Постколониалдық феминизм: Батыс емес мәдениеттердегі әйелдер тәжірибесі

Кіріспе

Батыс емес мәдениеттердегі феминизмнің саласы. Постколониалдық феминизм – Батыс мәдениеттеріндегі және бұрынғы отарлардағы әйелдердің тәжірибесіне ғана назар аударатын феминизмге жауап ретінде пайда болған феминизмнің бір түрі. Постколониалдық феминизм расизмнің және отаршылдықтың ұзақ мерзімді саяси, экономикалық және мәдени салдарының постколониалдық әлемдегі батыс емес, ақ емес әйелдерге қалай әсер ететінін түсіндіруге тырысады. Постколониалдық феминизм 1980-ші жылдары дамыған елдердегі феминисттік теоретиктерді сынап, феминистік идеялардың жалпыламалауға бейімділігін көрсетті және Батыс емес елдердегі әйелдердің дұрыс емес бейнеленгенін дәлелдеді. Постколониалдық феминизм "әйел" терминін жалпылама топ ретінде қолдану арқылы әйелдердің әлеуметтік жағдайы, нәсілі, ұлты немесе сексуалдық бағдары ескерілмей, тек жынысына қарай анықталатынын айтады. Постколониалдық феминисттер сондай-ақ жергілікті және басқа да үшінші әлемдік феминистік қозғалыстардың идеяларын батыстық феминизмнің негізгі ағымына енгізуге жұмыстанып жатыр. Үшінші әлемдік феминизм үшінші әлем елдеріндегі феминизмнің бірінші әлемнен әкелінген емес, керісінше, ішкі идеологиялар мен әлеуметтік-мәдени факторлардан туындайтыны туралы идеяға негізделген. Постколониалдық феминизм кейде негізгі феминизм тарапынан сынға ұшырайды, олар постколониалдық феминизмнің феминистік қозғалысты бөліп, әлсірететінін айтады.

