Кіріспе
1789 жылдан 1815 жылға дейінгі АҚШ тарихы жаңа АҚШ Конституциясы негізінде Америка Республикасының қалыптасу кезеңімен ерекшеленді. Джордж Вашингтон 1789 жылы алғашқы президент болып сайланды. Өзінің бастамасымен Вашингтон үш ведомство құрды: Мемлекеттік хатшылық (Томас Джефферсон басқарды), Қаржылық хатшылық (Александр Гамильтон басқарды) және Әскери хатшылық (алғашқыда Генри Нокс басқарды). Хатшылар, жаңа Бас прокурормен бірге, президенттің кеңесшілер кабинетін құрады. Жаңа үкімет Нью-Йорк қаласында орналасып, елдің қаржы жүйесін қайта құруға жедел кірісті. Гамильтонның бағдарламасын іске асыра отырып, үкімет штаттар мен федералды үкіметтің Тәуелсіздік соғысының қарыздарын қабылдады және оларды жаңа федералдық облигациялармен қайта қаржыландырды. Бұл бағдарлама жаңа тарифтер мен салықтар есебінен қаржыландырылды; вискиге салық салу батыста наразылық тудырды. Вашингтон әскерді жинап, оны минимал зорлық-зомбылықпен басып тастады. Ұлт жаңа Конституцияға 10 түзету ретінде «Құқықтар туралы Билльді» қабылдады. Конституциядағы сот жүйесінің ең жоғары сатысы – Жоғарғы Сот екенін нақтылай келіп, 1789 жылғы Сот актісі бүкіл федералдық сот жүйесін құрды. Жоғарғы Сот бас судья Джон Маршаллдың (1801–1835) басшылығымен маңызға ие болды. Ол федералист және ұлтшыл болды, күшті Жоғарғы Сот құрып, ұлттық үкіметті нығайтты. 1790-жылдар өте шиеленіскен кезең болды. Гамильтон мен оның Федералистік партиясы, сондай-ақ Томас Джефферсон мен оның Республикалық партиясы арасындағы күрес нәтижесінде Бірінші партиялық жүйе пайда болды. Вашингтон мен Гамильтон елдегі саудагерлер мен қаржыгерлердің қолдауымен кең қаржылық базасы бар күшті ұлттық үкімет құрып жатты. Джефферсондықтар жаңа ұлттық банкке, Әскери-теңіз күштеріне және федералдық салықтарға қарсы болды. Федералистер Франциямен соғысқан Ұлыбританияны қолдады. 1800 жылы Джефферсонның жеңісі Джефферсон демократиясы дәуірін ашты және Федералистердің жоғары топтарын маргиналды рөлдерге итермеледі. 1803 жылы Наполеоннан Луизиананы сатып алу батыста кең аумақты құнарлы жерлерді ашты, бұл Джефферсон қолдаған шаруалардың өсіп келе жатқан халқының қажеттіліктерін толығымен қанағаттандырды. Америкалықтар 1812 жылғы соғыста теңізде американдық беделді сақтау, батыстағы үнді шабуылдарын тоқтату және келіссөздер үшін Канада аумағын уақытша басып алу мақсатымен Ұлыбританияға соғыс жариялады. 1812 жылғы маусымда АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Джеймс Монро: «Соғыстың мақсаты ретінде емес, оны қанағаттанарлық аяқтау үшін Канадаға шабуыл жасау қажет болуы мүмкін», - деді. Үкіметтің тиімсіз басқаруына және алғашқыдағы бірқатар жеңілістерге қарамастан, америкалықтар Эндрю Джексон, Уильям Генри Харрисон және Винфилд Скотт сияқты жаңа генералдарды тапты. Олар британдық шабуылдарды тойтарып, британдықтар мен үндістер арасындағы одақты бұзып, Ескі Солтүстік-Батыстың қоныстануына кедерес келтірді. Соғысқа қарсы шығып, жаумен сауда жасаған және сепаратизммен қорқытқан Федералистер соғыстың жеңіске аяқталуымен күйреп қалды. Миссисипи өзенінің шығысында қалған үнділер резервацияларда ұсталды немесе кейін Оклахома штатына айналған жерлердегі резервацияларға «Көздер жолы» арқылы көшірілді.
