Кіріспе
Джон Диксвелл (1607 – 18 наурыз 1689), ағылшын заңгері, республикашыл саясаткер және патша өлтіруші. Уорвикширде туған ол Үш патшалық соғысы кезінде Парламент атынан Кентте түрлі әкімшілік лауазымдарды атқарды және 1649 жылғы қаңтарда I Карлдың атылуына қол қойды. Ұлыбритания басқару кезінде ол Довер қамалының губернаторы болды және Англия Мемлекеттік кеңесінің мүшесі болды. Диксвелл патша өлтіруші ретінде қудалануға ұшырауы мүмкін екенін білген соң, 1660 жылғы мамырда Стюарттардың қайта орналасуынан аз бұрын Германияға қашып кетті және Парламент оны өлім жазасына кесті. Кейін ол Коннектикут штатындағы Нью-Хейвен қаласына барып, Джеймс Дэвидс деген атпен тыныш өмір сүрді, билік оның қайтыс болғанын ойлады. Ол 1689 жылы қайтыс болды.
John Dixwell, alias James Davids ( 160718 March 1689), was an English lawyer, republican politician and regicide. Born in Warwickshire, during the Wars of the Three Kingdoms he held various administrative positions in Kent on behalf of Parliament, and approved the Execution of Charles I in January 1649. Under the Commonwealth, he served as Governor of Dover Castle, and was a member of the English Council of State. Aware that he faced likely prosecution as a regicide, Dixwell fled to Germany shortly before the May 1660 Stuart Restoration, and was condemned to death by Parliament. He later made his way to New Haven, Connecticut, where he lived quietly under the name of James Davids, untroubled by the authorities, who thought him dead. He died in 1689.
Жеке мәліметтер
Джон Диксвелл 1607 жылы Эдвард Диксвеллдің (1575–1617) және оның әйелі Мэри Хоксворттың (1580–1627) кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның ағасы Марк (?–1644) парламенттік генерал Уильям Уоллердің әскерінде қызмет ету кезінде қаза тапты. Жаңа Англияға көшкеннен кейін, 1673 жылдың қараша айында ол Жоанна Лингке үйленді, бірақ ол көп ұзамай қайтыс болды. 1677 жылы Бэтсеба Хоу (1648–1729) оның екінші әйелі болды, және олардың үш баласы болды: Мэри (1679–1727), Джон (1681–1725) және Елизавета (жас кезінде қайтыс болған).
Бірінші және екінші ағылшын азаматтық соғыстары
1617 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Диксвелл мен оның бауырын баласыз және бай туысы, сэр Базиль Диксвелл (1585–1642) өсірген секілді. Ол Фолкстоунның жанында тұратын Кенттің бұрынғы бас шерифі болды. 1630-жылдардың соңында ол Брум паркіне көшіп келді, ол 1642 жылы сэр Базиль қайтыс болғанда Марк Диксвеллге мұра болып өтті. Джон Диксвелл 1631 жылы Линкольн қосымында заңгерлік білім алуын бастады және 1638 жылы заңгер болып біліктілік алды. 1642 жылдың тамызында Бірінші ағылшын азамат соғысы басталғанда, Кент парламент үшін тез бекітілді, бірақ роялистердің қолдауын көрсеткен маңызды ошақтар болды. 1643 жылдың шілдесінде роялистер Севеноакста шамамен 4000 адамды жинады, оларды Ричард Браун басқарған парламенттік әскерлер таратып жіберді. Оның Лондонға және Довер, Дил және Сэндвич сияқты маңызды порттарға жақын орналасқандығы екі тарап үшін де округті бақылауда ұстау маңызды стратегиялық мақсат болды. Джон Диксвелл жергілікті парламенттік басқаруда маңызды рөл атқарды, салықтарды жинап, соттарды бақылаған округтік комитетте қызмет етті. Оның үлкен ағасы Марк 1644 жылдың басында қайтыс болғанға дейін Кенттің жаттығу жасаған жасақтарының полковнигі болды, содан кейін Джон оның балаларының қамқоршысы болып тағайындалды және Брум паркіне көшіп келді. Ол Марктан кейін жергілікті жасақтың полковнигі болды және 1646 жылдың тамызында сэр Эдвард Бойздың орнын басып, Доверден Ұзақ парламентке депутат болып сайланды. Бірінші азамат соғысы 1646 жылдың маусымында Карл I-нің бас иесімен аяқталды, бірақ жеңіске жаңа үлгідегі армия мен көптеген депутаттар арасындағы соғыстан кейінгі саяси келісім туралы даулардың тізбегі ілесіп келді. Бұл тартыста Диксвелл армия мен діни тәуелсіздерге көңіл білдірген секілді. 1647 жылдың желтоқсанында Кентербериде жалпы дұға кітабына өзгерістер енгізуге қарсы наразылықтар корольшілге қарсы көтеріліске ұласты, оны ақырында округтік комитет басып тастады. 1648 жылдың басында Екінші ағылшын азамат соғысы басталғанда, Кенттің корольшілдері Мейдстоун мен Доверді қоса алғанда қалаларды басып алды. Тамыз айына қарай көтеріліс басылды, бірақ Диксвелл сияқты көптеген тәуелсіздер енді Карл I-ді жою ғана соғысты тоқтатуға болады деп сенді. 1648 жылдың желтоқсанында Прайдтің тазалауы оны соттауға қарсы болған барлық депутаттарды парламенттен шығарды, ал Диксвелл «Қалдық парламент» деп белгілі болған орындарын сақтап қалғандардың бірі болды. Ол сотқа дайындалған сотқа қатысты және 1649 жылдың қаңтарында Карл I-нің өлім жазасын бекітті.
