Уильям Валланс Уитвей: Ньюфаундленд саяхатшысы және үш мәрте премьер-министрі

Кіріспе

Ньюфаундленд саясаткері (1828–1908)

Уильям Валланс Уайтвей (1 сәуір 1828 – 24 маусым 1908) – саясаткер және Ньюфаундлендтің үш рет премьер-министрі болған тұлға.

Өмір және мансап

Уайтвей Англияның Литтлхемпстон қаласында дүниеге келді, 1843 жылы Ньюфаундлендке эмиграция жасап, 1852 жылы заңгерлік қызметке кірді. 1859 жылы ол Ньюфаундленд консервативтік партиясының мүшесі ретінде Ассамблея палатасына сайланды және Канада конфедерациясын қолдады. 1869 жылғы конфедерация сайлауында мандатын жоғалтты, бірақ 1874 жылы қайтадан сайланды және 1878 жылы Картердің орнын басып, консерваторлардың жетекшісі болғаннан кейін премьер-министр болды. 1865 жылы патшаның кеңесшісі атағын алды. Бас прокурор қызметін атқарар кезінде Уайтвей Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы Солтүстік Атлантикадағы балық аулау құқықтарына қатысты дауды қараған Галифакс балық шаруашылығы комиссиясы алдында британ үкіметін өкілдік еткен адвокаттардың бірі болды. Комиссия АҚШ-тың британ үкіметіне 5,5 миллион доллар төлеуін қарарға алды. Ньюфаундленд комиссия шешімінен 1 миллион доллар алды. Уайтвейдің басты саяси мақсаты – аралды кесіп өтетін темір жол құрылысы болды, ол 1881 жылы басталды және оның колонияның экономикалық дамуын серпінді етеді деп сенді. 1885 жылы оның консервативтік партиясы Харбор Грейс қаласында болған діни қақтығыстар салдарынан таратылды, нәтижесінде бірнеше протестанттар католиктерге қатысты үкіметтің келісімшіл позициясына наразылық білдіріп, Уайтвей үкіметін тастап кетті. Осы наразылықты Джеймс Спирман Уинтер, Уайтвейдің бас прокуроры және Ньюфаундлендтің Оранж орденінің бас шебері басқарды. Оранжшылар Уайтвейдің темір жолына қарсы болған Роберт Торбернмен бірігіп, Реформа партиясын құрып, 1885 жылғы сайлауда протестанттардың құқықтарын қорғау платформасымен жеңіске жетті. Оппозицияда Уайтвей жаңа либералдық партияны құрды, ол 1889 жылы темір жол мәселесі бойынша Уайтвейді премьер-министр етіп қайтадан билікке келді. Алайда, оның үкіметі 1894 жылы өткен сайлаудағы сайлау заңбұзушылықтарына байланысты отставкаға кетуге мәжбүр болды. Торилер Уайтвейдің либералдары оған дауыс бергендерге жұмыс уәдесі бергенін және 15 либералдық палата мүшесіне қарсы Сыбайлас жемқорлық туралы заңға сәйкес Жоғары сотқа шағымдануларын айтты. Мүшелер сотталып, кінәлі деп танылды және олардың мандаттары жойылды. 1894 жылдың 3 сәуірінде сот процестері жалғасып жатқанда, Уайтвей Ньюфаундлендтің губернаторы сэр Герберт Мюррейден жаңа сайлау үшін Ассамблея палатасын таратуды сұрады. Губернатор бас тартты және торилердің жетекшісі Аугуст Ф. Гудриджге үкімет құруды тапсырды, тіпті торилердің либералдарға қарағанда 21 орынға 12 орын ғана болғанына қарамастан. Либералдық орындар кінәлі деп танылғандықтан, тамыз айындағы процестің соңында палатада 8 консерватор, 9 либерал және 19 бос орын қалды. Уайтвейдің өзі кінәлі деп танылып, оның мандаты жойылды және заңның талаптарына сәйкес, ол Ассамблея палатасына сайлануға немесе үкіметте отыруға құқығынан айырылды. Губернатор Гудриджке үкіметтің құлауын болдырмау үшін палатаны үнемі тоқтату арқылы билікте қалуға мүмкіндік берді. Күзде қосымша сайлаулар өтті, онда либералдар өздерінен айырылған мандаттарын сақтап қалды, тек екеуін жоғалтты, ал консерваторлардан екеуін қайтарып алды. Соңғы қосымша сайлау 1894 жылдың 12 қарашасында, жалпы сайлаудан бір жыл өткен соң өтті. Осы аралықта 21 қосымша сайлау өтті, нәтижесінде жағдай дерлік бұрынғы қалпына келді. Гудридж 1894 жылдың 12 желтоқсанына дейін премьер-министр болып қалды, екі банктың құлдырауы экономиканы қиратты. Либералдық партияның жетекшісі қызметін атқарушы Дэниел Грин келесі күні премьер-министр болып ант берді. Оның үкіметі мүгедектерді жою туралы заң қабылдады, бұл заңға сәйкес, бұрын дисквалификацияланған мүшелер кандидат ретінде қатысуға және үкіметте отыруға құқылы болды. Грин содан кейін Уайтвей үшінші рет премьер-министр болып ант беруі үшін отставкаға кетті. Банк апатынан кейін Ньюфаундлендтің қаржылық дағдарысына байланысты Уайтвей үкіметі Ньюфаундлендті конфедерацияға енгізу үшін Канадамен жаңа келіссөздер раундын бастады, бірақ талқылаулар сәтсіз аяқталды. Уайтвейдің либералдары 1897 жылғы сайлауда жеңіліп, ол саясаттан шықты. Оның орнын Сер Роберт Бонд басты.