Тарих

Қазіргі феминистік қозғалыстар тарихын үш толқынға бөлуге болады. Бірінші феминизм толқыны тоғызыншы ғасырдың соңында пайда болғанда, ол ақ түсті, орта таптағы әйелдер арасындағы қозғалыс ретінде қалыптасты. Олар ресурстар мен білімге қол жеткізе алды. Осылайша, феминизмнің бірінші толқыны негізінен осы әйелдердің мәселелерін қарастырды, олар салыстырмалы түрде жақсы жағдайда болды. Бірінші толқын өкілдері сайлау құқығы сияқты абсолютті құқықтарға және заңды түрде гендерлік теңдікке кедергі келтіретін тосқауылдарды жоюға ұмтылды. Бұл топқа нәсілдік қысымды сезінген, немесе үйден шығып, жұмысшы табына қатысуға мәжбүр болған экономикалық жағдайы нашар әйелдердің жағдайы ескерілмеді. Дегенмен, феминизмнің бірінші толқыны әйелдерге дауыс беру құқығын алуға және кейбір елдерде ажырасу, балаларға қамқорлық жасау және оларды асырауға қатысты заңдарды өзгертуге қол жеткізді. Екінші толқын феминизмі 1960 жылдардың басында басталды және әйелдерді жеке өмірлеріндегі сексистік күрес мәселелерін қарастыруға шақырды, сондай-ақ жұмыс орнындағы, сексуалдық, отбасылық және репродуктивтік құқықтар сияқты мәселелерді қамтитын кең ауқымды әңгімелерді қозғады. Ол тең еңақы және гендерлік дискриминацияны жою саласында маңызды жетістіктерге қол жеткізді. Бірінші және екінші толқын феминистік теориясы әйелдер арасындағы нәсіл және тап айырмашылықтарын ескере алмады – ол тек қозғалысты бастаған ақ түсті, батыстық әйелдердің қажеттіліктері мен мәселелерін қарастырды. Постколониалдық феминизм 1980 жылдары феминизмнің үшінші толқынының бір бөлігі ретінде пайда болды, бұл әрбір әйелдің өмірлік тәжірибесінің алуан түрлілігін көрсету үшін көптеген нәсілдік бағытталған феминистік қозғалыстармен бірге дамыды. «Глобализациядан» туындаған «жалпылама түсініктерден» алшақтауға тырысып, постколониалдық теория отаршылдық әдебиетіне ғылыми сын ретінде қалыптасты. Әйелдердің әртүрлі топтары арасындағы айырмашылықтарды мойындау арқылы постколониалдық феминизм кейбір адамдардың пікірінше, Батыс феминизмінің сексистік қанаушылыққа қарсы күресті ғана қамтитын тым қарапайымдылығын көрсетеді. Постколониалдық феминизм керісінше, гендерлік мәселелерді қоғамдағы басқа да ықпал ету салаларымен байланыстырады. Феминизмнің бұл ерекше бағыты кез келген қоғамдағы қысымның күрделі қабаттарына кеңірек көзқарас ұсынады. Колониализмнің елдердің қазіргі экономикалық және саяси институттарына тигізетін әсеріне назар аударатын негізгі постколониалдық теориядан айырмашылығы, постколониалдық феминистік теоретиктер постколониалдық теорияның гендерлік мәселелерді неге шешпейтінін талдауға қызығушылық танытады. Постколониалдық феминизм сонымен қатар Батыс феминистік ой-пікірінің өз талаптарын бүкіл әлемдегі әйелдерге қолдану бейіліне назар аударуға тырысады, өйткені феминистік теорияның ауқымы шектеулі. Осылайша, постколониалдық феминизм постколониалдық теорияда да, Батыс феминизмінде де байқалатын кемшіліктерді түсінуге ұмтылады. Колонизация ұғымы постколониалдық феминистік теорияда көптеген түрлі кеңістіктерді алып жатыр; ол жерді басып алудың нақты әрекетіне немесе қоғамдағы әлеуметтік, тілдік, саяси және экономикалық құлдықтың түрлеріне сілтеме жасай алады. Одре Лордтың «Остаздың құралдары ешқашан қожайынның үйін құлата алмайды» атты негізгі эссесінде Лорд «остаздың құралдары» және «остаздың үйі» метафорасын қолданып, Батыс феминизмінің үшінші әлем әйелдері үшін оң өзгерістер жасауға сәтсіз екенін түсіндіреді, өйткені ол әйелдерді қысымға ұшырату үшін патриархат қолданған құралдарды пайдаланады. Лордтың пікірінше, Батыс феминистік әдебиеті әйелдер арасындағы айырмашылықтарды жоққа шығарып, оларды қабылдауға кедергі келтіреді. Лордтың айтуынша, әйелдер арасындағы айырмашылықтарды бір-бірін қолдау үшін әртүрлі күш-қуатын пайдаланатын қауымдастық құру үшін күш ретінде пайдалану керек. Бұл қозғалыстың маңызды теоретигі Чандра Талпаде Моханти өзінің «Батыс көздері астында» атты мақаласында осы мәселеге тоқталған. Мохантидің басты мақсаты – үшінші әлем әйелдеріне феминистік кеңістікте өз даусын білдіруге мүмкіндік беру. «Үшінші әлемдегі әйелдер және Батыс феминизмінің жетіспеушілігі» мақаласында Этель Кроули, Дублиннің Тринити колледжінің әлеуметтану профессоры, Батыс феминизмінің батыс емес қоғамдарға қолданылғандағы кемшіліктері туралы жазады. Ол Батыс феминистерін үшінші әлем әйелдеріне қатысты теориялық редукционизмге айыптайды. Оның Батыс феминизміне қатысты басты мәселесі – ол басымдық берілген проблемаларды шешу стратегиясын жасаудың орнына идеологиялық «кішкентай-қышқылдықтарға» тым көп уақыт жұмсайды. Кроулидің мақаласындағы ең маңызды тұжырымы – этнография мәселені шешуге қажетті болуы мүмкін және еркіндік әлемдегі барлық әйелдер үшін бірдей мағынаға ие емес. Сенімсіз дерек көзі: күні=2021 жылғы шілде.

