Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нортумбрия, Гвиненд және Мерсия патшалықтары арасындағы шайқас (633 ж.)
Battle between the kingdoms of Northumbria, Gwynedd and Mercia (633 AD)
Хэтфилд Чейз шайқасы (; ) 633 жылдың 12 қазанында Донкастердің жанындағы (қазіргі Англияның Оңтүстік Йоркшир аймағының бір бөлігі) Хэтфилд Чейзде болды. Бұл шайқас Нортумбриялықтарды Гвиненд пен Мерсия одағына қарсы қойды. Нортумбриялықтарға Эдвин басшылық етті, ал Гвиненд-Мерсия одағына Кадуэллон ап Кадфан мен Пенда жетекшілік етті. Орын Дон өзенінің оң жағалауында, Донкастерден солтүстік-шығысқа қарай шамамен 13 шақырым жерде орналасқан батпақты аймақ еді. Бұл Гвиненд пен Мерсия үшін шешуші жеңіс болды: Эдвин қаза тапты, оның әскері жеңілді, нәтижесінде Нортумбрия уақытша құлдырады.
The Battle of Hatfield Chase (; ) was fought on 12 October 633 at Hatfield Chase near Doncaster (today part of South Yorkshire, England). It pitted the Northumbrians against an alliance of Gwynedd and Mercia. The Northumbrians were led by Edwin and the Gwynedd Mercian alliance was led by Cadwallon ap Cadfan and Penda. The site was a marshy area about 8 mile (13 km) northeast of Doncaster on the south bank of the River Don. It was a decisive victory for Gwynedd and the Mercians: Edwin was killed and his army defeated, leading to the temporary collapse of Northumbria.
Өмірбаян
Сол кездегі Британияның ең күшті билеушісі Эдвин, шайқасқа бірнеше жыл бұрын Кадуэллонды жеңгендей көрінеді. Беда Эдвиннің Мевания аралдары деп аталатын аймақтарға билік еткенін айтады, олардың бірі Англси, ал тағы бір деректе Англси жағалауындағы Пристхолм (AC: Glannauc) аралында Кадуэллон қоршауға алынғаны жазылған. Кейін Кадуэллон Нортумбриялықтарды жеңіп, оларды өз жерінен қуды да, Пендамен одақтасты (одақта Кадуэллон басымдық танытты). Осы кезде Мерсиядағы Пенданың мәртебесі нақты емес – Беда оның бұл кезде патша болмағанын, бірақ Хатфилд шайқасынан кейін патша болғанын айтады, ал Англо-саксон жылнамасы оның 626 жылы патша болғанын көрсетеді.
Edwin, the most powerful ruler in Britain at the time, had seemingly defeated Cadwallon a few years before the battle. Bede refers to Edwin establishing his rule over what he called the Mevanian islands, one of which was Anglesey, and another source refers to Cadwallon being besieged on the island of Priestholm (AC: Glannauc), which is off the coast of Anglesey. Later, Cadwallon defeated and drove the Northumbrians from his territories and then allied with Penda (Cadwallon being the stronger member of the alliance). Penda's status in Mercia at this time is uncertain—Bede suggests he was not yet king, but became king soon after Hatfield; the Anglo Saxon Chronicle, however, says that he became king in 626.
