Кіріспе
Hel жарым аралы (; Mierzeja Helska, Półwysep Helski; ; Halbinsel Hela немесе Putziger Nehrung) – Польшаның солтүстігінде Балтық теңізінен Пук шығанағын бөліп тұратын құмды тілме. Ол Померания воеводтығының Пак округінде орналасқан.
Hel Peninsula (; Mierzeja Helska, Półwysep Helski; ; Halbinsel Hela or Putziger Nehrung) is a sand bar peninsula in northern Poland separating the Bay of Puck from the open Baltic Sea. It is located in Puck County of the Pomeranian Voivodeship.
Атауы
Жарым аралдың атауы ескі поляк тіліндегі hyl/hel сөзінен, яғни "бос немесе ашық орын" деген мағынаны білдіретін сөзден, немесе жарым аралдың пішініне және осы аймақты алғашқыда шығыс герман тайпасы – готтар қоныстанғандықтан герман тіліндегі heel сөзінен туындаған болуы мүмкін.
География
Жарты аралдың ені шамамен Юрата жанынан басталып, ең тар бөлігінде дейін, ал ұшында одан да кеңейеді. Жарты арал толығымен құмнан тұрғандықтан, қысқы дауылдар кезінде жиі аралға айналады. 17 ғасырға дейін жарты арал тек жазда ғана құрлыққа жалғасқан аралдар тізбегі болды. Құрлықтан ең алыс орналасқан Хел қаласына дейін жарты арал бойымен жол мен теміржол салынған, Хел – танымал туристік орын. Басқа қалалар, порттар мен туристік курорттар: Юрата, Ястарния, Кузница, Чалупи және Владыславово. Жарты аралдағы автобус қатынасы тек бір маршруттан – 666-шы маршруттан тұрады. Маршрут нөмірінің таңдалуы, «айуанның» библиялық санымен және «Hel» атауының ағылшын тіліндегі «hell» сөзімен сәйкестігіне байланысты, католик топтарының наразылығын тудырды, олар бұл нөмірлеуді дінге қарсы деп есептеді.
Әскери маңызы
Хель (немісше: Hela) түбегі 1772 жылдан 1919 жылға дейін Пруссияның, содан кейін Германияның құрамында болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін түбек Екінші Польша Республикасының құрамына өткеннен кейін, ол маңызды әскери орталыққа айналды (Польша дәлізі) және шамамен 3000 сарбаздық гарнизонмен жабдықталған бекініске айналды. 1939 жылғы Хель шайқасы барысында польшалық әскерлер түбектің бір бөлігін динамиттеп, оны аралға айналдырды. Польшаның неміс оккупациясы жылдарында (1939–1945) Хельдің қорғанысы одан әрі күшейтілді, үш 40.6 см SK C/34 зеңбірек батареясы салынды, бірақ зеңбіректер көп ұзамай оккупацияланған Франциядағы Атлантика қабырғасына көшірілді. Хель түбегі Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін немістердің бақылауында болды, қорғаныс күштері Германия капитуляциялағаннан кейін алты күн өткен 1945 жылдың 14 мамырында жасырынды. Соғыстан кейін түбек қайтадан Польшаның құрамына кіргеннен кейін, ол әскери маңызға ие болды және аумағының көп бөлігі әскери мақсаттарға арналды. 1940 және 1950 жылдары қосымша зеңбірек батареялары салынды. Бүгінде көптеген бекіністер мен батареялар туристерге ашық, бірақ түбектің кейбір бөліктері әлі де Польша қарулы күштеріне тиесілі.