The history of modern feminist movements can be divided into three waves. When first wave feminism originated in the late nineteenth century, it arose as a movement among white, middle class women in the global North who were reasonably able to access both resources and education. Thus, the first wave of feminism almost exclusively addressed the issues of these women who were relatively well off. The first wavers focused on absolute rights such as suffrage and overturning other barriers to legal gender equality. This population did not include the realities of women of color who felt the force of racial oppression or economically disadvantaged women who were forced out of the home and into blue collar jobs. However, first wave feminism did succeed in getting votes for women and also, in certain countries, changing laws relating to divorce and care and maintenance of children. Second wave feminism began in the early 1960s and inspired women to look at the sexist power struggles that existed within their personal lives and broadened the conversation to include issues within the workplace, issues of sexuality, family, and reproductive rights. It scored remarkable victories relating to Equal Pay and the removal of gender based discriminatory practices. First and second wave feminist theory failed to account for differences between women in terms of race and class—it only addressed the needs and issues of white, Western women who started the movement. Postcolonial feminism emerged as part of the third wave of feminism, which began in the 1980s, in tandem with many other racially focused feminist movements in order to reflect the diverse nature of each woman's lived experience. In efforts to move away from 'grand narratives' stemmed from 'globalization', postcolonial theory was formed as a scholarly critique of colonial literature. By acknowledging the differences among diverse groups of women, postcolonial feminism addresses what some call the oversimplification of Western feminism as solely a resistance against sexist oppression. Postcolonial feminism, in contrast, also relates gender issues to other spheres of influence within society. This particular strain of feminism promotes a wider viewpoint of the complex layers of oppression that exist within any given society. Unlike mainstream postcolonial theory, which focuses on the lingering impacts that colonialism has had on the current economic and political institutions of countries, postcolonial feminist theorists are interested in analyzing why postcolonial theory fails to address issues of gender. Postcolonial feminism also seeks to illuminate the tendency of Western feminist thought to apply its claims to women around the world because the scope of feminist theory is limited. In this way, postcolonial feminism attempts to account for perceived weaknesses within both postcolonial theory and within Western feminism. The concept of colonization occupies many different spaces within postcolonial feminist theory; it can refer to the literal act of acquiring lands or to forms of social, discursive, political, and economic enslavement in a society. In Audre Lorde's foundational essay, "The Master's Tools Will Never Dismantle the Master's House", Lorde uses the metaphor of "the master's tools" and "the master's house" to explain that western feminism is failing to make positive change for third world women by using the same tools used by the patriarchy to oppress women. Lorde found that western feminist literature denied differences between women and discouraged embracing them. The differences between women, Lorde asserts, should be used as strengths to create a community in which women use their different strengths to support each other. Chandra Talpade Mohanty, a principal theorist within the movement, addresses this issue in her seminal essay "Under Western Eyes". Mohanty's primary initiative is to allow Third World women to have agency and voice within the feminist realm. In the article "Third World Women and the Inadequacies of Western Feminism", Ethel Crowley, sociology professor at Trinity College of Dublin, writes about how western feminism is lacking when applied to non western societies. She accuses western feminists of theoretical reductionism when it comes to Third World women. Her major problem with western feminism is that it spends too much time in ideological "nit picking" instead of formulating strategies to redress the highlighted problems. The most prominent point that Crowley makes in her article is that ethnography can be essential to problem solving, and that freedom does not mean the same thing to all the women of the world. Unreliable source: date=July 2021