The history of the United States from 1789 to 1815 was marked by the nascent years of the American Republic under the new U. S. Constitution. George Washington was elected the first president in 1789. On his own initiative, Washington created three departments, State (led by Thomas Jefferson), Treasury (led by Alexander Hamilton), and War (led at first by Henry Knox). The secretaries, along with a new Attorney General, became the cabinet. Based in New York City, the new government acted quickly to rebuild the nation's financial structure. Enacting Hamilton's program, the government assumed the Revolutionary War debts of the states and the national government, and refinanced them with new federal bonds. It paid for the program through new tariffs and taxes; the tax on whiskey led to a revolt in the west; Washington raised an army and suppressed it with minimal violence. The nation adopted a Bill of Rights as 10 amendments to the new constitution. Fleshing out the Constitution's specification of the judiciary as capped by a Supreme Court, the Judiciary Act of 1789 established the entire federal judiciary. The Supreme Court became important under the leadership of Chief Justice John Marshall (1801–1835), a federalist and nationalist who built a strong Supreme Court and strengthened the national government. The 1790s were highly contentious. The First Party System emerged in the contest between Hamilton and his Federalist party, and Thomas Jefferson and his Republican party. Washington and Hamilton were building a strong national government, with a broad financial base, and the support of merchants and financiers throughout the country. Jeffersonians opposed the new national Bank, the Navy, and federal taxes. The Federalists favored Britain, which was embattled in a series of wars with France. Jefferson's victory in 1800 opened the era of Jeffersonian democracy, and doomed the upper crust Federalists to increasingly marginal roles. The Louisiana Purchase from Napoleon in 1803 opened vast Western expanses of fertile land, which exactly met the needs of the rapidly expanding population of yeomen farmers whom Jefferson championed. The Americans declared war on Britain in the War of 1812 to uphold American honor at sea, and to end the Indian raids in the west, as well as to temporarily seize Canadian territory as a negotiating chip. Secretary of State James Monroe said in June 1812, "It might be necessary to invade Canada, not as an object of the war but to bring it to a satisfactory conclusion." Despite incompetent government management, and a series of defeats early on, Americans found new generals like Andrew Jackson, William Henry Harrison, and Winfield Scott, who repulsed British invasions and broke the alliance between the British and the Indians that held up settlement of the Old Northwest. The Federalists, who had opposed the war to the point of trading with the enemy and threatening secession, were devastated by the triumphant ending of the war. The remaining Indians east of the Mississippi River were kept on reservations or moved via the Trail of Tears to reservations in what later became Oklahoma.