Ұрыстың нәтижесі
Бұл шайқас Нортумбрия үшін апатқа ұшырады. Эдвин мен оның ұлы Осфрит қаза тауып, екінші ұлы Эадфрит Пенда қолға түсіргеннен кейін (кейіннен өлтірілді), мемлекет Берниция және Дейра құрамындағы патшалықтарға бөлінді. Бұрынғы патша Этельфриттің ұлы Эанфрит Берникияда билікті иелену үшін шет елден оралды, ал Эдвиннің туысы Осрик Дейраны басқарды. Кадуэллон Нортумбриандарға қарсы соғысын жалғастырды және Хэтфилдтен бір жыл өткен соң Хевенфилд шайқасында (сонымен қатар Денисбурна, AC: Cantscaul деп те аталады) Освальдтан жеңілгенше тоқтаған жоқ. Тарихшы Д. П. Кирби Эдвиннің жеңілісі оған қарсы тұрған мүдделердің кең одағының нәтижесі болды деп болжады, соның ішінде тақтан түсірілген Этельфриттің Берникиялық әулеті де бар; бірақ Кадуэллон мен Этельфриттің ұлдары арасындағы кейінгі антагонизмді ескере отырып, мұндай одақ шайқастан кейін ұзаққа созылмауы керек.
The battle was a disaster for Northumbria. With both Edwin and his son Osfrith killed, and his other son Eadfrith captured by Penda (and later killed), the kingdom was divided between its constituent kingdoms of Bernicia and Deira. Eanfrith, a son of the former king Æthelfrith, returned from exile to take power in Bernicia, while Edwin's cousin Osric took over Deira. Cadwallon continued to wage a war against the Northumbrians, and was not stopped until he was defeated by Oswald at the Battle of Heavenfield (also known as Deniseburna, AC : Cantscaul) a year after Hatfield. The historian D. P. Kirby suggested that the defeat of Edwin was the outcome of a wide ranging alliance of interests opposed to him, including the deposed Bernician line of Æthelfrith; but considering the subsequent hostility between Cadwallon and Æthelfrith's sons, such an alliance must not have survived the battle for long.
Шектелген орын
Тергеу тобы шайқастың болжамды орнын сынап, Оңтүстік Йоркширдегі Донкастер қаласының жанында деп айтылған жерге қарсылық білдірді. Олар Ноттингемширдегі Кукни қаласының жанындағы, жергілікті тұрғындар "Хай Хэтфилд" деп атап, көнеде "Хаттфилдтегі Кукени" деп белгілі болған басқа да мүмкін орнын ұсынды. 1950 жылдары Сент-Мария шіркеуінде (жергілікті көмір өндірісінен туындаған шөгуге байланысты нығайту жұмыстары кезінде) жұмысшылар 1100 жылдарға дейінгі шіркеуден бұрынғы деп саналатын жаппай қабірді тапқан. Хэтфилд шайқасын зерттеу қоғамы (BOHIS) 2016 жылы Heritage Lottery Fund-тан 15 600 фунт стерлинг көлемінде грант алды, бұл оларға жерді тереңдетіп зерттеу радиолокациясы жүргізуге және одан әрі жаппай жерлеу орындарын анықтауға мүмкіндік берді. Саутвелл епархиясы 2017 жылдың қараша айында анықталған жерлерде қазба жұмыстарын жүргізуге рұқсат бермеді. 2018 жылдың сәуір айында топ LIDAR сканерлеуі мен шіркеу жерлерін қоршаған далаларда археологиялық траншеялар ашуға қажетті шығындарды жабу үшін лотереядан 58 000 фунт стерлинг және жеке сыйлық алды.
An investigation group has challenged the alleged site of the battle, mooted as being near Doncaster, South Yorkshire, suggesting an alternative location of nearby Cuckney, Nottinghamshire, at a place called locally High Hatfield, with an ancient name of 'Cukeney upon Hattfeild'. During the 1950s workmen undertaking underpinning work at St Mary's Church (responding to subsidence due to local coal mining) uncovered a mass grave, which was thought to predate the 1100s church. The group, known as the Battle of Hatfield Investigation Society (BOHIS), received grants from Heritage Lottery Fund of £15,600 in 2016, enabling ground penetrating radar surveys to take place identifying places where further mass burials could be located. The Diocese of Southwell refused permission for excavations on the locations identified in November 2017. In April 2018 the group was awarded a further £58,000 from lottery funding and a private donation, to cover costs of LIDAR scanning and opening archaeological trenches in fields surrounding church land.