Батыс феминизмдермен қарым-қатынасы

Постколониалды феминизм Батыс феминизмінің үшінші әлемдегі феминисттік қозғалыстарда көрсетілген постколониалды феминисттік мәселелердің күрделілігін жеңе алмауынан туындады. Постколониалды феминисттер жаһандық оңтүстіктегі әйелдердің күресін кең феминисттік қозғалысқа енгізуге ұмтылады. Батыс феминисттері мен Батыстан тыс феминисттер арасындағы нәсіл және дін айырмашылықтары Батыс феминизмінде көбінесе ескерілмейді, бұл одан әрі дауларға себеп болуы мүмкін. Батыс феминизмі көбінесе осы айырмашылықтарды жоққа шығаруға немесе елемеуге бейім, бұл үшінші әлемдегі әйелдерді Батыс әйелдерінің әлеміне мәжбүрлеп, олардың қиындықтарын этноцентрлік Батыс өлшемдерімен бағалауға итермелейді. Постколониалды феминисттер әйелдердің біртұтас топ екенін мойындамайды және жаһандық әйелдік тілдестік идеясын қабылдамайды. Сондықтан, феминисттік қозғалыстардың мақсаттарын және әлемдегі әйелдердің күрестеріндегі ұқсастықтар мен айырмашылықтарды түсіну үшін әйелдерді не біріктіретінін анықтау қажет. Бұл маңызды, себебі феминисттік дискурстар сынға және азат етуге бағытталған, бірақ олардың ішкі билік қатынастарынан толығымен босатыла алмайды. Постколониалды феминисттердің үміті – кең феминисттік қозғалыс әлемдегі әйелдердің жеке тәжірибелерін ескере отырып, Батыс әлемінен тыс мәдени перспективаны ұсынуға бағытталған теориялардың кең спектрін қабылдауында. Али Суки феминисттік зерттеулерде түсті терілі әйелдердің жеткіліксіз өкілдігін атап, ақ түстің салмағын еркектіктің салмағымен салыстырады. Феминисттік постколониалдық теоретиктер постколониалдық теорияға және Батыс феминизміне реакцияларында әрдайым біртұтас болмайды, бірақ олардың барлығы бірге негізгі феминизмнің шекараларын едәуір кеңейтті. Көптеген академиялық салалар мен саясаттық стратегияларда Батыс қоғамдарын әлемнің қалған бөлігі үшін үлгі ретінде пайдалануға бейімділік бар. Бұл сын Сушмита Чаттерджи сияқты басқа да ғалымдардың еңбектерінде де қолдау табады, ол феминизмді "түсті терілі әйелдерді олардың мәдени патриархатынан құтқару үшін жасалған Батыс идеологиялық құрылым" деп сипаттайды. Постколониализм азаматтарға отаршылдық кезеңдегі әртүрлі тәжірибелерді талқылауға мүмкіндік береді, оларға: "көші-қон, құлдық, қысым, қарсылық, өкілдік, айырмашылық, нәсіл, гендер, орын және империялық Еуропаның ықпалды дискурстарына жауап" кіреді. Ания Лумба "постколониалды" терминін сынға алып, "пост" сөзінің колонизациядан кейінгі кезеңді білдіретінін атап көрсетеді және "постколониалды" нақты қашан басталады?" деген сұрақ қояды. Постколониалды феминисттер жақында ғана отаршылдықтан азат болған елдер мен патриархат аясындағы әйелдердің жағдайы арасындағы параллельдіктерді көреді, "басым мәдениетке қатысты әлеуметтік жағынан шеттетілген топтың көзқарасын" ұстанады. "Жас, нәсіл, тап және гендер: әйелдер айырмашылықты қайта анықтап жатыр" деген мақаласында Лорд былай деді: "Ақ әйелдер өздерінің артықшылықтарын мойындамай, әйелді тек өз тәжірибелері арқылы анықтаса, түсті терілі әйелдер "өзге" болып қалады", бұл түсті терілі әйелдердің шығармаларының негізгі феминизмде ұсынылуына кедергі келтіреді. Постколониалды феминизм әйелдерді расасы, сексуалдық бағдары, класы немесе жасы бойынша ешқандай айырмашылықтары жоқ біртекті топ ретінде бейнелеуден аулақ болуға тырысады. Ақ түс ұғымы немесе оның болмауы постколониалды феминисттік қозғалыстың маңызды мәселесі болып табылады. Бұл, ең алдымен, постколониалды феминизм мен басқа нәсілдік негіздегі феминисттік қозғалыстар, әсіресе қара феминизм мен жергілікті феминизмдер арасындағы қарым-қатынасқа байланысты. Батыс мәдениетінде нәсілшілдікке қоғамның институционалды, тамырланған аспектісі ретінде қарастырылады. Постколониалды феминисттер феминисттік теорияны жеке адамдар өз өмірлеріндегі нәсілшілдік болжамдарды, тәжірибелерді және көзқарастарды қалай мойындауға болатынын, олардың мәңгілік жалғасуын тоқтатуға тырысатынын қарастыруға мәжбүрлеуді қалайды. Чилла Булбек феминизмнің тең жалақы, тең мүмкіндіктер, репродуктивтік құқықтар және білім беру арқылы жыныстардың теңдігі үшін күресуге тырысатынын талқылайды. Ол сондай-ақ бұл құқықтар жаһандық оңтүстіктегі әйелдерге де қатысты екенін, бірақ олардың елдері мен мәдениеттеріне байланысты әр адамның тәжірибесі мен қажеттіліктері ерекше екендігін айтады. "Жалған сана" негізгі феминизмде жалғасады, яғни оңтүстік елдердегі адамдар өздері үшін не дұрыс екенін білмейді деп есептеу. Постколониалды перспектива осы әйелдерді "толыққанды моральдық агенттер" ретінде қарастыруға тырысады, олар өздерінің мәдени тәжірибелерін Батыс империализміне қарсылық ретінде ерікті түрде сақтайды. Мысалы, Таяу Шығыс және Исламды бейнелеу әйелдерді қысымға салу үшін олардың дәстүрлі киімдерін (хиджаб) көрсетуге баса назар аударады. Батыстықтар бұл тәжірибені осылай қараса да, Таяу Шығыстың көптеген әйелдері оған қарсы және Батыстың ашық киімдері әйелдерге азаттық сыйлайтынын түсінбейді. Мұндай Еуроцентрлік талаптар кейбір адамдармен "империялық феминизм" деп аталады.

