Кіріспе

630 жылдардағы Нортумберлендтегі шайқас

Хевенфилд шайқасы 633 немесе 634 жылдары Бернициялық Освальд басқаратын Нортумбрия армиясы мен Гвинедтік Кадвалон ап Кадфан басқаратын Уэльс армиясы арасында өтті. Шайқас Нортумбрияның шешуші жеңісімен аяқталды. Annales Cambriae (Уэльс жылнамалары) шайқасты 631 жылы Bellum Cantscaul деп тіркеген. Беде оны Хефенфелт жанындағы Денисбурна шайқасы деп атады.

Өмірбаян

Гвинендтің Кадуаллоны мен Мерсияның королі Пенда арасындағы одақ Нортумбрияға шабуыл жасауға себеп болды. Бұл бритондық текті христиан патшасы мен аңгликтік текті пұтқа табынушы патша арасындағы ерекше одақ еді. 633 жылдың 12 қазанында Хатфилд Чейс шайқасында уэльстік және мерсиялық әскерлер Нортумбрия патшасы Эдвинді өлтірді, ал Нортумбрия екі кіші мемлекет – Берниция мен Дейра арасында бөлінді. Кадуаллонның әскері Нортумбрияны толық қиратты. Эдвиннің тұсында жер аударылған Эанфрит Берницияның патшасы болды, ал Дейраны Эдвиннің туысы Осрик басқарды. Эанфриттің билігі ұзаққа солмады, өйткені ол бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізуге тырысқанда Кадуаллон оны өлтірді. Бедге сәйкес, Осрик Кадуаллонмен қоршауға алуға тырысқанда қаза тапты. Эанфриттің інісі Освальд он жеті жылдық Даль-Риатадағы жер аудардан кейін Нортумбрия тағына талап ету үшін оралды. Дегенмен, Кадуаллонның қаупі әлі де сақталды және Освальд оның басқыншы әскеріне қарсы әскер жинауға асықты.

Шайқас

Уэльс әскері Йорктан солтүстікке қарай Дэр-стрит жолымен жылжуға көрінеді. Шотланд әскерімен бірге болған Освальд, Хексемнен солтүстікке қарай 6 шақырым жерде орналасқан Рим қабырғасының жанында қорғаныс позициясын алды. Шабуылдан бұрынғы түні Освальдқа Әулие Колумбаның көрінісі келді, онда әулие Освальдтың жеңіске жететінін болжады. Освальд әскерін шығысқа қаратып орналастырды, солтүстікте Брэди жартасы және оңтүстікте Қабырға оның қанаттарын қорғады. Беденің айтуынша, Освальд крест көтеріп, әскерімен бірге жеңіс үшін дұға етті. Уэльстердің саны көп болған деп есептеледі, бірақ олар Қабырға мен Брэди жартасы арасындағы тар фронттан шығыс бағытында шабуылға мәжбүр болды, онда олар Нортумбриялықтармен қоршалып, олардан қашып шыға алмады. Шайқас қанша уақытқа созылғаны және қанша адам қаза тапқаны белгісіз, бірақ уэльстердің қатары ақыры бұзылды. Бұл уэльстердің оңтүстікке қарай асығыс қашуына әкелді, оларды кекшіл Нортумбриялықтар қуып жете берді. Көптеген уэльс сарбаздары қашып бара жатқанда қырғынға ұшырады, ал Беденің айтуынша, Кадуоллон Хевенфилдтен оңтүстікке қарай 16 шақырым жерде ұсталып, "Денисустың бұлағы" деп аталатын Денисбурна деген жерде өлтірілді, қазір Уитли Чапел маңындағы Роули Берн (кейде Роули Брук) деп белгіленген. Бұл шайқаста Освальд шешуші жеңіске жетті, және уэльстердің шығындары көп болды. Кейіннен Освальдтың аз санды әскерінің керемет жеңісіне байланысты, шайқастың негізгі орны Хевенфилд (Хеофенфельд) деп аталды және сол кездегі христиандар үшін қасиетті саяхат орнына айналды.

Салдары

Соғыстан кейін Освальд Дейраны Бернициямен қайта бірістіріп, бүкіл Нортумбрияның патшасы болды. Беда бұл шайқастың маңыздылығы Нортумбрияға христиан дінін қайта орнату болды деп есептеді. Освальд Мазерфилд шайқасында қаза тапқанға дейін Нортумбрия тағында сегіз жыл биледі. Освальдтан кейін оның інісі Освиу Нортумбрия патшасы болды.

Қазіргі жері

Чоллерфордтан шығысқа қарай Рим қабырғасымен (B6318) қатар өтетін жолдың жанында Хевенфилд шайқасының орнын көрсететін ағаш крест орналасқан. Кресттің солтүстігіндегі төбеде Сент-Освальд шіркеуі, Хевенфилд орналасқан, ол Освальдтың шайқас туын көтерген жер деп саналады. Бұл орын Солтүстік Тайн өзенінен шамамен 5 шақырым шығысқа қарай жатыр. Макс Адамстың пікірінше, тағы бір мүмкіндік – Devil's Water маңында. Беда бұл жерді Денисберн деп атаған, ол 1864 жылы табылған Томас Уиттингтонның 1233 жылғы грамотасына сәйкес, қазіргі Devil's Water жанында орналасқан (Том Корф, 1997). Адамс шайқас Devil's Water өзенінің шығыс жағалауында басталып, Пэт Фут бродына қарай жылғанын болжайды. Сент-Освальд Вера телесериалының бір эпизодында (10-серия, "Dirty" атты бөлімінде) көрсетілген.