Кіріспе

Иоганн Брамстың шығармасы "Неміс реквиемі", қасиетті жазбалардан алынған сөздерге арналған, Op. 45 (Ein deutsches Requiem, nach Worten der heiligen Schrift) – Иоганнес Брамс жазған, 1865-1868 жылдар аралығында құрылған хор, оркестр және сопрано мен баритон солистері үшін үлкен көлемдегі шығарма. Ол жеті бөлімнен тұрады, олардың орындалуы 65-тен 80 минутқа дейін созылады, бұл туындыны Брамстың ең ұзақ композициясы және ең ірі ансамбльдік жұмысы етеді. "Неміс реквиемі" қасиетті, бірақ діни рәсімдерге арналмаған, және латын тіліндегі реквиемдердің ұзақ дәстүрінен өзгеше, атауынан көрініп тұрғанындай, "Неміс реквиемі" неміс тілінде жазылған реквием.

Тарих

Брамстың анасы 1865 жылдың ақпанында қайтыс болды, бұл оқиға оған үлкен қайғы әкелді және «Неміс реквиемі» шығармасына шабыттандырған болуы мүмкін. Роберт Шуманның 1856 жылдың шілдесінде қайтыс болуына байланысты Брамстың ұзаққа созылған сезімдері де ықпал еткен болуы мүмкін, бірақ оның мұндай мәселелерде сырлы болуы оны нақты айтуға мүмкіндік бермейді. Оның бастапқы жоспары алты бөлімнен тұратын шығарма болды; соңғы нұсқадағы орналасуына сәйкес, бұл I–IV және VI–VII бөлімдері еді. 1865 жылдың сәуір айының соңына қарай Брамс бірінші, екінші және төртінші бөлімдерді аяқтады. Екінші бөлімде 1854 жылы жазылған, бірақ кейін тастап кеткен музыкалық материал қолданылды, сол жылы Шуман психикалық күйзеліске ұшырап, өмірге қол көтеруге тырысты, ал Брамс Клара Шуман мен оның кішкентай балаларына көмектесу үшін Дюссельдорфқа көшті. Иоганн Хербек 1867 жылдың 1 желтоқсанында Венада алғашқы үш бөлімді орындады. Бұл жартылай премьера темпанисттің ноталарын дұрыс түсінбегендігінен нашар өтті. «Күшті, содан кейін үнсіз» деп белгіленген бөлімдер «күшті» немесе «өте күшті» деп ойналды, нәтижесінде үшінші бөлімнің фугалық бөлімінде оркестрдің қалған бөлігінің дыбысы басылып қалды. Алты бөлімнің толық премьерасы алты айдан кейін, 1868 жылдың 10 сәуірінде Бремен соборында өтті, дирижерлік Брамс жасады, ал баритон солисі Юлиус Стокгаузен болды. Рим-католик литургиясындағы реквиемдік месса өлгендерге арналған дұғалармен басталады («Оларға мәңгілік тыныштық бер, Раббым»), ал «Неміс реквиемі» тірілерге назар аударады, «Қайырлылар, себебі олар жұбаныш табады» деген мәтінмен басталады. Бұл тақырып – қайғыдан жұбанышқа өту – IV және VII бөлімдерден басқа, барлық келесі бөлімдерде қайталанады. Иә, Құдай туралы ой жұбаныш көзі болғанымен, шығармадағы адамгершілік сезімдер де сақталады. Брамс толық жеті бөлімді орындау үшін фортепиано дуэтімен сүйемелдеуге арналған нұсқаны дайындады, бұл толық оркестр болмаған жағдайда хор мен солистерге қолайлы балама болып табылады. Вокалдық партияларды да жоюға болады, бұл оның үйде пайдалануға арналған дербес нұсқа ретінде де қарастырылғанын көрсетеді. Альтернативті нұсқа ағылшын тілінде орындалып, 1871 жылдың 10 шілдесінде Лондонның Уимпол көшесі, 35-те, сэр Генри Томпсон мен оның әйелі, пианист Кейт Лодердің (Леди Томпсон) үйінде реквиемнің алғашқы толық британдық орындалуында қолданылды. Пианинода Кейт Лодер мен Сиприани Поттер орындады. Реквиемнің фортепиано дуэтімен сүйемелдеу нұсқасы «Лондондық нұсқа» (Londoner Fassung) деп белгілі болды. Барбара Бюльманның «Бақыттылар» атты концерттік оркестрге арналған бірінші бөлімінің аранжировкасы көп жылдар бойы осы ансамбльдің репертуарының маңызды бөлігі болып табылады.

Басқа жұмыстарда

"Неміс реквиемі" Хорхе Луис Борхестің 1949 жылғы "Неміс реквиемі" атты әңгімесінің және Филип Керрдің 1991 жылғы "Неміс реквиемі" романының атауларына шабыт берді. Шығарманың екінші бөлімінің басы, "Denn alles Fleisch, es ist wie Gras" ("Барлық ет, шөптей"), BBC деректі фильмдер сериясы "Нацистер: Тарихтан сақтандыру" алғашқы титрлерінде қолданылды, ал осы бөлімнің әртүрлі үзінділері жабылу титрлерінде пайдаланылды.