тегін құқықтық көмек және қылмыстық әділеттік қайырымдылық ұйымдарына, соның ішінде Philemon Ministries-ге сапар шекті. 2006 жылы Голдсмит Корольдік Біріккен қызметтер институтында сөз сөйлеп, АҚШ-тың Гуантанамодағы тұтқын лагерін жабуға шақырды. Голдсмит оны «әділетсіздіктің символы» деп атап, ол бостандық және еркіндік құқықтарын құрметтемейді деді. 2007 жылы ол Би-Би-Сиге қарсы Жоғары соттағы шағымын жеңіп алды, бұл «Жаңа лейбористердің ақшасы үшін наградалар» жанжалының кейбір аспектілерін жариялауға тыйым салды, өйткені құпия ақпаратты тарату полиция тергеуіне кедеріс келтіруі мүмкін еді.

Goldsmith was born in Liverpool, Lancashire (now Merseyside), and is of Jewish descent. He was educated at Quarry Bank School before reading law at Gonville and Caius College, Cambridge and University College London. He was called to the Bar at Gray's Inn in 1972, practising from Fountain Court Chambers in London. He took silk in 1987 and became a deputy High Court judge in 1994 and he was elected the youngest ever chairman of the Bar of England and Wales in 1995. He was raised to the peerage as a Labour peer in 1999, as Baron Goldsmith, of Allerton in the County of Merseyside. He was appointed Her Majesty's Attorney General in June 2001. One of his first acts was to discuss breaches of the injunction against publishing the whereabouts of the offenders in the murder of James Bulger. He was sworn of the Privy Council in 2002. Goldsmith has also held a number of posts in international legal organisations, including Council Member of the International Bar Association (IBA) and of the Union Internationale des Avocats. From 1998 until his appointment as Attorney General he was co chairman of the IBA's Human Rights Institute. Between 1997 and 2000 he was Chairman of the Financial Reporting Review Panel, a non departmental public body responsible for enforcing financial reporting standards. In 1997 he was elected to membership of the American Law Institute and made a member of the Paris Bar. In 1996 he founded the Bar Pro Bono Unit (now Advocate ) of which he was chairman until 2000 and remains president. He was the Prime Minister's Personal Representative to the Convention for the Charter of Fundamental Rights of the European Union. In November 2006, he visited a number of pro bono legal and criminal justice charities in Kenya, including Philemon Ministries. In 2006, Goldsmith gave a speech at the Royal United Services Institute, calling for the closure of the US detention camp at Guantanamo Bay. Goldsmith called it a "symbol of injustice", and said that it did not respect the rights of liberty or freedom. In 2007 he won a High Court injunction against the BBC, preventing reporting of aspects of the New Labour Cash for Honours scandal by successfully arguing a broadcast of confidential information would have harmed a police inquiry.

Әл-Ямама қару-жарақ саудасының даулары

2007 жылы Голдсмит БАЭ Сауд Арабиясының сыбайлас жемқорлық ісін жауып тастауға тырысты деп айыпталды. Ол Қылмыстық-атқару қызметіне "ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіреді" деген негізге сүйене отырып, осы мәселеге қатысты жүргізіліп жатқан тергеуді тоқтатуды бұйырды. Кейін ол МИ-6-ның Сауд Арабиясы Ұлыбританиямен қауіпсіздік байланыстарын үзіп тастауды жоспарлап отырғаны туралы ақпаратқа ие болмағанын мойындады.

