Кіріспе

Бейрақли мешіті (; түрікше Байрақлы, bayrak түрікше "ту" дегенді білдіреді және Bayraklı "туы бар" деген мағынаны білдіреді) – Сербияның астанасы Белградтағы мешіт. Ол Дорочол ауданындағы Господар Йевремова көшесінде орналасқан. 1575 жыл шамасында салынған және Осман империясы Сербияны билеген кезеңде болған 273 мешіттің ішіндегі жалғыз мешіт. Сербияны австриялықтар басып алған кезде (1717-1739 жылдар аралығында) ол рим-католик шіркеуіне айналдырылған, бірақ Османлылар Белградты қайта басып алғаннан кейін бастапқы қызметіне қайта оралды. 2004 жылдың 18 наурызында Косоводегі серб шіркеулерін өртеп жіберуге наразылық ретінде, сол жылғы тәртіпсіздіктер кезінде өртенгеннен кейін зақымдалды, бірақ кейіннен жөнделді.

Сәулет

Мешіттің архитектурасы бір қабатты текше пішінді ғимараттардың күмбез бен минареты бар түріне жатады. Үлкен қабырғалары мен кішкентай терезелері бар, тастан салынған, ал кейбір бөліктері кірпіш пен тас аралас қолданылған. Ғимараттың жоспары шаршы тәрізді, ал сегізбұрышты күмбез шығыс күмбездік аркалармен, нишалармен және қарапайым консольдермен бекітілген. Фасадтағы терезелердің саны әртүрлі, күмбездің барабанының әр жағында бір-бір терезе орналасқан. Күмбезді ұстап тұратын элементтер мен ғимараттағы барлық ашылулар ерекше шығыс пішіндес аркалармен аяқталады. Минарет – мұззиннің намазға шақыру үшін дөңгелек террасасы бар, конус тәрізді шатыры және жіңішке мұнарасы бар, мешіттің солтүстік-батыс жағында орналасқан. Мешіттің ішінде, кіреберіске қарсы жағында ең қасиетті орын – михраб орналасқан, ол киелі Мекке қаласына қарай бағытталған, әшекейлі күмбезбен безендірілген терең емес ниша. Михрабтың оң жағында, оңтүстік-батыс бұрышында, биік тіктеп тұрған ағаш мінбар орналасқан. Кіреберіс үстінде ағаш галерея (махфиль) орналасқан, одан минареттегі серефа террасасына өтуге болады. Мешіттің ішкі безендірілісі өте қарапайым. Қабырғалары жабынсыз, терең емес ою-өрнектермен, сирек кездесетін стильдік гүл және геометриялық мотивтермен, Мұсылман қасиетті кітабы – Құран аяттарының каллиграфиялық жазуларымен, сондай-ақ алғашқы дін көшбасшылары – халифалардың есімдерімен, Алланың құдіретті қасиеттері мен есімдерімен, араб әріптерінде жазылған, әсем ойылған панельдерде (левха) бейнеленген. Мешіттің кіреберісінде үш кішкентай күмбезді аркадалы галерея болған. Аулада намазға дайындалу үшін су шашуға арналған фонтан, сондай-ақ кітапханасы бар аяқталмаған діни мектеп (медресе) бар. Баджракли мешіті – Белградтағы маңызды ислам мәдени орталығы. Бүгінде ол Господар Йевремова көшесіндегі көп қабатты үйлердің арасында жасырынып қалған. Оның ежелгілігі, сирек кездесетіндігі, бастапқы мақсатын сақтауы және діни архитектура мен ислам мәдениетінің көрнектілігі үшін 1946 жылы мемлекеттік қорғауға алынып, мәдени ескерткіш ретінде тіркелді, ал 1979 жылы ерекше құнды мәдени ескерткіш деп жарияланды ("СРС ресми газеті" № 14/79 шешімі).