Кіріспе

Стив Райхтың «Техилим» шығармасы – 1981 жылы американдық композитор Стив Райх жазған туынды.

Атау

Атауы еврейше "psalm" сөзінен алынған, және бұл туынды Рейхтің еврей тегін көрсететін алғашқы жұмысы. Ол төрт бөлімнен тұрады: жылдам, жылдам, баяу және жылдам. "Техилим" – 19-забурдың 2–5 аяттарын (христиан аудармаларында 19:1–4); 34-забурдың 13–15 аяттарын (34:12–14); 18-забурдың 26–27 аяттарын (18:25–26); және соңында 150-забурдың 4–6 аяттарын қамтиды. Стив Рейх авторлық түсіндірмесінде былай жазады: "[Техилим] сөзі тікелей аударғанда 'мадақ' дегенді білдіреді, және ол 'хей, ламед, ламед' (hll) үш әрптен тұратын еврей түбірінен шыққан, ал 'hallelujah' сөзі де осы түбірден туындаған." Бірінші және ең ұзақ бөлімі канонға негізделген, ал екінші бөлімі үзіліссіз орындалып, тақырып пен вариациялар құрылымын қолданады. Үшінші бөлім, жалғыз баяу бөлім, шақыру-жауап әдісін пайдаланады және тоқтамай финалға өтеді, ол өз кезегінде алғашқы үш бөлімнің құрылымдарын қайталайды. Әдеттегі орындалуы шамамен 30 минутқа созылады.

Талдау

Техилим Райхтың еврей мұрасына және оның иудаизміне деген жаңа қызығушылығын көрсететін алғашқы маңызды туындысы болды. Дегенмен, бұл жұмыстың орталық мәні болса да, және 2004 жылға дейін, «Сіз барсыз» (вариациялар) шығармасымен ғана Райх еврей жазбаларын музыкаға қайта қосса, нақты айырмашылық Техилимнің формальды ерекшеліктерінде жатыр. Райхтың музыкасы тұрақты тембрмен және анық тональды орталықтан туындайтын, салыстырмалы түрде аз мелодиялық материалдың қайталануымен сипатталады (бұл жазу стилі «минималист» деп аталады). Екі аспекті де Техилимде кездеседі (композиция Райх үшін толыққанды эстетикалық өзгеріс емес), мысалы, алғашқы екі бөлімнің жылдам, өзгермейтін темпі, олар үзіліссіз ойналады, сондай-ақ бірінші және төртінші бөлімдердің тығыз төрт дауысты канондары. Алайда, бұл аспектілер жұмыстың жалпы жоспарын ғана құрайды; олардың ұсынылуы оның ерте туындыларынан ерекшеленеді. Бұл айырмашылық композитордың «мәтінді оның ырғағы мен мағынасына сәйкес беру» қажеттілігінен туындайды. Техилимде белгілі бір өлшем немесе метрикалық үлгі жоқ. Музыканың ырғағы тікелей еврей мәтінінің ырғағынан алынған. Екіншіден, үш-төрт тармақты ұзын мәтіндердің музыкалық безендірілуі сол кезде Райхке тән емес, кеңейтілген мелодиялардың құралуына әкеледі. «Мелодия толығымен канон немесе вариация тақырыбы ретінде қайталанса да, бұл батыс музыкасының тарихында кездесетін нәрсеге жақын». Осылайша, кеңейтілген мелодияның бұл екінші аспектісі батыс музыка тарихында бұрын-соңды болмаған құрылымдардың пайда болуына себепкер болады. «Көбеюлі мелодияларды, имитациялық контрапунктті, функционалдық гармонияны және толық оркестрлеуді қолдану классикалық, немесе дәлірек айтқанда барокко және одан бұрынғы батыс музыкалық тәжірибеге деген жаңа қызығушылықты көрсетеді. Вибратосыз, опералық емес вокалдық өндіріс тыңдаушыларға «Батыс өнер музыкасының» дәстүрінен тыс ән айту стилін еске түсіреді. Алайда, Техилимнің жалпы дыбысы, әсіресе, мәтінмен бірге бұл музыканы бірегей ететін, өріліп жатқан перкуссиялық жазу, батыс музыкалық практикасында, соның ішінде осы ғасырдың музыкасында кездеспейтін негізгі музыкалық элементті ұсынады. Сондықтан Техилимді бір уақытта дәстүрлі де, жаңа деп қарастыруға болады». Ешбір жазу еврей музыкасының жалпы дыбысымен немесе құрылымымен (композитордың еврей әндерін зерттеуіне қарамастан) немесе Киелі кітап мәтінін орындаудың кез келген дәстүрімен байланысты емес. Шындығында, Рейхтің Забурларды таңдауының басты себебі «Батыс синагогаларында Забурларды оқудың ауызша дәстүрі жоғалған. Бұл маған Техилимге әндер жазуға еркіндік берді, себебі ешқандай ауызша дәстүрді еліктеуге немесе елемеуге міндетті болмадым».