Вашингтон әкімшілігі: 1789 1797
Джордж Вашингтон, американ революциясының белгілі батыры, Континенттік армияның қолбасшысы және Конституциялық конвенцияның президенті, жаңа АҚШ Конституциясы бойынша Америка Құрама Штаттарының бірінші президенті ретінде бірауыздан сайланды. Жаңа мемлекеттің басшыларының барлығы республикалық идеологияны қолдады, ал 1788 жылғы антифедералистердің күмәні 1791 жылы Конституцияға енгізілген алғашқы он түзету – Құқықтар туралы билльдің қабылдануымен сейілтілді. Бірінші халық санауында 3,9 миллион адам тіркелді. Тек 12 қалада 5000-нан астам адам тұрды, көбінесе халық шаруалар болып жұмыс істеді. Конституция Конгреске төменгі деңгейдегі соттарды құру міндетін жүктеді. 1789 жылғы Сот жүйесі туралы заң бүкіл федералдық сот жүйесін құрды. Заңға сәйкес, Жоғарғы сотта алты судья, үш апелляциялық және 13 аудандық сот болды. Бұл заң сонымен қатар әр федералдық сот округінде АҚШ маршалы, маршалдың орынбасары және округтік прокурор лауазымдарын құрды. 1790 жылғы келісімде ұлттық астана оңтүстікте (Колумбия округі) анықталатын ауданда орналастырылды, сондай-ақ федералдық үкімет мемлекеттік қарыздарды қабылдауға мүмкіндік берді. Қаржы министрі лауазымына Вашингтонның соғыс кезіндегі көмекшісі Александр Гамильтон тағайындалды. Вашингтонның қолдауымен және Томас Джефферсонның қарсылығына қарамастан, Гамильтон Конгрессті бір ғасыр бұрын Англияда қалыптасқан жүйеге негізделген, ауқымды қаржылық бағдарламаны қабылдауға көндірді. Бұл бағдарлама революциялық соғыстың қарыздарын қаржыландырып, ұлттық банк құрды, сондай-ақ тарифтер мен салықтар жүйесін енгізді. Оның саясаты штаттардың және бай американдықтардың экономикалық мүдделерін ұлттық үкіметтің табысына байланыстырып, жаңа мемлекеттің халықаралық қаржылық беделін арттырды. Оңтүстік штаттарының өкілдерінің көпшілігі Гамильтонның жоспарына қарсы болды, өйткені олар өздерінің қарыздарынан бас тартып, одан аз пайда көріп отырды. Солтүстік және Оңтүстік штаттары арасындағы экономикалық және мәдени ажырымның алғашқы белгілері пайда болды, ол жеті онжылдықтан кейін жарылысқа ұласты: Оңтүстік және оның плантациялық экономикасы орталықтандырылған федералдық үкіметке және Солтүстік-Шығыс бизнес мүдделеріне бағынуға қарсы болды. Конгресте оңтүстік штаттарының айтарлықтай қарсылығына қарамастан, Гамильтонның жоспары 1790 жылдың ортасында күшіне енді. Осылайша, Томас Джефферсон мен оның жақтастарының конституцияға қайшы екенін айтқанына қарамастан, Америка Құрама Штаттарының бірінші банкі сол жылы құрылды, ал Гамильтон бұл федералдық үкіметке берілген өкілеттіктер шегінде екенін мәлімдеді. Гамильтонның басқа ұсыныстары, соның ішінде жаңадан пайда болған американдық өнеркәсіпті қорғауға арналған тарифтер қабылданбады. 1794 жылы Виски көтерілісі болды, бұл кезде Пенсильвания штатының батысындағы Мононгахела аңғарындағы қоныс аударушылар вискиге жаңа федералдық салыққа наразылық білдірді, оны олар таулар арқылы ақша табу үшін тасымалдайтын. Бұл федералдық үкімет үшін алғашқы күрделі сынақ болды. Вашингтон федералдық маршалдарға салық төлемеушілерді федералдық аудандық сотқа шақыруға міндеттейтін сот бұйрықтарын орындауға бұйрық берді. 