Born in Littlehempston, Devon, England, Whiteway emigrated to Newfoundland in 1843 and entered the law in 1852. In 1859 he was elected to the House of Assembly as a member of the Conservative Party of Newfoundland and became a supporter of Canadian confederation. He lost his seat in the 1869 election on confederation but returned in 1874 and served as Solicitor General in the government of Sir Frederick Carter before becoming Premier in 1878 when he succeeded Carter as leader of the Conservatives. He was made a Queen's Counsel in 1865. While serving as Solicitor General, Whiteway was one of the counsel representing the British Government before the Halifax Fisheries Commission, which adjudicated a dispute over north Atlantic fishing rights between the British Empire and the United States. The Commission gave an award of $5,500,000 to be paid by the United States to the British Government. Newfoundland received $1,000,000 as its share of the award. Whiteway's major policy ambition was the construction of the transinsular railway spanning the island which was begun in 1881 and which he believed would spur economic development of the colony. In 1885 his Conservative party was destroyed by sectarian riots, known as The Harbour Grace Affray, at Harbour Grace which resulted in several Protestants leaving the Whiteway government in protest over its conciliatory attitude towards Catholics. Leading the dissenters was James Spearman Winter, Whiteway's Solicitor General and grand master of Newfoundland's Orange Order. The Orangemen joined with Robert Thorburn, an opponent of Whiteway's railway who felt that the colony should focus on the fishery, to form the Reform Party and win the 1885 election on a Protestant Rights platform. In Opposition Whiteway founded a new Liberal Party of Newfoundland which won office in 1889 returning Whiteway as Premier on the issue of the railway. His government was forced to resign in 1894, however, due to allegations of electoral corruption in the previous year's election. The Tories had argued that Whiteway's Liberals had promised jobs to Newfoundlanders who voted for him and filed petitions in the Supreme Court under the Corrupt Practices Act against fifteen Liberal members of the House alleging bribery and corruption. The members were tried and found guilty and their seats were declared vacant. On April 3, 1894, while the trials were still underway, Whiteway asked Governor of Newfoundland Sir Herbert Murray to dissolve the House of Assembly for a new election. The Governor refused and asked the Tory leader, Augustus F. Goodridge to form a government despite the fact that the Tories had only 12 seats to 21 for the Liberals. As Liberal seats were declared vacant due to guilty verdicts the standings in the House at the end of the process in August were 8 Conservatives, 9 Liberals and 19 vacancies. Whiteway himself had been found guilty, his seat declared vacant, and under the provisions of the law, he was barred from seeking election to the House of Assembly or sitting in government. The Governor enabled Goodridge to remain in office by continually proroguing the House in order to prevent the government's fall through a Motion of No Confidence. By elections were held throughout the fall in which the Liberals retained the seats they had been disbarred from, losing just two, while picking up two from the Conservatives in return. The last by election was held on November 12, 1894, a full year after the general election. In the interim, 21 by elections had been held, resulting in a virtual return to the status quo. Goodridge remained as premier until December 12, 1894, two days after the failure of two banks crippled the economy. Daniel J. Greene, acting Liberal leader, was sworn in as premier the next day. His government passed the Disabilities Removal Act, which allowed all those members who had been disqualified to run as candidates as well as sit in government. Greene then resigned so that Whiteway could be sworn in as premier for a third time. In the face of Newfoundland's financial crisis following the bank crash, Whiteway's government began a new round of negotiations with Canada to bring Newfoundland into confederation but the discussions were unsuccessful. Whiteway's Liberals lost the 1897 election, resulting in his retirement from politics. He was succeeded as Liberal leader by Sir Robert Bond.

Отбасы

Құрметті Уильям Валланс Уайтвей, К. К., 1872 жылдың 22 қазанында Кэтрин Энн Дэвиске, Пиктоу, Новая Шотландиядан В. Х. Дэвистің қызына екінші әйелі ретінде үйленді. Ньюфаундленд штатының Сент-Джонс қаласындағы Ривервьюде тұрған олардың үш ұлы мен үш қызы болды. Олардың бір қызы, Харриет Луиза Уайтвей, 1897 жылдың 2 маусымында Монреальдегі судья Дэвидсонның ұлы Пирс Дэвидсонға тұрмысқа шықты.