Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1977 жылы Арво Перттің музыкалық композициясы
1977 musical composition by Arvo Pärt
«Бенджамин Бриттеннің естелігіне арналған Кантус» – 1977 жылы эстондық композитор Арво Перттің скрипкалық оркестр мен қоңырау үшін А минорында жазған қысқа каноны. Бұл шығарма Перттің тинтинабули стилінің ерте үлгісі болып табылады, ол ежелгі ән музыкасына оның реакциясына негізделген. Оның танымалдылығы көбінесе салыстырмалы қарапайымдығымен байланысты; бір ғана мелодиялық мотив басым және ол басталып, соңында үнсіздікпен аяқталады. Дегенмен, сыншы Иван Хьюетт атап өткендей, «концепция қарапайым болғанымен, бұл түсінік құлаққа түсіну қиын сызықтардың торына әкеледі. Тіпті музыканың дыбыстық ерекшеліктері қарапайым болса да, олардың көркемдік маңызы мүлдем басқаша». Әдеттегі орындалу шамамен алты жарым минутқа созылады. Кантус ағылшын композиторы Бенджамин Бриттеннің 1976 жылғы желтоқсандағы қазасына арналған жоқтау ретінде жазылған. Перт Бриттенді өте құрметтеген. Перт Бриттенді композитор ретінде өзі іздеген «ерекше тазалыққа» ие деп сипаттады. Бұл Перттің ең танымал шығармаларының бірі болуы мүмкін, ал 1997 жылы Тамас Бенедек дирижерлік еткен Венгрия мемлекеттік опера оркестрінің жазбасы кеңінен таралды. Шығарманың әсерлі және киноға тән сезіміне байланысты, ол фильмдер мен теледидардағы деректі фильмдерде жиі қолданылады.
Cantus in Memoriam Benjamin Britten is a short canon in A minor, written in 1977 by the Estonian composer Arvo Pärt, for string orchestra and bell. The work is an early example of Pärt's tintinnabuli style, which he based on his reactions to early chant music. Its appeal is often ascribed to its relative simplicity; a single melodic motif dominates and it both begins and ends with scored silence. However, as the critic Ivan Hewett observes, while it "may be simple in concept the concept produces a tangle of lines which is hard for the ear to unravel. And even where the music really is simple in its audible features, the expressive import of those features is anything but." A typical performance lasts about six and a half minutes. The cantus was composed as an elegy to mourn the December 1976 death of the English composer Benjamin Britten. Pärt greatly admired Britten. Pärt described Britten as possessing the "unusual purity" that he himself sought as a composer. It is perhaps Pärt's most popular piece, and a 1997 recording by the Hungarian State Opera Orchestra conducted by Tamas Benedek has been widely distributed. Due to its evocative and cinematic feel, the piece has been used extensively as background accompaniment in both film and television documentaries.
Шолу
Струнный оркестр мен қоңырау үшін жазылған (тек бір қоңырау қолданылады, А биіктігінде, шығарманың тоналдық орталығында), «Кантус» Перттің тинтинабули стилін көрсетеді, тек бір А минорлық гамманың ноталарын пайдаланады. Перт «тинтинабуляция» туралы былай деді: «Күрделі және көп қырлы нәрселер мені шатастырады, мен бірлік іздеуім керек. Бұл не, бір нәрсе, және мен оған қалай жол табамын? Осы кемелді нәрсенің іздері әр түрлі бейнеде пайда болады – ал маңызды емес нәрселер жоғалады. Тинтинабуляция осылай. Міне, мен үнсіздікпен жалғызмын. Мен бір ғана нотаны әдемі орындау жеткілікті екенін байқадым. Осы бір ғана нота, немесе үнсіз соққы, немесе бір сәт тыныштық маған демеу береді». Виоладан басқа әрбір партия екіге бөлінеді, бірі А минорлық гаммадан, ал екіншісі А минорлық аккордынан (яғни, Ля–До–Ми) ғана ноталар орындайды. Бұл таңдаулар Перт үшін нақты символизмге ие. Біріншісі «әрқашан субъективті әлемді, күнделікті жекебас өмірді, күнә мен азапты білдіреді, [ал екіншісі] кешірімнің объективті саласы». Табиғи А минорлық гамманың тарихи байланыстары бар. Батыс өнер музыкасында мажор және минор гаммалары кең таралғанға дейін музыка, әсіресе Пертке үлкен әсер еткен ерте литургиялық музыка, режимдер жүйесін қолданды. Музыкалық режимдер туралы идея көне гректерге белгілі болды, және әрбір режимнің санаға күшті әсер ете алатын нақты сипаттамасы бар деп есептелді. Шіркеу режимдері C мажорлық гаммасының ноталарын (яғни, фортепианодағы ақ клавишаларды) қолдану арқылы құралады, бірақ әрбір режим әртүрлі нотадан басталады. Қара клавишалары жоқ Ля гаммасы Эолиялық режимде. Барлық табиғи минорлық гаммалар фортепианодағы ақ клавишалардан алынғандықтан, А минорлық гамманы таңдағанда Перт ерте шіркеу музыкасына деген қарызын мойындайды немесе кем дегенде онымен туыстығын растайды.
