Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Тарих
1847 жылы зулу патшасы Мпандеден жер сатып алғаннан кейін, бірнеше бурлар осы аймаққа қоныстанды және оны Андриес Шпиес коменданты болған Клип өзені республикасы деп атады. Сол жылы республика британдықтармен аннексияланды және 1850 жылдың 20 маусымында Виндзор деп аталатын қалашық жарияланды. 1850 жылдың 11 қазанында атау 1847 жылдан 1852 жылға дейін Оңтүстік Африкадағы жоғары комиссары және Кейп колониясының губернаторы болған сэр Гарри Смиттің испан әйелі Хуана Мария де лос Долорес де Леон Смит, сондай-ақ "Леди Смит" деп белгілі болған, құрметіне Лейдисмитке өзгертілді. 1860 жылы зулулардан ауыл тұрғындарын қорғау үшін бекініс салынды.
In 1847, after buying land from the Zulu king Mpande, a number of Boers settled in the area and called it the Republic of Klip River with Andries Spies as their commandant. The republic was annexed by the British in the same year and on 20 June 1850 was proclaimed a township called Windsor. On 11 October 1850, the name was changed to Ladysmith after Juana María de los Dolores de León Smith, also known as "Lady Smith," the Spanish wife of Sir Harry Smith, the Governor of the Cape Colony and high commissioner in South Africa from 1847 to 1852. A fort was built in 1860 to protect the villagers from the Zulu.
Екінші бура соғысы
Екінші Бур соғысы кезінде британдық қолбасшы генерал-лейтенант сэр Джордж Уайт Лэдисмит қаласын Наталды бур күштерінен қорғау үшін өзінің операциялық орталығы етіп таңдады. 1899 жылдың 29 қазанынан бастап қаланы бақылау үшін бірнеше шайқастар болды, бірақ ауыр шығындарға ұшырағаннан кейін британдық әскерлер Лэдисмитке шегінді, ал бурлар шабуылды жалғастырып, қаланы жаулап алу мүмкіндігін пайдаланбады. Шайқастан кейін, британдық күштер Уайттың басшылығымен қалада қайта жиналғанда, бур күштері Лэдисмитты қоршап алды. Лэдисмит қамалы соғыстың ең қиын кезеңінде, 1899 жылдың 2 қарашасынан 1900 жылдың 28 ақпанына дейін 118 күнге созылды. Қамалда шамамен 3000 британдық сарбаз қаза тапты. Генерал сэр Редверс Буллердің қамалды бұзуға жасаған үш әрекеті Коленсо, Спион Коп және Ваал Кранц шайқастарында британдықтардың жеңілісімен аяқталды. 1900 жылдың 6 қаңтарында бурлардың генерал-командирі Пит Жуберт британдықтардың кезекті шабуылына дейін қаланы жаулап алып, қамалды тоқтатуға тырысты. Бұл қаланың оңтүстігіндегі Платранд (немесе Вагон Хилл) шайқасына әкелді. Буллер 1900 жылдың 28 ақпанында өз жаяу әскері мен артиллериясының тығыз үйлесімділігін пайдаланып бурларды жеңгеннен кейін қамалды бұзды. Осы кезде Лондонның «The Morning Post» газетінің жас соғыс тілшісі Уинстон Черчилль Лэдисмит қамалынан босатылуға куә болды. Ол бұрын (Лэдисмит пен Коленсо арасында) тұтқынға алынып, соғыс барысында қашып үлгерген еді. Мохандас Ганди, соғыс кезінде құрған медициналық көмек көрсетушілер корпусымен бірге, Лэдисмит және оның айналасында болған бірқатар іс-шараларға қатысты.
