Француздық Сомалиленд: Тарих және эволюциясы

Кіріспе

1883–1967 қазіргі Джибутидегі француз колониясы. Француз Сомалиленді (;) Африка мүйізіндегі француз колониясы болды. Ол 1884 және 1967 жылдар аралығында құрылды, содан кейін Француз Афарлары мен Иссаларының аумағына айналды. Джибути Республикасы оның заңды жаңарушы мемлекеті болып табылады.

Тарих

Француз Сомалиленді 1896 жылы ресми түрде құрылды. Исса және Афар тайпаларының әрқайсысы француздармен шартқа қол қойды, бірақ Француз Сомалиленді болып қалыптасатын аймақтың алғашқы нұсқалары ресми құрылғанға дейін ондаған жылдар бойы болған. 1862 жылдың 11 наурызында Парижде Афар сұлтаны Раита Дини Ахмет қол қойған шарт бойынша Обок аймағы 10 000 талариге, шамамен 55 000 франкқа берілді. Кейіннен капитан Альфонс Флюрио де Лангель осы шартты Таджура шығанағының оңтүстігін отарлау үшін пайдаланды. 1885 жылдың 25 наурызында француздар Гадабурси тайпасымен шарт жасасып, оларды Францияның протекторатына айналдырды. 1885 жылдың 26 наурызында француздар Исса тайпасымен тағы бір шартқа қол қойды, осылайша олар француз протектораты болды. Сомалилер жерлерінен бас тартқан жоқ, ақша да берілген жоқ; мақсаты – француздардың көмегімен өз жерлерін сыртқы күштерден қорғау болды. Бірақ 1886 жылы Амбадода «Le Pingouin» кемесінің француз теңізшілерінің тағысы белгісіз жағдайда қаза болғаннан кейін, француздар ең басында британдықтарды, содан кейін сомалилерді айыптады, осы оқиғаны бүкіл оңтүстік аймаққа құқық талап ету үшін пайдаланды. 1889 жылы Сагаллода бекініс құруға тырысқан орыс саяхатшысы Николай Иванович Ачиновтың әрекеті бір айдан кейін француз әскерлерімен тоқтатылды. Эфиопияға батысқа қарай салынған Императорлық Эфиопия темір жолы Джибути портын 15 000 халқы бар қалаға айналдырды, ал Харар Эфиопиядағы ең ірі қала болды. Желі Дире-Дауаға дейін салынғаннан кейін және бастапқы компания банкротқа ұшырағаннан (содан кейін үкіметтің қаржылық көмегінен) кейін қала халқы азайды, бірақ темір жол байланысы Джибутиге Зеиладан (содан кейін Британ Сомалилендінде) керуен саудасын басып озуға және Оңтүстік Эфиопия мен Огаденнен Харар арқылы шығатын кофе және басқа да тауарлар үшін маңызды портқа айналуға мүмкіндік берді. Француздар Исса тайпасымен одақтас болғанға дейін Гадабурси тайпасы елдің алғашқы сенаторы лауазымын иеленді және қазіргі Джибути аумағын басқарған алғашқы сомали мемлекет басшысы болды. Бұрын теңізші болған Джама Али Муса саяси амбицияларын іске асырып, Француз Сомалилендінде демократиялық жолмен сайланған алғашқы сомали мемлекет басшысы болды. Темір жол Италияның Эфиопияны басып алғаннан кейін де жұмыс істеді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан 1946 жылы бұл аймақ Францияның теңізден тыс аумағына айналды. 1967 жылы Француз Сомалиленді Афарлар мен Иссалардың француз аумағы болып қайта аталды және 1977 жылы тәуелсіз Джибути мемлекетіне айналды.

French Somaliland was formally established in 1896 Issa and Afar each signed a treaty with the French, but iterations of what would eventually become French Somaliland existed for few decades prior to the official formation. On March 11, 1862, a treaty signed by Afar Sultan Raieta Dini Ahmet in Paris ceded the territory of Obock for 10,000 thalaris, around 55,000 francs. Later on, that treaty was used by Captain Alphonse Fleuriot de Langle to colonize the south of the Bay of Tadjoura. On March 25, 1885, the French signed a treaty with the Gadabuursi, effectively making them a protectorate of France. On March 26, 1885, the French signed another treaty with the Issa making the latter a protectorate under the French. No money changed hands and the Somalis did not sign away any of their land rights; the agreement was meant to protect their land from outsiders with the help of the French. However, after the French sailors of the Le Pingouin vessel were mysteriously killed in Ambado in 1886, the French first blamed the British, then the Somalis, using the incident to lay claim to the entire southern territory. An attempt by Russian adventurer Nikolay Ivanovitch Achinov to establish a settlement at Sagallo in 1889 was promptly thwarted by French forces after just one month. The construction of the Imperial Ethiopian Railway west into Ethiopia turned the port of Djibouti into a boomtown of 15,000 at a time when Harar was the only city in Ethiopia with a greater population. Although the city's population fell after the completion of the line to Dire Dawa and the bankruptcy (and subsequent government bail out) of the original company, the rail link allowed Djibouti to quickly overtake the caravan based trade out of Zeila (then in British Somaliland) and become the premier port for coffee and other goods leaving southern Ethiopia and the Ogaden through Harar. Before the French aligned with the Issa, the Gadabuursi held the position of the first Senator of the country, and is the first Somali head of state to lead the territory compromising Djibouti today. Djama Ali Moussa, a former sailor, pursued his political aspirations and managed to become the first Somali democratically elected head of state in French Somaliland. The railway continued operating after the Italian conquest of Ethiopia, but following the tumult of the Second World War, the area became a French overseas territory in 1946. In 1967, French Somaliland was renamed the French Territory of the Afars and the Issas and, in 1977, became the independent country of Djibouti.