Кіріспе

Аргентина әскери-теңіз флотының 42 типті эсминшісі ARA Santísima Trinidad ("Найырлы Үштік") – Аргентина әскери-теңіз флотының 42 типті эсминшісі, Ұлыбританиядан тыс салынған осы кластағы жалғыз кеме. Ол 1982 жылғы Фолкленд соғысына қатысты. 2013 жылдың қаңтар айында кеме Аргентинаның Пуэрто-Белграно әскери-теңіз базасындағы тұғырында күйіп, суға батып кетті, себебі күтімсіздіктен зардап шекті. 2015 жылдың желтоқсанында қайта суға көтерілді. Әскери-теңіз флотының оны мұражай кемесіне айналдыру жоспары іске аспады және 2020 жылы Аргентина президенті кемені жою қажет деп мәлімдеді, бірақ бұл федералды соттар тарапынан тоқтатылды.

Құрылысы мен сынақтары

Жоюшы Аргентинаның AFNE Río Santiago кеме құрылыс кешенінде, Ұлыбритания инженерлері мен техниктерінің көмегімен салынды және 1980 жылғы қазан айында қолданысқа енгізілді.

Саботаж

Құрылыс 1973 жылы басталды, бірақ 1975 жылғы 22 тамызда Монтонерос партизандық ұйымының су астындағы диверсанттары жасаған импровизацияланған лимпет минасының шабуылы салдарынан пайдалануға беру ұзаққа созылды. Бұл күн үш жыл бұрын болған Трелев қырғынына жауап ретінде таңдалды, онда Халықтық революциялық армиядан (ЭРП) шыққан көптеген солшыл белсенділер Әскери-теңіз күштері басқаратын Альмиранте Зар әуе базасында атылды. Шабуылдың жоспары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бордодағы неміс кемелеріне қарсы британдық коммандос шабуылы – Фрэнктон операциясын еліктеуге негіделген. Шабуылда жиналмалы қайық, су астында жүзуге арналған құралдар және жарылғыш заттармен жабдықталған лимпет минасы қолданылды. Минаны кеменің корпусына бекітуге жасалған әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол кеменің түбіне жатақталды. Шабуыл нәтижесінде кеменің корпусы мен электроникасы ауыр зақымданып, құрылыс бір жылға тоқтатылды.

Іске қосу

Аргентина әскери-теңіз күштері 42 типті кемелерінің шабуылдық мүмкіндіктерін MM 38 Exocet зымырандарын орнату арқылы күшейтті. Алғашқы жобадағы қайық палубалары зымырандарды түтікшесінің айналасына орнату үшін арнайы палубалармен алмастырылды, бірақ Santísima Trinidad кемесінде зымырандарды ұшыру құралдары орнатылмаған көрінеді.

Аргентиналық қонулар

Сантисима Тринидад 1982 жылғы 2 сәуірде Фолкленд аралдарына Аргентина әскерін түсірген жетекші кеме болды. Операцияның әскери-теңіз күштері мен құрлық әскерінің командирлерінің екеуі де оның бортында болды. 84 десантшы және 8 тактикалық су астында жүзуші түн ортасында Мюллет-Крикке оның палубасынан түсірілген 21 Gemini қайығымен қонды. Ұлыбританияның губернаторы Рекс Ханттан (губернатор) және аралдағы Корольдік теңіз жаяу әскерлері жасағынан капитуляция талап еткен радиохабар да осы эсминецтен жіберілді.