Иракқа шабуыл туралы дау

Голдсмиттің 2003 жылғы Иракқа шабуыл жасаудың заңдылығы туралы үкіметке берген заңдық кеңесі сол кезде маңызды саяси мәселе болды. Үкімет дәстүрді бұзу және кеңестерді жариялау туралы бірнеше рет айтылған өтініштерді қабылдамады. Голдсмиттің 2003 жылғы 30 қаңтарда премьер-министрге жазған алғашқы хатында БҰҰ-ның 1441 қаулысы күш қолдануды санкцияламайтынын және әскери әрекеттерге дейін қосымша шешім қажет екенін айтқан. 2003 жылғы 7 наурызда жазылған келесі хат ақырында баспасөзге тарады, нәтижесінде 2005 жылғы 28 сәуірде ресми жарияланды. Осы хатта Лорд Голдсмит Иракта күш қолдануды Ирактың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1441 қаулысында белгіленгендей, Бірінші шығанақ соғысының соңында Қауіпсіздік Кеңесінің 687 қаулысымен белгіленген атысты тоқтату міндеттемелерін бұзуы арқылы заңды түрде ақтауға болатынын талқылады. Голдсмит: «1441 қаулысы 678 қаулысындағы күш қолдануға берілген рұқсатты жаңа қаулысыз қайта жаңартуға қабілетті» деген қорытынды жасады. Алайда Голдсмит «Сот 4 және 12-тармақтар бойынша санкцияны қайта жаңарту үшін Кеңестің жаңа шешімі қажет деп шеше алады» деп мойындады. Осы хатта ол сондай-ақ: «1441 қаулысы 678 қаулысында күш қолдануға берілген рұқсатты қайта жаңартады деген аргумент тек Ирак соңғы мүмкіндікті пайдаланбады деген нақты дәлелдер болған жағдайда ғана тұрақты болады. Яғни, біз талаптарға сәйкес келмеу және ынтымақтастық жасамау туралы нақты дәлелдерді көрсетуіміз керек» деген қорытынды жасады. 2003 жылғы 17 наурызда үкіметке берген соңғы кеңесінде Голдсмит Иракта күш қолдану заңды екенін мәлімдеді. Бұл кеңес Голдсмиттің бұрынғы хатына қарағанда оның басым көзқарасын одан да анық білдірді, ондағы күмәндерге сілтеме жасамай. Бұл Голдсмит Иракқа қарсы күш қолдану үшін заңды негіздеме табу үшін саяси қысымға берілді деген айыптамаларға әкелді. Жарияланғаннан кейін көп ұзамай Голдсмит осындай айыптамаларға жауап ретінде мәлімдеме жасап, екі құжаттың үйлесімді екенін айтты, екі құжаттың сипатының айырмашылығына және 7 мен 17 наурыз аралығында Ирактың Қауіпсіздік Кеңесінің қаулылары бойынша міндеттемелерін бұзғаны туралы берілген сенімді кепілдіктерге назар аударды. Бұл дау 2003 жылғы 20 наурызда Сыртқы істер және одақтастық кеңсесінің заң кеңесшісінің орынбасары Элизабет Уилмшурсттің отставкаға кетуімен күшейді. Оның толық отставка хаты 2005 жылғы наурыз айында жарияланды. Бұл хатта Уилмшурст өзінің отставкаға кетуінің себебі Иракта күш қолдану заңды екендігі туралы ресми пікірмен келіспейтіндігі екенін айтты. Ол сондай-ақ Голдсмитті бұл мәселеге қатысты көзқарасын өзгерткені үшін айыптады. Иракты тергеу комиссиясына берген куәлігінде Уилмшурст «Голдсмит мүмкін емес жағдайға түскенін» түсінгеніне қарамастан, Голдсмиттің өз пікірін қалыптастыру жолына наразылық білдірді. Ол «бұл жағдайда жүргізілген процесс өкінішті болды» деп ойлады, сондай-ақ «жағдайдың өзгеруі туралы заң кеңестері» туралы «британдық үкімет ішінде үлкен ашықтық болуы керек еді» деп сендірді. Бас прокурордың Ирактың бұзушылықтарын анықтау жөніндегі күш-жігеріне қатысты ол Голдсмиттің «француздық келіссөзшілердің айтқандарын британдық және американдық келіссөзшілермен жеке әңгімелесуіне» сүйенгеніне наразылық білдірді, ал «әрине, ол француздардың өзінен сұрамаған». 2008 жылғы қарашада бұрынғы Лорд-бас судья және аға заң Лорд-Бингхам Корнхилл Голдсмиттің кеңесінде Ирактың БҰҰ қаулысына «күш қолдануды ақтауға жеткілікті дәлелдері жоқ» екенін және шабуыл «халықаралық құқық пен заң үстемдігін ауыр бұзу» болғанын мәлімдеді. Голдсмит 2010 жылғы 27 қаңтарда Иракты тергеу кезінде куәлік берді, онда одан Иракқа шабуыл жасаудың заңдылығы туралы ұстанымын түсіндіруді сұрады. 2017 жылғы шілдеде бұрынғы ирактық генерал Абдулвахед әл Раббат Лондонның Жоғарғы сотында жеке соғыс қылмыстары бойынша қудалауды бастады, Голдсмит, Тони Блэр және бұрынғы сыртқы істер министрі Джек Строу 2003 жылғы Иракқа шабуылда атқарған рөлі үшін «агрессия қылмысы» үшін сотталуын сұрады. Жоғарғы сот агрессия қылмысы халықаралық құқықта танылса да, ол Ұлыбритания заңында қылмыс емес деп шешті, сондықтан қудалау ісі жалғаса алмады.