1794 жылдың тамызында наразылықтар ашық көтеріліске ұласу қаупі туды. 7 тамызда Пенсильвания штатының Питтсбург қаласының жанында бірнеше мың қарулы қоныс аударушылар жиналды. Вашингтон 1792 жылғы милиция заңын қолданып, бірнеше штаттың милицияларын шақыртты. 13000 адамнан тұратын күш ұйымдастырылды, және Вашингтон оны Батыс Пенсильванияға басшылық етті. Көтеріліс бірден, зорлық-зомбылықсыз тоқтатылды. Сыртқы саясат 1793 жылдан бастап күтпеген жерден маңызды рөл атқара бастады, революциялық Франция Еуропаның қалған бөлігімен соғысқа кіріп, 22 жылға созылған соғысқа әкелді. Франция 1778 жылғы АҚШ-пен жасасқан одағы бойынша АҚШ оларға көмек көрсетуге міндетті екенін мәлімдеді. Вашингтон әкімшілігінің бейтараптық саясаты кеңінен қолдау тапты, бірақ Джефферсондықтар Францияны қатты жақтады және республикашылдықтың жаулары деп санаған британдықтарға терең сенімсіздік танытты. Сонымен қатар, олар оңтүстік және батыстағы испандық аумақтарды аннексиялауға тырысты. Осы уақытта Гамильтон мен бизнес қауымдастығы Американың ең ірі сауда серіктесі болған Ұлыбританияны жақтады. 1793-94 жылдардың қысында республикашылар қолдау тапты, өйткені Ұлыбритания американдық сауда кемелерін басып алып, олардың экипаждарын Корольдік флотқа енгізді, бірақ шиеленістер 1794 жылғы Джей келісімімен шешілді, ол 10 жыл бойы өркендеген саудаға жол ашты, оның орнына Ұлыбритания Канада-АҚШ шекарасы бойындағы бекіністерінен әскерін шығаруға келісті. Джефферсондықтар келісімді британдық капиталдық мүдделерге бас иеу ретінде қарады және келісімді жеңу үшін бүкіл ел бойынша жақтастарын жұмылдырды. Федералистер де қолдаушыларын жұмылдырды, бұл қақтығыс 1795 жылға дейін жалғасты, одан кейін Вашингтон пікірталасқа араласып, беделін пайдаланып, ратификацияны қамтамасыз етті. Осы кезде Федералистердің экономикалық және саяси артықшылықтары барлығына анық болды, Франциядағы Террор кезеңінен кейін Францияға деген наразылық күшейді және Якобиннің дінге қарсы саясаты. Джефферсон дереу Мемлекеттік хатшы лауазымынан кетті. Тарихшы Джордж Херринг Джей келісімімен қамтамасыз етілген «тамаша және сәтті экономикалық және дипломатиялық пайдаларға» назар салады. Гамильтон мен Джефферсон арасындағы, әсіресе сыртқы саясат бойынша дау, Федералистер мен Республикалық партиялардың құрылуына әкелді. Вашингтон саяси партияларға қарсы ескерту жасағанымен, ол Джефферсонның бағдарламаларына қарағанда Гамильтон мен Гамильтондық бағдарламаларды көбінесе қолдады. Демократиялық-Республикалық партия Оңтүстік, Батыс және орталық штаттардың бір бөлігінде үстемдік құрды. Федералистердің қолдауы Солтүстік қалаларында және Оңтүстік Каролинада шоғырланды. Вашингтонның 1799 жылы қайтыс болғаннан кейін ол Федералистердің символдық батырына айналды.
Адамс әкімшілігі: 1797 1801