During the Second Boer War, British commander Lieutenant General Sir George White made Ladysmith his centre of operations for the protection of Natal against the Boer forces. Starting on 29 October 1899, a number of short lived battles were fought for control of the town, but after suffering heavy casualties the British forces retreated to Ladysmith and the Boer forces did not make use of the opportunity to follow up the attack and take control of the town. Following the battle, while British forces under White regrouped in the town, Boer forces surrounded Ladysmith. The Siege of Ladysmith lasted 118 days, from 2 November 1899 to 28 February 1900, during the most crucial stage of the war. Approximately 3,000 British soldiers died during the siege. Three attempts by General Sir Redvers Buller to break the siege resulted in defeat for the British forces at the battles of Colenso, Spion Kop and Vaal Krantz. On 6 January 1900, the Boer forces of Commandant General Piet Joubert attempted to end the siege by taking the town before the British could launch another attempt to break the siege. This led to the battle of Platrand (or Wagon Hill) south of the town. Buller finally broke the siege on 28 February 1900 after defeating the Boers by using close cooperation between his infantry and artillery. Winston Churchill, then a young war correspondent for The Morning Post of London, was present at the relief of Ladysmith after having been taken prisoner (between Ladysmith and Colenso) and escaping earlier during the war. Mohandas Gandhi, along with the stretcher bearing corps that he had established earlier during the war, was involved in a number of actions that took place in and around Ladysmith during the relief.
География
Лэдисмит Клип өзенінің ("тасты өзен") жағасында орналасқан, орталық бизнес ауданы және тұрғын үй аумақтарының көп бөлігі өзеннің су тасқынына ұшырайтын аймағында жатыр. Қала Дракенсберг тауларының етегінде, Ван Рейнен асуынан шамамен 26 км қашықтықта орналасқан. Климат Коппен жіктелімі бойынша субтропикалық биік тау климаты (Cwb) болып табылады, жазда ыстық, қыста салқын және құрғақ болады. Бұл аймақ ылғалды субтропикалық климатқа (Cwa) жақын. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері , жауын-шашынның басым бөлігі жаз айларында жауады. Қала салынғаннан бері Клип өзенінің тасқынынан ауыр зардап шекті. 1997 жылы Кедузи бөгетінің құрылысы аяқталғанға дейін 110 жыл ішінде 29 ірі су тасқыны болды. Көбінесе жыл сайын шағын су тасқындары орын алды. 1996 жылы соңғы 30 жылдағы ең ірі су тасқыны болды, ол 500 миллион теңгелік зиян келтіріп, 400 отбасы эвакуацияланды. Су тасқынын бақылау жөніндегі жұмыстар 1940 жылдарға дейін жетеді. 1949 жылы Виндзор бөгеті салынды, бірақ ол тез толып, су тасқынын тиімді бақылау құралы болмады. Жолаушылар станциясы Данскралдан біршама қашықтықта, Орталық бизнес ауданына жақын орналасқан. N11 тас жолы Лэдисмитті солтүстікте Ньюкаслмен және оңтүстік-батыста N3 тас жолымен байланыстырады, ал R103 оңтүстікте Коленсоға және батыста N3 тас жолына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Дурбан мен Йоханнесбург арасындағы трафик 1980 жылдардың соңына дейін Лэдисмит арқылы өтті, бірақ N3 ақылы тас жолының құрылысы, Лэдисмитті батыстан айналып өтуі, осы қала және басқа да айналып өткен қалалар арқылы қозғалыстың күрт төмендеуіне себеп болды. Осыған байланысты, Лэдисмит арқылы өтетін бұрынғы басты жол қазір R103 деп белгіленген.
Ladysmith is located on the banks of the Klip River ("stone river"), with the central business district and a large part of the residential areas located within the flood basin of the river. It is on the foothills of the Drakensberg mountains, about 26 km from the Van Reenen's Pass. The town has a subtropical highland climate (Cwb, according to the Köppen climate classification), with warm summers and cool, dry winters. It borders on a humid subtropical climate (Cwa). The average annual precipitation is , with most rainfall occurring during summer. Since it was established the town has suffered severely from flooding of the Klip River. During the 110 years up to 1997 with the completion of the Qedusizi Dam, 29 serious floods occurred. Minor flooding occurred almost every year. The worst flooding in 30 years occurred in 1996 leading to R500 million in damages and the evacuation of 400 families. Efforts to control the flooding date back to the 1940s. In 1949 the Windsor Dam was completed, but this dam silted up very quickly and was not an effective means of flood control. The passenger station is located some distance away from Danskraal close to the Central Business District. The N11 links Ladysmith with Newcastle in the north and with the N3 Freeway in the south west, while the R103 provides access to Colenso in the south and the N3 Freeway in the west. Traffic traveling between Durban and Johannesburg used to pass through Ladysmith up until the late 1980s, but the completion of the N3 Toll Highway, bypassing Ladysmith to the west, has caused a dramatic drop in traffic volumes through this town as well as others that are now bypassed. In that regard, the old main road through Ladysmith is now designated as the R103.