Теңіз Харриері оқиғасы

Фолкленд соғысының қалған бөлігінде, оның бауырласы АРА Геркулеспен бірге, бұл бөлім АРА Вейтинчино де Майо әуе кемесіне негізгі сүйемелдеуші күш ретінде қызмет етті. Алғашқыда "Геркулес" ескірген жойғыштар тобымен тәуелсіз түрде жұмыс істеді, бірақ оның бауырласындағы техникалық ақаулардың күшеюі аргентиналық командирді екі 42-типті жойғышты бір сүйемелдеу тобына біріктіруге мәжбүр етті. Әуе кемесінің теңіз тобы Grupo de Tareas 79.1 (Task Force 79.1) деп аталды және Фолкленд аралдарының солтүстігіндегі сулардан британдық әріптесін іздеу мен оған шабуыл жасау мақсатында құрылды. Santísima Trinidad тобының әуе қорғанысын басқару және үйлестіруге жауапты болды. Жаудың күтілгендей, ірі десанттық операция жүргізбейтіні анықталғаннан кейін, аргентиналықтардың британдық әуе кемелеріне қарсы кез келген әрекеті аса қауіпті боларын ескере отырып, аргентиналық командир, адмирал Аллара, күштерін жағалауға жақын, азайған тереңдіктегі суларға қайтару туралы шешім қабылдады.

Жағалауды қадағалау

Жоққыш 4 мамырда Lynx тікұшағын жоғалтты, себебі Аргентина флоты қайта топтасқан кезде ұшақ оның ұшу палубасына шағылысты. Одан кейінгі бірнеше күн кептірілген докта 1 мамыр операциялары кезінде жылдамдығын азайтқан механикалық ақауларды жөндеуге кетті. Соғыс тоқтатылғаннан кейін, Сантисима Тринидад 3000-ға жуық аргентиналық тұтқынмен бірге британдық көлікті Пуэрто-Мадринге сүйемелдеді.

Соғыстан кейін

Соғыстан кейін Аргентинаға британдық қару-жарақ пен жабдықтауға қойылған эмбарго қосалқы бөлшектерді сатып алуды мүмкінсіз етті. Аргентинаның қорғаныс министрі эсминдерді сатуды қарастырды, соның салдарынан Әскери-теңіз күштері "Сантисима Тринидадты" "Геркулес" кемесі үшін бөлшектермен қамтамасыз ету мақсатында резервке қойды. 1987 жылдың 2-15 наурызы аралығында ол 1982 жылдан бері Фолкленд аралдары маңында өткізілген Ұлыбританияның ең ірі әскери жаттығуы – "Орша" операциясына жауап ретінде өткен "Грифо" операциясына қатысты. Оның соңғы Sea Dart зымыранын сынақтан өткізу 1987 жылдың 27 қарашасында Аргентинада жасалған дронға қарсы жүргізілді. "Сантисима Тринидадтың" соңғы сапары 1989 жылы болды.

Тағдыр

2004 жылдан бері «Сантисима Тринидад» кемесі «резервте, күрделі жөндеуді күтуде» деп тізілген, бірақ әскери-теңіз күштері оны ресми түрде қолданудан шығарады деп күтілді. Аргентина конгресінде «Сантисима Тринидадты» мұражай кемесіне айналдыруды көздейтін жобалар болды. 2013 жылдың 21 қаңтарында «Сантисима Тринидад» кемесінде бірнеше бөлімшелерді су басуға себеп болған клапан бұзылды. Су тасқыны сорғылардың сыйымдылығынан асып, экипаж эвакуацияланды. Кеме 50 градусқа қалықтап, Пуэрто-Белграно портында батып кетті. «Сантисима Тринидад» бату алдында нашар күйде болды; «Геркулес» әпкесін қолдану үшін кеме бөлшек-бөлшек етіліп, британдықтар Фолкленд соғысынан кейін Аргентинаға қосалқы бөлшектер сатудан бас тартқандықтан, оның жағдайы нашарлаған. 2014 жылдың қыркүйегінде Аргентина әскери-теңіз күштерінің мамандары кемені көтеру операциясын бастады. 2015 жылдың желтоқсанында «Сантисима Тринидад» қайтадан су бетіне шығарылды және әскери-теңіз күштері 1982 жылғы соғысқа арналған мұражайға айналдыру жоспарын жариялады. Алайда, 2018 жылға қарай бұл жоба тоқтатылған сияқты көрінді. Аргентина президенті 2020 жылдың 17 желтоқсанында кемені қолданудан шығарып, жою туралы жарлық шығарды. 2021 жылдың желтоқсанында Аргентинаның федералды соты кеменің тарихи маңызы бар екендігіне байланысты оны жоюға болмайтынын және ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесіне ие болуға мүмкіндігі бар екенін шешті.