Кіріспе

Дауыссыз дыбыстың түрі

Фонетикада дірілдеме – белсенді артикулятор мен пассивті артикулятор арасындағы тербелістер арқылы жасалатын дауыссыз дыбыс. Мысалы, Lang es-тегі стандартты испан тілінде альвеолярлық дірілдеме кездеседі. Дірілдеме артикуляторды бір орында ұстап тұрып, ауа ағыны оны дірілдету арқылы жасалады. Әдетте дірілдеме 2–3 рет тербеледі, бірақ 5 ретке дейін, тіпті екі еселенген жағдайда одан да көп болуы мүмкін. Дегенмен, дірілдеме тек бір рет қана тербелу арқылы да жасалуы мүмкін. Бір рет тербелетін дірілдеме соққы мен қақпаққа ұқсас болғанымен, соққы мен қақпақ дірілдемеден ауа ағыны емес, бұлшық ет жиырылуы арқылы жасалады. Тіл байламдылығы (анкилоглоссия) бар адамдарда дірілдеме дыбысын жасауда қиындықтар туындауы мүмкін.

Тілден тыс триллер

Лингволабиалдық дірілдің фонемиялық қолданылуы белгісіз, бірақ малинаны соққан кезде пайда болады. Құрқырау әдетте тілше мен жұмсақ таңдаудың дірілінен тұрады, оны ингрессивті велик дірілі деп сипаттауға болады. Увулярлық діріл сияқты, ингрессивті велик дірілі тілге қатысы жоқ; бұл ауа ағынында пассивті дірілдегі жұмсақ таңдау. "The Speculative Grammarian" бұл дыбыс үшін (сондай-ақ шошқаның қысқасынан еліктеуге арналған дыбыс) әдемі символ ұсынды – қос нүктесі бар кең О (Ꙫ), шошқаның мұрынын бейнелейді. IPA кеңейтімдері осы конфигурациямен айтылатын эгрессивті фрикативті, көбінесе тіс жарғағымен, велофарингеалды деп атайды, ал тілше дірілімен бірге – немесе .
Жандық дірілдер де мүмкін, олар ерекше күшті ауа ағынымен басталады. IPA-да олар үшін символ жоқ. Жандық короналды дірілдер кейде құстардың дауыстарын еліктеу үшін қолданылады және Дональд Дақтың сөйлеуінің құрамдас бөлігі болып табылады. Лабиоденталды діріл, көбінесе жақтық болады, бірақ жақтық ерекшелік лабиалды дыбыстар арасында айқын емес. Эжективті дірілдер ешбір тілде танымал емес, бірақ оларды жасау оңай. Олар мысықтың ыңыршығын еліктеу ретінде пайда болуы мүмкін.

Қорытынды

+Расталанған дірілдеген дауыссыз әріптер (екіншілік дауыстаулар мен артикуляцияларды қоспағанда). Қос жақшадағы дыбыстар тек мимезистен ғана куәландырылған. Екі ерінді Лингво-ерінді Тісті Алвеолярлық Алвеолярлық арт жақ Алвеолярлық Велярлық Увулярлық Велофарингеалдық Фарингеалдық қарапайым ( ) ( ) Фрикатив Аффрикат Назальдық Латераль ((құс үнінің еліктеуі)) Эжективті