Кіріспе

Jerzy Andrzejewski (19 тамыз 1909 – 19 сәуір 1983) – өнімді поляк жазушысы. Оның туындылары сатқындық, еврейлер және Аушвиц сияқты күрделі моральдық мәселелерді қамтиды, соғыс жылдарындағы оқиғаларды көрсетеді. Оның "Күл мен алмастар" (Польшадағы соғыстан кейінгі жағдай туралы) және "Құдайдың аптасы" (Варшава геттосының көтерілісі туралы) романдары "Оскар" жүлдесіне ие болған поляк режиссері Анджей Вайданың фильмдерге бейімделуіне негіз болды. "Құдайдың аптасы" және "Күл мен алмастар" кітаптары ағылшын тіліне аударылған. Оның "Жәннат қақпалары" романын Джеймс Киркуп ағылшын тіліне аударды және "Пантер Букс" баспасында "Джордж Анджеевский" деп ағылшынша жазылды.

Өмір және мансап

1909 жылы Варшавада туған Анджеевский Екінші Польша Республикасында Варшава университетінде филологияны оқыды. 1932 жылы ол "Wobec czyjegoś życia" атты алғашқы әңгімесімен ABC Magazine журналында дебют жасады. 1936 жылы ол Biblioteka Prosto z mostu баспасында "Drogi nieuniknione" атты әңгімелер жинағын жариялады және көп ұзамай 1938 жылы католиктік рухтағы "Ład serca" романымен кеңінен танылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол еврей босқындарына көмек көрсетуге қатысты. Оның 1945 жылғы "Қасиетті апта" (Holy Week) атты қысқа романы "Холокостқа қарсы поляктардың мінез-құлқын зерттеудің алғашқы әдеби тәжірибесі" деп есептеледі. Соғыстан кейін Анджеевский "Түн" (Noc, 1945) және оның ең танымал романы "Күл мен алмаз" (Popiół i diament, 1948) жариялады. 1950 жылы Польша Біріккен Жұмысшылар партиясына (ПЗПР) қосылып, 1956 жылғы Польшадағы қазан төңкерісінен кейін партиядан шықты. Польша әскерлері қатысқан Прага көктемінің басылуынан кейін Анджеевский Чехословакия Жазушылар одағының төрағасы Эдуард Голдстюкерге өтініш хат жазды. 1964 жылы ол премьер-министр Йозеф Циранкевичке мәдениеттің еркіндігі туралы 34-ші хатқа қол қойғандардың бірі болды. 1976 жылы Анджеевский "Жұмысшыларды қорғау комитеті" (KOR) атты интеллектуалды оппозициялық топтың құрылуына қатысты. Кейін Анджеевский Польшаның коммунизмге қарсы "Солидарлық" қозғалысын жақтады. Анджеевский гомосексуал болған. Ол әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері болуға үміткер саналғанмен, осы құрметке ие бола алмады. Өмірінің соңғы жылдарында алкоголизмге шалдыққандығы оның шығармашылық еңбегіне кедергі келтіріп, оның толыққанды рухани тұлғаға айналуына бөгет болған болуы мүмкін. 2006 жылдың 23 қыркүйегінде Польша президенті Лех Качинский Ежи Анджеевскиге Польшаны қайта орнату орденінің командирлік крестімен марапаттады.