1797 жылы Вашингтон зейнеткерлікке шығып, елдің басшысы ретінде сегіз жылдан артық қызмет етуден қатаң бас тартты. Федералистер вице-президент Джон Адамстың президент болып сайлануы үшін үгіт жүргізді. Адамс 1796 жылғы президенттік сайлауда Джефферсонды жеңіп, ал екінші орын алған Джефферсон сол кездегі Сайлаушылар алқасының қағидалары бойынша вице-президент болды. Президенттік лауазымға кірмес бұрын Адамс Александр Гамильтонмен қарым-қатынасын уақытша тоқтатты, бұл Федералистер партиясының бөлінуіне әкелді. Бұл ішкі қиындықтар халықаралық мәселелермен күшейді: 1795 жылы Американың Ұлыбританиямен жасасқан Жей келісіміне наразы болған Франция, британдық порттарға бағытталған азық-түлік пен соғыс материалдарын француз флотының тәркілеуге жататынын жариялады. 1797 жылға қарай Франция 300 американдық кемені тәркілеп, АҚШ-пен дипломатиялық қарым-қатынасын үзді. Адамс үш комиссарды келіссөздер жүргізу үшін Парижге жібергенде, Сыртқы істер министрі Шарль Морис де Талейранның (Адамс Конгреске жолдаған есебінде "X, Y және Z" деп атаған) агенттері американдықтарға келіссөздерді бастау үшін АҚШ Францияға 12 миллион доллар қарыз беруі және француз үкіметінің шенеуніктеріне пара беруі керектігін жеткізді. Францияға қарсы американдық ашу-ыза француз елшісі Эдмонд Шарль Женеттің ықпалымен күшейді. Федералистер "XYZ ісін" пайдаланып, жаңа американдық армия құрды, жаңадан құрылған АҚШ Әскери-теңіз күштерін нығайтты, француздық әрекеттерді тоқтату үшін "Шет елдіктер және бүлікшілдік туралы заңдарды" қабылдады (бұл американдық азаматтық бостандықтарға елеулі зиян келтірді) және оны қаржыландыру үшін жаңа салықтар енгізді. Азаматтыққа қабылдау үшін тұру мерзімін 5 жылдан 14 жылға дейін ұзартқан "Табиғилану туралы заң" республикалық партияны қолдайтындығы күдіктелген ирланд және француз иммигранттарына бағытталған. Бұл заң президентке немесе Конгреске қарсы "жалған, ұятсыз және қастандықпен жасалған" жазбаларды жазуға, айтуға немесе жариялауға тыйым салды. "Бүлікшілдік туралы заң" бойынша сотталған аз ғана адамдар азаматтық бостандықтар үшін шейіттерге айналып, республикашылдарға қолдау көрсетті. Джефферсон және оның жақтастары қарсы шабуылға шықты, екі штат Кентукки және Вирджиния резолюцияларында штат заң шығарушылары Конгресс актілерін жоюға құқылы екенін мәлімдеді. Алайда, қалған штаттардың бәрі бұл ұсынысты қабылдамады, ал жою – немесе "98 қағидаты" деп аталған – республикашылдардың Куидтар деп аталатын фракциясының құзырында қалды. 1799 жылы француздармен бірнеше теңіз шайқастарынан кейін ("Квази соғыс" деп аталды) толыққанды соғыс болуы мүмкін болды. Осы дағдарыстың кезінде Адамс өз партиясымен келіспей, Францияға үш жаңа комиссар жіберді. Жаңадан билікке келген Наполеон оларды жылы күтіп алды, ал 1800 жылғы конвенция келіссөздері арқылы қақтығыс қаупі азайды, бұл АҚШ-ты 1778 жылғы Франциямен жасалған соғыс одағынан ресми түрде босатты. Алайда, Американың әлсіздігін көрсете отырып, Франция француз флоты тәркілеген американдық кемелер үшін 20 миллион доллар төлеуден бас тартты. Өзінің қызметінің соңғы сағаттарында Адамс Джон Маршаллды бас судья етіп тағайындады. 1835 жылы қайтыс болғанға дейін Маршалл Жоғарғы соттың өкілеттіктерін күрт кеңейтіп, Конституцияны федералистік тұрғыдан түсіндіріп, күшті ұлттық үкімет құрды.