The nature of Goldsmith's legal advice to the government over the legality of the 2003 invasion of Iraq was a significant political issue at the time. The government turned down repeated calls to break with tradition and have the advice made public. Goldsmith's original memo to the prime minister written on 30 January 2003 opined that UN Resolution 1441 did not sanction the use of force and that a further resolution would be required before military action. A subsequent memo written on 7 March 2003 was eventually leaked to the press, which led to its official publication on 28 April 2005. In the memo, Lord Goldsmith discussed whether the use of force in Iraq could legally be justified by Iraq's 'material breach', as established in UN Security Council Resolution 1441, of its ceasefire obligations as imposed by Security Council Resolution 687 at the end of the First Gulf War. Goldsmith concluded that “a reasonable case can be made that resolution 1441 is capable in principle of reviving the authorisation [of the use of force] in Resolution 678 without a further resolution.” However, Goldsmith did concede that “a court might well conclude that operative paragraphs 4 and 12 do require a further Council decision to revive the authorisation.” In this memo he also concluded "the argument that resolution 1441 alone has revived the authorisation to use force in resolution 678 will only be sustainable if there are strong factual grounds for concluding that Iraq has failed to take the final opportunity. In other words, we would need to be able to demonstrate hard evidence of non compliance and non cooperation." In his final advice to the government, written on 17 March 2003, Goldsmith stated that the use of force in Iraq was lawful. This advice stated Goldsmith's preferred view in more unequivocal terms than his earlier memo, without reference to the doubts expressed therein. This has led to allegations that Goldsmith succumbed to political pressure to find legal justification for the use of force against Iraq. Shortly after the leak Goldsmith released a statement in response to such allegations, saying that the two documents were consistent, pointing to the difference in the nature of the two documents and to the firm assurances he claims to have had received between 7 and 17 March that Iraq was indeed in breach of its obligations under Security Council resolutions. The controversy was heightened by the resignation of Elizabeth Wilmshurst, deputy legal adviser at the Foreign and Commonwealth Office, on 20 March 2003. A full version of her letter of resignation became public in March 2005. In this, Wilmshurst stated that the reason for her resignation was that she did not agree with the official opinion that the use of force in Iraq was legal. She also accused Goldsmith of changing his view on the matter. In the course of her testimony to the Iraq Inquiry commission, Wilmshurst, even though she understood that "Goldsmith was put into an impossible position", expressed her disapproval of the way Goldsmith set about in formulating his eventual opinion. She said she thought "the process that was followed in this case was lamentable," adding that she believed "there should have been a greater transparency within [the British] government" about the "evolving legal advice." On the efforts of the Attorney General to determine the nature of the alleged Iraqi breaches, she expressed her disapproval of Goldsmith relying, in part, for his legal opinion, "on private conversations he had with British and US negotiators on what the French [negotiators] had said," while "of course, he hadn't asked the French themselves." In November 2008, the former Lord Chief Justice and Senior Law Lord Lord Bingham of Cornhill stated that Goldsmith's advice contained "no hard evidence" that Iraq had defied UN resolutions "in a manner justifying resort to force" and that the invasion was "a serious violation of international law and of the rule of law." Goldsmith gave evidence to the Iraq Inquiry on 27 January 2010, in which he was asked to explain his position on the legality of the invasion of Iraq. In July 2017, former Iraqi general Abdulwaheed al Rabbat launched a private war crimes prosecution, in the High Court in London, asking for Goldsmith, Tony Blair and former foreign secretary Jack Straw to be prosecuted for "the crime of aggression" for their role in the 2003 invasion of Iraq. The High Court ruled that, although the crime of aggression was recognised in international law, it was not an offence under UK law, and, therefore, the prosecution could not proceed.

Қазіргі жағдай

Голдсмит АҚШ-тың Debevoise & Plimpton заң фирмасының Лондондағы кеңсесінің Еуропалық сот ісі бөлімінің басшысы болып тағайындалды. Ол заңгерлік фирмаға қосылған алғашқы зейнетке шыққан Ұлыбританияның бас прокуроры болды. 2008 жылдың тамызында Голдсмит Англия мен Уэльс Жоғарғы Сотының адвокаты болып, фирманың толық акционерлік серіктесі атанды (осылайша фирманың пайдасына қатысып, фирманың меншік үлесін алды). The Guardian газеті 27 қыркүйек 2007 жылы оның жаңа лауазымы үшін жылына 1 миллион фунт стерлинг еңбекақы алатынын хабарлады. Сол хабарламада, егер ол Англия заңгерлерінің кеңесінде тәжірибесін жалғастырғанда, одан да көп табыс таба алатыны айтылды. Оның бұрынғы кеңсесі – Фонтан Корт. Бас прокурорлар қызметтен кеткеннен кейін көбінесе адвокаттық тәжірибеге оралып, әдетте тағайындалған кезде тастап кеткен кеңселерінде жұмыс істейді. Зейнеткерлікке шыққан лорд-канцлерлерден айырмашылығы, бас прокурордың адвокаттық тәжірибеге оралуына ешқандай тыйым салынбаған. Бұрынғы министр және мемлекеттік қызметкер болған Голдсмит қызметтен кеткеннен кейін екі жыл бойы өзінің іс-әрекетін шектеуді қабылдауға міндетті болды. Шектеулерді Премьер-министр, Іскерлік тағайындаулар жөніндегі консультативтік комитеттің кеңесі бойынша, Министрлер кабинетінің бөлімшесі енгізді. Голдсмитке тағайындалғаннан кейін 12 ай бойы үкімет министрлеріне немесе шенеуніктерге лобби жасауға жеке қатысуға тыйым салынды. Ол қызметтен кеткеннен кейін екі жыл бойы Бас прокурор болып жұмыс істеген кезде алған құпия немесе артықшылықты ақпаратқа қатысты кез келген мәселені қараудан шеттетілді. 2008 жылдың тамызында Голдсмит Австралияның Westfield Group жылжымайтын мүлік трастының тәуелсіз атқарушы емес директоры болып тағайындалды.