Scored for string orchestra and bell (only a single chime is used, on the pitch A, the tonal centre of the piece), Cantus exemplifies Pärt's tintinnabuli style, using only the pitches of a single A minor scale. Pärt has said of "tintinnabulation": "The complex and many faceted only confuses me, and I must search for unity. What is it, this one thing, and how do I find my way to it? Traces of this perfect thing appear in many guises – and everything that is unimportant falls away. Tintinnabulation is like this. Here I am alone with silence. I have discovered that it is enough when a single note is beautifully played. This one note, or a silent beat, or a moment of silence, comforts me." Each part except the viola is split into two, with one playing notes from the A minor scale, and the other playing only notes from an A minor chord (i. e., A–C–E). These choices have a definite symbolism for Pärt. The former "always signifies the subjective world, the daily egoistic life of sin and suffering, [the latter] meanwhile, is the objective realm of forgiveness." The A natural minor scale has some historical connections. Before major and minor scales became prevalent in Western art music, music, especially the early liturgical music that has been so influential on Pärt, used a system of modes. The idea of musical modes was known to the ancient Greeks, and each was said to have a specific character which could strongly affect the mind. The church modes are formed by using the notes of the C major scale (i. e., the white keys on a piano) but starting at different notes in each mode. A scale of A with no black keys is in the Aeolian mode. Since all natural minor scales derive from the white keys on the piano played from A to A, in choosing the A minor scale Pärt is acknowledging his debt to early church music, or at least affirming his affinity with it.
Ұпай
Үш рет үнсіздіктен кейін, түтікше қоңырау үш рет өте тыныш (пианиссимо) соғылады, соққылар арасында 12 соққы, ал үш топ арасында 18 соққы аралық болады. Бұл қоңырау Бриттеннің қайтысын білдіреді – ол жерлеу қоңырауы. Ол шығарманың көп бөлігінде үш кең аралықпен топталып соғыла береді, соңғы 21 тактта біраз уақытқа үнсіз қалғаннан кейін, соңында қайта пайда болады. Қоңырау соққаннан кейін үш рет үнсіздікке арналған қысқа үзіліс жасалады, сосын бірінші скрипкалар үлгіні қалыптастыра бастайды, ал қалған ансамбль одан баяу жылдамдықпен еріп жүреді. Бірінші скрипкалардың жартысы төмен түсетін Ля минор гаммасын ойнай бастайды, біріншіде олардың диапазонының ең жоғарғы нотасын орындайды, содан кейін бастапқы нүктеге оралып, екі, үш, төрт нота және т.б. орындайды. Скрипкалардың екінші жартысы Ля минор аккордынан ноталарды орындайды. Бұл ноталар төртінші октава төменнен басталады және біріншісі оны басып кеткенше ғана төмендейді. Бұл күшті күйзеліс тудырады, ал нотаның төмендеуі оны жеңілдетеді. Олар өте тыныш (пианиссиссимо) ойнауды бастайды, бірақ шығарма бойында біртіндеп өте күштіге (фортиссиссимо) дейін күшейеді. Екінші скрипкалар да дәл солай орындайды, бірақ октава төмен және жылдамдықтың жартысымен, яғни бастау үшін 6 соққы (бір такт) үнсіздік орындайды және екінші такттың басында кіретіндей көрінеді. Содан кейін, екі рет қайталанбаған жалғыз дауысты альттар, төртінші жылдамдықпен және тағы бір октава төмен, виолончельдер сегізінші, ал соңында контрабастар он алтыншы жылдамдықпен қосылады. Бас әрбір ұзын нотаны 32 соққы, ал әрбір қысқа нотаны 16 соққы орындайды. 65-ші тактта бірінші скрипкалар ортаңғы До нотасына жетеді, сол кезде олар Ля минор гаммасын ойнауын тоқтатып, шығарманың соңына дейін (яғни 250-ден астам соққыға дейін) үздіксіз До нотасын орындайды. Он бір такттан кейін екінші скрипкалар төменгі Ля нотасына жетеді және оны үнемі орындайды. Сол сияқты, басқа да дауыстар іздеген ноталарын біртіндеп табады және жеткеннен кейін, оларды шығарманың соңына дейін үнемі орындайды. Соңғысы контрабастар, олар 103-ші такттағы төменгі Ля нотасына түседі. Бұл кезде бүкіл ансамбль Ля минор аккордын өте күшті орындайды, бұл бес такт бойы жалғасады, содан кейін соңғы такттың екінші соққысында олар кенеттен тоқтайды. Сол сәтте қоңырау өте тыныш (пианиссимо) соғылады, сондықтан соққының өзі естілмейді, бірақ тек оның сөнуінен туындаған дыбыс естіледі. Соңғы қоңыраудың дыбысы тарағанда, барлық басқа аспаптар үнсіздікте, қоңыраудың гармониялық тондары айқын естіледі.