Томас Джефферсон
Томас Джефферсон – Американың ерте тарихындағы маңызды тұлға, саяси басшылығы үшін жоғары бағаланған, бірақ жеке өмірінде құлдықтың рөлі үшін сыналған. Ол теңдік, демократия және республикалық құрылысты жақтады, аристократиялық және монархиялық бейімділіктерге қарсы күресті. Джефферсон Америка революциясына жетекшілік етіп, оған шабыт берді, дін бостандығы мен төзімділікті қолдады және қалалық қаржы элитасының орталықтандыруға ұмтылысына қарсы болды. Ол екінші ұлттық саяси партияны құрып, 1800 жылы оны жеңіске жеткізді, содан кейін батысқа қарай кеңею және зерттеу жұмыстарын жүргізді. Сыншылар оның жүздеген құлдарға ие болуы мен "барлық адамдар тең құрылған" деген атақты мәлімдемесі арасындағы қайшылықты айыптайды және ол құл әйелінен туған балалары бар екенін мәлімдейді. Вашингтон мен Адамс басқарған кезеңде федералистер күшті үкімет құрды, бірақ кейде азаматтарды наразылыққа түйретін саясатты ұстанды. 1798 жылы федералистер армия мен флотты кеңейтуге байланысты шығыстарды өтеу үшін үйлерге, жерлерге және құлдарға жаңа салық енгізді, бұл елдегі барлық мүлік иелеріне әсер етті. Фридің көтерілісі кезінде Пенсильваниядағы жүздеген шаруалар наразылық білдірді – федералистер бұл оқиғаны азаматтық қоғамның күйреуі деп қарады. Кейбір салық төлеуден бас тартқандар тұтқындалды, бірақ Адамс оларды кешірді. Республикашылар бұл әрекетті федералистік тирандыққа теңеді. Джефферсон 1800 жылғы сайлауда өзін демократиялық республикашыл деп жариялаған шағын шаруалар, дүкен иелері және басқа да жұмыс істейтін адамдардың үлкен тобын біріктірді. Джефферсон американдық идеалдарға деген қызығушылығының арқасында зор құрметке ие болды. 1801 жылғы 4 наурыздағы Джефферсонның тұңғыш инаугурациялық сөзі жаңа астанасы Вашингтон қаласында алғаш рет айтылды. Онда Джефферсон елде тәртіпті сақтау үшін «ақылды және экономды үкімет» құруға, бірақ азаматтарды «өздерінің еңбек және өркендеу жолдарын еркін реттеуге» уәде берді. Джефферсон ауыл шаруашылығын және батысқа қарай кеңеюді қолдады, ең бастысы Луизиананы сатып алу және одан кейінгі Льюис пен Кларк экспедициясы арқылы. Американы қудаланғандарға панажай деп есептеген Джефферсон азаматтыққа қабылдау үшін талапты бес жылға дейін қысқартты. Екінші мерзімінің соңына қарай Джефферсон мен Қаржы министрі Альберт Галлатин атқарушы органдардың қызметкерлерінің, армия мен флот офицерлерінің және сарбаздардың санын азайту арқылы, сондай-ақ мемлекеттік және әскери шығыстарды қысқарту арқылы ұлттық қарызды 56 миллион доллардан төмендетуге қол жеткізді. Джефферсонның ішкі саясаты оқиғасыз және араласпаушылыққа негізделген; Джефферсон әкімшілігі негізінен сыртқы саясат және аумақтық кеңеюмен айналысты. Галлатиннің реформаларынан басқа, олардың басты мақсаты – үкіметті федералистік судьялардан тазарту болды. Джефферсон және оның жақтастары сот саласына күдішпен қарады, әсіресе Адамс 1801 жылғы наурызда қызметтен кеткені алдында бірнеше «соңғы сәтте» тағайындамалар жасағандықтан. Марбери мен Мэдисон ісінде (1803) Жоғарғы сот Джон Маршалл басшылығымен Конгресс қабылдаған заңдарды қарау және жою құқығын орнатып, заңдық прецедент құрды. Федералистердің бұл шешімі Джефферсонды қатты ренжітті, нәтижесінде оның әкімшілігі билігін теріс пайдаланған деп саналған судьяларға қарсы импичмент процесін бастады. Сот саласын тазарту әрекеті Жоғарғы сот судьясы Сэмюэл Чейздің ісімен жеребесіне жетті. Сенат Чейзді ақтағаннан кейін Джефферсон бұл науқанынан бас тартты. 1807 жылы 20 жылдық тыйымның аяқталуына байланысты, құл саудасына өмір бойы қарсы болған Джефферсон Конгреске халықаралық құл саудасын қылмыстық деп жариялауға шақырды, оны «Африканың бейкүнә халқына ұзақ жылдар бойы жасалған адам құқықтарының бұзуы және біздің елдің моралі, беделі және мүддесі оны ұзақ уақыттан бері тыйым салуға ұмтылып келеді» деп сипаттады.