Патшалық аралығы
1651 жылы қарашада Диксвелл ағылшын Мемлекеттік кеңесінің мүшесі болды, содан кейін 1652 жылы қаңтарда Довер қамалының губернаторы болып бекітілді. Бірақ, оның ең жақын саяси одақтастары 1653 жылы сәуірде Кромвельдің Румп Парламентін таратуына және Протекторатты орнатуына қарсы болған Эдмунд Ладлоу және Генри Вэйн сияқты республикашылдар еді. Лудлоудан өзгеше, Диксвелл режимге ашық қарсылық көрсетпеді, және 1654 және 1656 жылдары Кенттен, ал 1659 жылы Доверден парламент депутаты болып сайланды. Алайда, 1658 жылы қыркүйекте Оливер Кромвельдің қайтысы және оның ізбасары Ричард Кромвельдің 1659 жылы сәуірде отставкаға кетуінен кейін туған саяси дағдарыста Диксвелл армияны азаматтық бақылауға қайтару және Ұлттық Достастықты (Commonwealth) қалпына келтіруді жақтағандардың тарапына қосылды. 1659 жылы мамыр айында Румп Парламенті қайта құрылғанда, ол Доверден сайланған депутат ретінде орнын қайта иеленді, Довер қамалының губернаторы ретінде бекітілді және Мемлекеттік кеңес құрамына енгізілді. Вэйн мен Оливер Сент-Джонмен бірге, ол Протекторатқа адалдық серт беруден бас тартқан үш кеңесшінің бірі болды. 1660 жылдың көктеміне таман, Ұлттық Достастықты сақтап қалуға жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды және Стюарттардың билікке қайта оралуы анық болды. Мамыр айында Карл II Бреда Декларациясын жариялады, онда 1640 жылдан бергі барлық "қылмыстарға" кешірім берілді, бірақ король өлтірушілерге кешірім болмады. Маусым айында Диксвелл өмірі кепілдікпен сақталатыны айтылған он король өлтірушінің бірі болды, бірақ олардың уәдесіне сенбеуді шешті. Мүліктері тәркіленбеуі үшін, ол Брум Паркінің бір бөлігін өз роялистік көршісі, сэр Томас Пейтонға сатты, ал оның жүрегі туысы Базил Диксвелл Пейтонның қызына үйленді. Ауруына байланысты кейінге қалдыруды сұрағаннан кейін, ол елден қашып кетті. 1660 жылдың 11 маусымында Парламент жиырма үш король өлтірушіні өлім жазасына кескен Акт қабылдады, олардың ішінде Диксвелл де болды.
Шөгеру, кейінгі өмір және өлім
Диксвелл басқа жер аударылғандармен бірге алдымен Германияның Ханау қаласына қоныстанды, ол саяси және діни қарсыластарға белгілі пана болған. Патшаны өлтірушілерді әлі де іздеп, ұрлап немесе өлтіруге тырысып жатқан роялистердің агенттері болғандықтан, кейбіреулер Ханаудың тым қауіпті екенін шешті. Бір кезде Диксвелл 1665 жылдың басында Жаңа Англияға аттанғанға дейін Швейцарияға көшті. Келесі екі жылын ол Массачусетс штатының Хэдли қаласында өткізді, онда ол қысқа мерзімге тағы екі патшаны өлтіруші – Уильям Гофф және Эдвард Уэллимен бірге тұрды. Жаңа Англияда болған екі серігінен өзгеше, Диксвеллге ешқандай ордер берілмеді, себебі билік оны таба алмады және ол қайтыс болды деп есептеді. 1670 жылы ол Нью-Хейвенге (Коннектикут штаты) қоныс аударды, "Джеймс Дэвидс" деген атпен өмір сүріп, зейнеткер саудагер екенін айтты. Ол республикалық көзқарастарынан айнымады, "Иеміз халқына көмектеседі және зардап шеккендер мен қиын жағдайдағыларды қолдайтын билік қайтадан орнатылады" деп жазды. Көршілерінің кейбіреуі Диксвеллдің қашқын екеніне күдік келтірсе де, ол әйелі мен балаларымен тыныш өмір сүрді және 1689 жылдың 18 наурызында қайтыс болғанға дейін ғана нағыз атын ашты.
Мұра
Диксвелл Нью-Хейвен Гриндегі Орталық шіркеуінің артындағы Ескі Көрім жеріне жерленді. Алғашқы ескерткіш әлі де көрініп тұр, ал кейіннен одан үлкені қосылды. Жаңа Англияның түрлі қалалары Диксвелл, Уэлли және Гоффені еске алу үшін көшелерге ат берген, олардың ішінде Хэдли және Нью-Хейвен де бар.