Қоғам және мәдениет
Лейдисмит қаласында сатылатын жалғыз жергілікті газет – «Лейдисмит газеті». Ол 1902 жылы құрылған деп саналады және «Какстон» газеттер тобының құрамына кіреді. Екі тегін жергілікті газет – «Лейдисмит Геральд» және «Лейдисмит Таймс». Оңтүстік Африканың 5-ші жаяу әскер батальоны Лейдисмит қаласында дислокацияланған. Әскери оқ ату полигоны қала сыртында, Аэродром мен Платранд арасында орналасқан. Басқа да қызықты ғимараттардың бірі – 1884 жылы базар ретінде салынған және 1995 жылы мұражай ретінде ашылған Қоршау мұражайы. Мұражайда Қоршау және Бур соғысына қатысты шамамен 60 000 құжат сақталған. Қалалық әкімшілік ғимараты Екінші Бур соғысы кезінде бурлардың артиллериялық оғынан зақымданған. Лейдисмит маңындағы Екінші Бур соғысының көптеген шайқас орындары ескерткіштер ретінде сақталған. Олардың көпшілігінде соғыста қаза тапқандарға ескерткіштер мен мемориалдық кешендер орнатылған. Қала әкімшілігі алдында британдықтар Қоршау кезінде қолданған екі RML 6.3 дюймдік гаубицасы тұр. Қаланың оңтүстігінде орналасқан Платранд/Вагон-Хилл аймағы Лейдисмиттен құтылу операциясы кезінде шайқас ошағы болған. Вагон-Хиллдегі Бурларға арналған мемориал – алты қолы жоғары, ал бір қолы төмен қаратылған мүсін, 1979 жылы Наталдағы шайқастарда қаза тапқан 781 бурдың құрметіне орнатылған. Мемориалдың ортасында 310 қайта жерленген бурдың қалдықтары сақталған крипта бар. Платранда Императорлық жеңіл атты әскерге, Девоншир полкіне, Ава графына және тағы басқаларға арналған ескерткіштер орнатылған. Лейдисмит – «Лейдисмит Блэк Мамбазо» тобының негізін қалаушы Джозеф Шабалаланың туған қаласы. Чемпион боксшы Тулани "Шәкәр бала" Малинга Лейдисмитте дүниеге келген. «Орландо Пиратс» футбол клубында ойнайтын футболшы Тамсанка Габуза да Лейдисмитте туған. Лейдисмит және оның төңірегінде христиан дінінің ықпалы зор. Бұл туралы Англо-бур соғыстары кезінде салынған ғибадат орындарынан білуге болады. Мұндай ғимараттардың бірі – 1902 жылы аймақтағы карьерден алынған тас плиткалардан салынған Англикандық Барлық Әулиелер шіркеуі. Ислам діні де қалада кең таралған, ол Клип өзенінің жағасында орналасқан Суфи мешітімен әйгілі. 1969 жылы салынған бұл мешіт елдегі ең әдемі мешіттердің бірі саналады. Құрылыстың бастауы 1895 жылы Хазрат Суфи Сахабтың Оңтүстік Африкаға келген кезге дейін жетеді. Ол Дурбанның шығыс жағалауында 12 мешіт салуды өзіне міндет еткен. Лейдисмит сондай-ақ құрметті әулие Хазрат Суфи Сәид Мохамед Абед Миа Османидың туған жері болды, ол Лейдисмит мұсылман зиратында жерленген. Индуизм үшін 1902 жылы Лейдисмитте діни, әлеуметтік, мәдени және білім беру шараларын дамыту мақсатында Санатана Дхарма Сабха құрылды. Ең көне индуистік ғибадатхана 1916 жылы салынған Шри Ганасер ғибадатханасы мен залымен біріккен индуистік Тирукотам (1910) құрылуының нәтижесінде пайда болды. 1990 жылдың қараша айында ол ұлттық ескерткіш деп жарияланды. Қазіргі SDS ғибадатханасының (Санатана Дхарма Сабха, яғни Вишну Иесі ғибадатханасы) орнында Махатма Ганди де болған, ол Англо-бур соғысы кезінде Лейдисмит пен Спионкоптағы жедел жәрдем корпусында ақ емес тасушылар қызметін ұйымдастырған. Лейдисмит айналасындағы аудандарда да Растафари дінін ұстанатындар бар, олар Уотерс-Метте, Бейбітшілік қалашығында, Езахениде, Стейдвиллде, Сент-Чадсте, Акасиявиллде және Роосбомда тұрады.