Postcolonial feminism began as a criticism of the failure of Western feminism to cope with the complexity of postcolonial feminist issues as represented in Third World feminist movements. Postcolonial feminists seek to incorporate the struggle of women in the global South into the wider feminist movement. Western feminists and feminists outside of the West also often differ in terms of race and religion, which is not acknowledged in Western feminism and can cause other differences. Western feminism tends to ignore or deny these differences, which discursively forces Third World women to exist within the world of Western women and their oppression to be ranked on an ethnocentric Western scale. Postcolonial feminists do not agree that women are a universal group and reject the idea of a global sisterhood. Thus, the examination of what truly binds women together is necessary in order to understand the goals of the feminist movements and the similarities and differences in the struggles of women worldwide. This is significant because feminist discourses are critical and liberatory in intent and are not thereby exempt from inscription in their internal power relations. The hope of postcolonial feminists is that the wider feminist movement will incorporate these vast arrays of theories which are aimed at reaching a cultural perspective beyond the Western world by acknowledging the individual experiences of women around the world. Ali Suki highlights the lack of representation of women of color in feminist scholarship comparing the weight of whiteness similar to the weight of masculinities. Feminist postcolonial theorists are not always unified in their reactions to postcolonial theory and Western feminism, but as a whole, these theorists have significantly weakened the bounds of mainstream feminism. There is a tendency throughout many different academic fields and policy strategies to use Western models of societies as a framework for the rest of the world. This critique is supported in other scholarly work including that of Sushmita Chatterjee who describes the complications of adding feminism as a "Western ideological construct to save brown women from their inherently oppressive cultural patriarchy." Postcolonialism can provide an outlet for citizens to discuss various experiences from the colonial period. These can include: "migration, slavery, oppression, resistance, representation, difference, race, gender, place and responses to the influential discourses of imperial Europe." Ania Loomba critiques the terminology of 'postcolonial' by arguing the fact that 'post' implicitly implies the aftermath of colonization; she poses the question, "when exactly then, does the 'postcolonial' begin?" Postcolonial feminists see the parallels between recently decolonized nations and the state of women within patriarchy taking "perspective of a socially marginalized subgroup in their relationship to the dominant culture." In her article "Age, Race, Class and Sex: Women Redefining Difference", Lorde succinctly explained that, "as white women ignore their built in privilege and define woman in terms of their own experiences alone, then women of Color become 'other' " which prevents the literary work produced by women of color from being represented in mainstream feminism. Postcolonial feminism attempts to avoid speaking as if women were a homogeneous population with no differences in race, sexual preference, class, or even age. The notion of whiteness, or lack thereof, is a key issue within the postcolonial feminist movement. This is primarily due to the perceived relationship between postcolonial feminism and other racially based feminist movements, especially Black feminism and indigenous feminisms. In Western culture, racism is sometimes viewed as an institutionalized, ingrained facet of society. Postcolonial feminists want to force feminist theory to address how individual people can acknowledge racist presumptions, practices, and prejudices within their own lives attempting to halt its perpetuation through awareness. Chilla Bulbeck discusses how feminism strives to fight for equality of the sexes through equal pay, equal opportunity, reproductive rights, and education. She also goes on to write about how these rights apply to women in the global South as well but that depending on their country and culture, each individual's experience and needs are unique. "False consciousness" is perpetuated throughout mainstream feminism assuming that people in the global South don't know what is best for them. Postcolonial framework attempts to shed light on these women as "full moral agents" who willingly uphold their cultural practices as a resistance to Western imperialism. For example, representation of the Middle East and Islam focuses on the traditional practice of veiling as a way of oppressing women. While Westerners may view the practice in this way, many women of the Middle East disagree and cannot understand how Western standards of oversexualized dress offer women liberation. Such Eurocentric claims have been referred to by some as imperial feminism.