After the three beats of silence that open the score, a tubular bell is struck three times very quietly (pianissimo), with 12 beats between the strikes and gap of 18 beats between the groups of three. This bell tells of the death of Britten—it is the funeral bell. It continues to be struck in groups of three widely spaced intervals for most of the piece, fading out for a time in the last 21 bars, only to reappear at the last. After the bell has struck there is a brief pause for three beats of silence, and then the first violins begin setting the pattern which the rest of the ensemble will follow at slower speeds. Half of the first violins begin playing the descending A minor scale, playing first one note from the very top of their range, then returning to the beginning and playing two notes, and then three and four and so on. The other half of the violins play notes from an A minor chord. These notes start a fourth lower and drop in pitch only when it is overrun by the first. This creates a swirling effect of increasing tension which is relieved by dropping the note. They begin playing very quietly (pianississimo) but gradually over the piece build up until they are playing very loudly (fortississimo). The second violins play exactly the same but an octave lower and at half the speed, which means they play 6 beats (one bar) of silence to begin, and appear to enter at the beginning of the second bar. Then the violas, which are the only voice not doubled, join in at quarter speed and another octave lower, the cellos at one eighth, and finally the contrabasses as one sixteenth. The basses are then playing each long note for 32 beats, and each short note for 16. At bar 65 the first violins hit middle C, and when they do they cease playing the A minor scale and simply play C continuously until the end of the piece (i. e., for more than 250 beats). Eleven bars later the second violins hit a low A and play that continuously. Similarly the other voices gradually find the note that they have been seeking and once reached, they play it continuously until the end. The last to lock into place are the contrabasses which alight on a low A in bar 103. At this stage, the whole ensemble is playing an A minor chord very very loudly, and this continues for five bars, then on the second beat of the last bar they suddenly stop. At that moment, the bell is struck very quietly (pianissimo) so that the striking itself is not heard, but only the reverberations as it dies away. As the final bell toll reverberates, with all other instruments silent, the overtones of the bell become prominently audible.
Қайнар көздер мен әдебиеттер
Хиллиер, Пол. Арво Перт. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы, 1997. Куинн, Питер. Арво Перт, Бенджамин Бриттеннің есіне арналған «Кантус». Лондон университеті, Голдсмит колледжі, 1991. Уоллрабенштейн, Вольфрам. «Арво Перт: Бенджамин Бриттеннің есіне арналған «Кантус»». Музыкалық педагогика журналы, 31 қазан 1985, 31. 13–31.
Hillier, Paul. Arvo Pärt. Oxford: Oxford University Press, 1997. Quinn, Peter. Arvo Pärt, Cantus in memory of Benjamin Britten. University of London, Goldsmiths' College, 1991
Wallrabenstein, Wolfram. "Arvo Pärt: Cantus in memoriam Benjamin Britten". Zeitschrift für Musikpädagogik, 31 October 1985, 31. 13–31