The only sold local newspaper in Ladysmith is the Ladysmith Gazette. It is believed to have been established in 1902, and is part of the Caxton Group of newspapers. Two free local newspapers are the Ladysmith Herald and the Times of Ladysmith 5 South African Infantry Battalion is based in Ladysmith. A military shooting range is located on the outskirts of the town between the Aerodrome and Platrand. Other buildings of interest are the Siege Museum, built in 1884 as a marketplace and opened as a museum in 1995. Detailing the battles and history at the time of the Siege, the museum holds around 60,000 documents related to the Siege and the Boer War. The Town Hall was damaged by Boer artillery during the Second Boer War. A large number of the Second Boer War Battlefields around Ladysmith have been preserved as memorial sites. Monuments and memorials to those who died during the battles have been erected at most of them. Two RML 6.3 inch Howitzers used by the British during the Siege stand in front of the Town Hall. Located just south of the town, the Platrand/Wagon Hill area saw action during the Relief of Ladysmith. The Burgher Memorial on Wagon Hill, a sculpture of six hands pointing upwards and one downwards, was erected in 1979 in honour of 781 Boer forces killed in the battles in Natal during the Second Boer War. A crypt at the center contains the remains of 310 re interred burghers. On Platrand there are memorials to the Imperial Light Horse, the Devonshire Regiment, the Earl of Ava and a number of others. Ladysmith is the hometown of Joseph Shabalala, founder of the group Ladysmith Black Mambazo. Thulani "Sugar Boy" Malinga, a champion boxer, was born in Ladysmith. Thamsanqa Gabuza, a soccer player, who plays for Orlando Pirates, was born in Ladysmith. Christianity has a strong presence in and around Ladysmith. It can be seen through the places of worship built around the time of the Anglo Boer wars. One such structure includes the Anglican All Saints Church, built in 1902 from cut flagstones from a quarry in the area. Islam also has a strong presence in the town, which is well known for the Soofie Mosque on the banks of the Klip River. Built in 1969, it is regarded as one of the finest in the country. The origins of the structure date back to 1895 when Hazrath Soofie Saheb arrived in South Africa. He made it his mission to build as many as 12 mosques along the east coast of Durban. Ladysmith was also the home of a revered saint known as Hazrath Soofie Sayed Mahomed Abed Mia Osmani, who is buried in the Ladysmith Muslim Cemetery. For Hinduism, Sanathan Dharma Sabha was inaugurated to promote religious, social, cultural and education activities in Ladysmith in 1902. The oldest Hindu temple resulted from the amalgamation of Hindu Thirukootam (1910) with the Shree Ganaser Temple and hall erected in 1916. It was declared a national monument in November 1990. The present site of the SDS temple (Sanathan Dharma Sabha aka Lord Vishnu Temple) also housed Mahatma Gandhi who established a non White Stretcher bearer service in the Ambulance Corps in the Ladysmith and Spioenkop during the Anglo Boer War. There are also Rastafarian devotees within the areas surrounding Ladysmith, residing in Waters Meet, Peace Town, eZakheni, Steadville, Saint Chads, Acaciaville and Roosbom.