Колониялық және колониядан кейінгі нәсілдік ықпал

АҚШ, Батыс мәдениеті ең гүлденген мемлекет, 2014 жылғы АҚШ халық санағы бойынша 77,4% ақ нәсілді тұрғындарды құрайды. Олар 16 ғасырдан бері халықтың көпшілігін құрап келеді. Ақ нәсілділер 1620 жылы Плимут колониясын қоныстанғаннан бастап елдің отарлауына қатысқан. Олар қоныстанғаннан бері АҚШ-тың көп бөлігін басқарып келсе де, отарлауды жүзеге асырғандар тек ерлер болды. Әйелдерге сол кездегідей ерлерге берілгендей еркіндік пен құқықтар берілмеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың жеңісінен кейін ғана «Қызықты жиырма жылдар» пайда болды, бұл әйелдерге тәуелсіздік үшін күресуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, бұл бірінші толқын феминистерінің наразылық білдіруіне себеп болды. Олардың алғашқы маңызды жетістігі – 19-шы түзетуді бекіту болды. Бірінші толқын феминистік қозғалыстың жетекшілерінің бірі – Сьюзан Б. Энтони және Элизабет Кэди Стэнтон. Энтони, Стэнтон және көптеген басқа феминистер әйелдер мен афроамерикандықтардың тең құқықтары үшін күресті; алайда, олардың жетістіктері негізінен ақ нәсілді орта таптағы әйелдерге тиесілі болды. Бірінші және екінші толқын феминизмі және басқа да қозғалыстар арқылы қол жеткізілген теңдіктің көп бөлігі әлі де негізінен ақ нәсілді халыққа пайда әкелуде. Ақ нәсілділердің өзінің артықшылықтарын мойындамауы және қабылдамауы АҚШ-тағы құқықтардың теңсіздігіне басты себепкер болып табылады. Стефани М. Уайлдман «Привилегия ашыққа шығарылды: Көрінбейтін артықшылықтар қалай құлайды» атты кітабында былай дейді: «Артықшылық ұғымы заң тілінде және доктринасында танылмаған. Артықшылықты мойындамау, оны заңдық доктринада көзге көрінетін ету заңдық ойлаудағы үлкен олқылықты тудырады, заңды жүйелі теңсіздік мәселелерін шешуге қабілетсіз етеді». АҚШ және Батыс мәдениетіне ықпал еткен елдердегі ақ нәсілділердің артықшылығы, қанаушылық және пайдалану басқа феминистік және философиялық қозғалыстардың – қара нәсілді феминизм, ислам феминизмі, латын философиясы және тағы да көптеген қозғалыстардың қалыптасуына ықпал етеді.