Луизиана сатып алу
1803 жылы Луизиананы сатып алу арқасында Батыс фермерлері маңызды Миссисипи өзенінің су жолынан пайдалану мүмкіндігіне ие болды, АҚШ-тың батыс шекарасынан француздық ықпалы жойылды және ең бастысы, АҚШ қоныс аударушыларына кеңейу үшін зор мүмкіндіктер ашылды. Бірнеше аптадан кейін Ұлыбритания мен Наполеонның Франциясы арасындағы соғыс қайта жаңғырды. АҚШ еуропалық нарықтарға ауыл шаруашылығы тауарларын экспорттаудан түсетін кіріске тәуелді болғандықтан, соғысқан екі алып державаға азық-түлік пен шикізат экспорттауға, сондай-ақ олардың ішкі нарықтары мен Кариб теңізіндегі колониялары арасында тауар тасымалдаудан пайда табуға тырысты. Екі тарап та мүддесіне келетін жағдайда осы саудаға рұқсат берді, ал пайдасы болмаған кезде қарсылық көрсетті. 1805 жылы Трафальгар шайқасында француз флотының талқандалуынан кейін Ұлыбритания француздың теңіз арқылы жүзеге асыратын сауда байланыстарын басып тастауға тырысты. Осылайша, АҚШ-тың сауда саясатына жауап ретінде Ұлыбритания американ жағалауын блокадаға алды. Ұлыбританияның басқа елдерден азық-түлік алуға мүмкіндігі жоқ екеніне сенген Конгресс пен президент Джефферсон 1807 жылғы Эмбарго заңы арқылы барлық шет елдермен сауданы тоқтатты, британдықтарды американ жағалауын блокадалауды тоқтатуға үміттенеді. Алайда, Эмбарго заңы американдық ауыл шаруашылығы экспортын құлдыратты және американдық порттарды әлсіретті, ал Ұлыбритания азық-түліктің басқа көздерін тапты.
1812 жылғы соғыс
Джеймс Мэдисон 1808 жылғы АҚШ президенттік сайлауын жеңіске жеткізді, бұл негізінен Ұлыбритания мен Франция АҚШ-пен соғысқа қадам басқан кездегі сыртқы саясаттағы шеберлігінің арқасында болды. Ол дереу эмбарго заңын жойып, американдық теңіз порттарын жаңартты. Зеректілігіне қарамастан, Мэдисон Джефферсонның көшбасшылық қабілетіне ие болмады және алдыңғы президентінің саясатын сөзсіз көшіруге тырысты. Ұлыбритания мен Францияны теңіз бостандығын құрметтеуге мәжбүрлеу үшін түрлі сауда шектеулерін енгізді, бірақ бұл әрекеттер сәтсіз аяқталды. 1805 жылы Трафальгар шайқасында француз және испандық флоттарын жеңгеннен кейін британдықтар теңізде басымдыққа ие болды және американдық кемелерді қалауға және теңізшілерді Корольдік теңіз флотына күштеп жұмыс істетуге мүмкіндік алды. Жағдайды нашарлататыны, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мөлшері үлкен тұрақты армияға қарсы идеологиялық ұстанымдарға байланысты азайды, ал Бірінші Ұлттық Банктің мерзімі бітіп, Конгресс оны жаңартпағаннан кейін Федералдық үкімет айтарлықтай әлсіреді. Осылайша, Ұлыбритания мен Франциямен қарым-қатынас нашарлаған және АҚШ-тың соғыс жүргізу қабілеті төмендеген кезде әскери шараларға қатысты шу көтерілді. Британдықтардың американдық кемелермен байланысқа кедересін келтіруіне (американдық теңізшілерді британдық теңіз флотына күштеп алу практикасы қоса алғанда) және Ескі Солтүстік-Батыстағы американдық индейлерге британдық көмек көрсетуіне жауап ретінде Оңтүстік және