Шындықтың дәрежелері мен ықтималдық арасындағы айырмашылықтар
Degree of truth
Фұзы логикасы: дәстүрлі логикадағы нақты ақиқат/жалғаннан өзгеше, бұл ұғым нәрсенің «шамалы» ақиқаттығын қарастырады. Математика, философия, информатикада қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Классикалық логикадағы тұжырымдар әдетте дұрыс немесе жалған деп нақты қарастырылады. Мысалы, "бір сан өзіне тең де, тең емес те" деген тұжырым, қарама-қайшылық заңына қайшы келетін жай ғана жалған деп есептеледі; ал "бір сан өзіне тең" деген тұжырым сәйкестік заңы бойынша толыққанды дұрыс деп саналады. Дегенмен, кейбір математиктер, компьютер ғалымдары және философтар тұжырымның толыққанды дұрыс немесе толыққанды жалған емес, белгілі бір дәрежеде дұрыс болуы мүмкін деген ойға қызығушылық танытты. Мысалы, "кофеім ыстық" деген тұжырымды қарастырайық. Математикада бұл идеяны тұйық логика арқылы дамытуға болады. Компьютер ғылымында ол жасанды интеллект саласында қолданыс тапқан. Философияда бұл идея, әсіресе, анық емес жағдайларда қызығушылық тудырды. Шындық дәрежесі – құқықтағы маңызды ұғым. Бұл термин шартты ықтималдықтан бұрын пайда болған. Объективті ықтималдылықты анықтаудың орнына, тек субъективті бағалау белгіленеді. Әсіресе, осы салаға жаңа кіргендер үшін, жаңылысу мүмкіндігі жоғары. Олар ықтималдық пен шындық дәрежесі ұғымдарын шатастыруы мүмкін. Бұл қате түсініктің алдын алу үшін, ықтималдық теориясын белгісіздікті басқарудың тиімді парадигмасы ретінде қарастыру мақұл. Сот процестерінде "нақты шындық" пен "формалды құқықтық шындық" ажыратылады, соңғысы төрт дәрежеде келеді: куәліктер, ықтималдықтардың тепе-теңдігі, күмәндан тыс дәлелденген және абсолютті шындық (тек Құдайға ғана белгілі білім).
In classical logic, propositions are typically unambiguously considered as being true or false. For instance, the proposition one is both equal and not equal to itself is regarded as simply false, being contrary to the Law of Noncontradiction; while the proposition one is equal to one is regarded as simply true, by the Law of Identity. However, some mathematicians, computer scientists, and philosophers have been attracted to the idea that a proposition might be more or less true, rather than wholly true or wholly false. Consider My coffee is hot. In mathematics, this idea can be developed in terms of fuzzy logic. In computer science, it has found application in artificial intelligence. In philosophy, the idea has proved particularly appealing in the case of vagueness. Degrees of truth is an important concept in law. The term is an older concept than conditional probability. Instead of determining the objective probability, only a subjective assessment is defined. Especially for novices in the field, the chance for confusion is high. They are highly likely to confound the concept of probability with the concept of degree of truth. To overcome the misconception, it makes sense to see probability theory as the preferred paradigm to handle uncertainty. In adjudicative processes, 'substantive truth' is distinct from 'formal legal truth' which comes in four degrees: hearsay, balance of probabilities, proven beyond reasonable doubt and absolute truth (knowledge reserved unto God).