The U. S., where Western culture flourishes most, has a majority white population of 77.4% as of the 2014 U. S. census. They have also been the majority of the population since the 16th century. Whites have had their role in the colonialism of the country since their ancestors settlement of Plymouth Colony in 1620. Although they ruled majority of the U. S. since their settlement, it was only the men who did the colonizing. The women were not allowed to have the same freedoms and rights that men had at the time. It was not until the victory of World War I that the Roaring Twenties emerged and gave women a chance to fight for independence. It is also the reason that first wave feminist were able to protest. Their first major accomplishment was the ratification of the Nineteenth Amendment. Some of the women that led the first wave feminist movement were Susan B. Anthony and Elizabeth Cady Stanton. Anthony, Stanton, and many other feminist fought for the equality of rights for both women and African Americans; however, their accomplishments only benefited white middle class women. The majority of equality achieved through first and second wave feminism and other movements still benefits mainly the white population. The lack of acknowledgement and acceptance of white privilege by white people is a main contributor to the inequality of rights in the United States. In the book Privilege Revealed: How Invisible Preference Undermines, Stephanie M. Wildman states, "The notion of privilege has not been recognized in legal language and doctrine. This failure to acknowledge privilege, to make it visible in legal doctrine, creates a serious gap in legal reasoning, rendering law unable to address issues of systemic unfairness." White privilege, oppression, and exploitation in the U. S. and Western influenced countries are main contributors to the formation of other feminist and philosophical movements such as black feminism, Islamic feminism, Latinx philosophy, and many other movements.

Үшінші әлем феминизмімен қарым-қатынасы

Феминистік әдебиетке сүйенсек, Үшінші әлем және постколониалдық феминизм көбінесе бірін-бірі алмастырып қолданылады. Осы екі терминнің басқа ғалымдардың еңбектерін қарастырып, Нэнси А. Неаполь айырмашылықтарды атап көрсетеді: Солтүстік Америка мен Еуропаның «Үшінші әлем» деп атаған елдері дамылмаған және кедей деп сипатталды, нәтижесінде олар «Бірінші әлем» елдерінің күнкөрісіне тәуелді болды. Бұл термин 1980-ші жылдары кеңінен қолданыла бастады, бірақ көп ұзамай постколониалдық зерттеулерден сыни пікірлер қабылдады. Постколониалдық феминизм Үшінші әлемнің эволюциясын жақсартылған идеологияға айналдыруға тиіс болса да, Ранжу Сеоду Херр Үшінші әлем феминизмін қайтару қажеттігін айтады, жергілікті/ұлттық маңыздылығын атап көрсетіп, «Үшінші әлем әйелдерінің әртүрлі және көптеген феминистік көзқарастарын қамтитын, инклюзивті және демократиялық феминизмді ілгерілету үшін» дейді. Қос отарлау тұжырымы отарлық және постколониалдық әйелдердің шығармаларына қатысты ерекше маңызға ие. Бұл тұжырымды алғаш рет 1986 жылы Кирстен Холст Петерсен мен Анна Рутерфорд «Қос отарлау: отарлық және постколониалдық әйелдердің жазуы» атты антологиясында енгізді, онда әйелдердің көріну мүмкіндігі және ерлер басымдығы бар әлемде әйел жазушылардың күресі мәселелері қарастырылады. Канадалық жазушы және редактор Арита ван Херк өзінің «Жұмсақ сүндеттеу» атты эссесінде былай дейді: «Әйел болуды және еркек құдайының патшалығында өмір сүруді; әйел болуды және еркек құдайының патшалығында жазуды сынап көріңіз». Мохантидің «Батыстың көзқарасымен: феминистік зерттеулер және отаршылдық дискурстар» еңбегіндегі аргументтері де осы бағытта. Ол батыстық феминистерді түрлі терілі әйелдерді біртұтас ұғым ретінде көрсетуде және әртүрлі тәжірибелерді ескермеуде кінәлайды.