Батыс Джефферсондықтары жетекшілік еткен Он екінші Конгресс 1812 жылы Ұлыбританияға соғыс жариялады. Батыс және Оңтүстік аймақтары ұлттық беделді қорғау және батысқа кеңейу, сондай-ақ ауылшаруашылық экспорттары үшін әлемдік нарықтарға қол жеткізу туралы алаңдаушылықтарына байланысты соғысты ең ынталы түрде қолдады. Жаңа Англия жақсы табыс тауып, федералистері соғысқа қарсы болды, тіпті сепаратизмге дейін баруға дайын еді. 1815 жылғы жеңіске толы атмосферада федералистердің беделі құлдырады және партия енді ұлттық саясатта маңызды рөл атқармады. 1814 жылдың тамызында Вашингтонды өртеу және 1815 жылдың қаңтарында Нью-Орлеан шайқасында Эндрю Джексонның британдық басқыншы әскерін жеңуінен кейін де ащы шайқастар жалғасты, соғыс аяқталды. 1815 жылдың ақпанында Гент шарты ратификацияланды, соғыс ресми түрде аяқталды және жағдай соғысқа дейінгідей қалпына келді. Ұлыбританияның индейлермен одақтастығы аяқталды, ал соғыстың ең үлкен зиян шеккендері индейлер болды. Нью-Орлеандағы британдық әскерлерге қарсы жеңіс туралы хабар бейбітшілік туралы хабармен бірге келді, бұл американдықтарға психологиялық жеңіс сыйлады және «Жақсы сезімдер дәуірін» ашты. Соғыстың салдарынан келген қиратудан қалпына келтіру жұмыстары басталды, оның ішінде Вашингтонды өртеген кезде жойылған Конгресс кітапханасының қоры қайта құрастырылды. Соғыс соғысқа қарсы Федералистік партияны жойды және Эндрю Джексон, Уильям Генри Харрисон сияқты генералдарға, сондай-ақ Джеймс Монро, Джон Куинси Адамс және Генри Клей сияқты азаматтық басшыларға ұлттық лауазымдарға үміткер болуға жол ашты.
Екінші Ұлы ояну
Екінші Ұлы ояну – 1800–1840 жылдары барлық аймақтарда гүлдеген протестанттық діни қайта жаңғыру қозғалысы.
Әйелдер
Загарри (2007) революция әйелдердің құқықтары жөніндегі пікірталасты одан әрі күшейтті және әйелдердің саясатқа қатысуына жағдай жасады деп санайды. Ол, қысқа мерзім ішінде, "әйелдердің құқықтарында, рөлдерінде және жауапкершіліктерінде толыққанды өзгеріс болуы ғана емес, мүмкін екені көрінетіндей болды" деп мәлімдейді. Бірақ, мүмкіндіктердің ашылуы әйелдер құқықтарына қарсы әрекеттерге алып келді, бұл оларды саяси өмірден шеттетуге және қатаң шектеулерге соқтырды. Джудит Сарджент Мюррей 1790 жылы "Жыныстардың теңдігі туралы" маңызды және әсерлі эссе жариялады, онда әйелдердің проблемаларының түбінде әйелдер білімінің нашар деңгейі тұрғанын айтты. Алайда, ағылшын әріптестері Катарина Маколей мен Мэри Уолстонкрафттың жеке өміріне байланысты туған дау-дамандар феминистік жазушылықты 1790 жылдардан бастап, 19 ғасырдың басына дейін жеке хаттарға көшіруге мәжбүр етті.
Тарихнама және есте сақтау
Читхем, Марк Р. «Эндрю Джексонның табанды мифологиясы». Америка тарихындағы шолулар 47.3 (2019): 342–348. үзінді.
Столц III, Джозеф Ф. Қан төгілмейтін жеңіс: Нью-Орлеан шайқасы тарихы мен естеліктерде (JHU Press, 2017).
Stoltz III, Joseph F. A Bloodless Victory: The Battle of New Orleans in History and Memory (JHU Press, 2017).