Колониядан кейінгі феминисттік әдебиет

Әлемдік қарыздың, еңбек және экологиялық дағдарыстардың күшеюімен әйелдердің (әсіресе, Оңтүстік елдерінде) осал жағдайы постколониалдық феминистік әдебиеттің ең маңызды мәселесіне айналды. Басқа тақырыптарға ірі қалалық орталықтарға жаппай көші-қонның әсері, экономикалық терроризм және түрлі түсті әйел ретінде жазудың шектеулерінен сананы қалай деколонизациялау керектігі кіреді. Көрікті романдар: Навал Эль Саадавидің әйелдерді тақымын қозғайтын "Иманның құлдырауы", Чимаманда Адичидің соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі Нигериядағы екі қарындас туралы "Сары күннің жартысы" және Джаннина Браскидің Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі туралы "Банан АҚШ". Мэриз Конде, Фату Диом және Мари Ндиае сияқты авторлардың романдары постколониалдық феминистік әдебиеттің маңызды туындылары болып табылады.

Мария Лугонестің "Деколониалдық феминизмге қарай" атты еңбегі – АҚШ жергілікті халқына қатысты гендерлік нормаларды және христиандық пен буржуазияның әкелген қысымын зерттейтін постколониалдық феминистік әдебиеттің тағы бір маңызды туындысы.

Сын-пікірлер

Постколониалды феминизм өзі Батыс феминизмін сынға салғандықтан, постколониалды феминизмге жасалған сын көбінесе Батыс феминизмінің оның мақсаттарын қорғауға жасаған қарсылығы ретінде қарастырылады. Батыс феминистік қозғалысы постколониалды феминизмді сынға салатынының бір себебі – әйелдерді олардың ерекше ерекшеліктері мен әртүрлілігін ескере отырып, кішірек топтарға бөлу феминизм қозғалысының жалпы мақсатын және күшін әлсіретеді. Бұл сын постколониалды феминизмді бөлісшіл деп санайды, әйелдер біртұтас күш көрсетсе, феминистік қозғалыс күшерейді деген пікірді айтады. Постколониалды дискурс феминистік зерттеулер саласында білімді кеңейткенімен, ғалымдар постколониалды феминизмді қайта қарастырып, сынға ала бастады, нәтижесінде трансұлттық феминизм деп аталатын, толыққандырақ дискурс пайда болды. Егер постколониалды теорияда әлемнің оңтүстігіндегілердің бейнеленуі мен "өзгешеленуі" зерттелсе, трансұлттық феминизм миграция мен трансұлттық қоғамдардың құрылуынан туындаған жаңа жаһандық шындықтарды түсінуге көмектеседі. Постколониалды феминизм атауының мәніне байланысты да сынға ұшырайды. "Постколониалды" термині "пост" префиксі мен "колониалды" суффикстен тұрады, бұл оған қатысты елдер отаршылдық дәуірінен өтіп, одан әрі дамып жатқанын білдіреді. Бұл тұжырым барлық дамып келе жатқан елдер отарлаудан өтіп, бір уақытта деколонизация процесін бастады деген ойды қалыптастырады, бірақ "постколониалды" деп аталатын елдердің көпшілігі әртүрлі кезеңдерде отарлауға ұшыраған. Шындығында, кейбір "постколониалды" елдерді әлі де колониялық деп санауға болады. "Постколониалды" терминінің тағы бір кемшілігі – ол оған қатысты елдердің сызықты дамуын білдіреді, бұл постколониалды теория мен постколониалды феминизмнің қазіргі уақытқа қатысты көзқарастан алыстау мақсатына қайшы келеді.