Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болгариядағы Шығыс православие монастыры
Eastern Orthodox monastery in Bulgaria
Риланың Әйгілі Иван монастыры, сондай-ақ Рила монастыры ("Свети Иван Рилский") деп те аталады, Болгариядағы ең үлкен және ең танымал Шығыс православие монастыры. Ол оңтүстік-батыстағы Рила тауларында, Софиядан оңтүстікке қарай, Рильска өзенінің ("Рила өзені") терең шатқалында, теңіз деңгейінен биікте, Рила монастыры табиғи паркінің ішінде орналасқан. Монастырь негізін қалаушы, усақ тіршілікке кеткен Әйгілі Иван (876-946 жж.) есімімен аталған және шамамен 60 монахқа пана болады. Монастырь көптеген православие христиандары үшін қасиетті саяхат орыны болып табылады. 10 ғасырда құрылған Рила монастыры Болгарияның ең маңызды мәдени, тарихи және сәулеттік ескерткіштерінің бірі саналады және Болгария мен Оңтүстік Еуропа үшін діни туристер үшін маңызды тарту орталығы болып табылады. 2008 жылы ғана 900 000 келушіні қабылдады. Монастырь 1999 жылы шығарылған 1 лев банкнотаның артқы жағында бейнеленген.
The Monastery of Saint John of Rila, also known as Rila Monastery ("Sveti Ivan Rilski" , is the largest and most famous Eastern Orthodox monastery in Bulgaria. It is situated in the southwestern Rila Mountains, south of the capital Sofia in the deep valley of the Rilska River ("Rila River") at an elevation of above sea level, inside of Rila Monastery Nature Park. The monastery is named after its founder, the hermit Saint Ivan of Rila (876 – 946 AD), and houses around 60 monks. The monastery is a popular pilgrimage site for many Orthodox Christians. Founded in the 10th century, Rila Monastery is regarded as one of Bulgaria's most important cultural, historical and architectural monuments and is a key tourist attraction for both Bulgaria and Southern Europe for religious tourists. In 2008 alone it attracted 900,000 visitors. The monastery is depicted on the reverse of the 1 lev banknote issued in 1999.
Тарих
Дәстүрлі түрде, монастырьды император Петр I (927–968) тұсында, оның атымен аталатын Рилалық Иван құрған деп есептеледі. Шындығында, Иван Рила монастырь орналасқан жерден алыс емес үңгірде, ешқандай дүниелік мүліксіз ғұмыр кешкен, ал кешенді оның шәкірттері білім алу үшін тауға келгендерге арнап салған. Рила монастыры құрылғаннан бері болгар билеушілерінің қолдауы мен құрметіне ие болды. Екінші Болгар империясының дерлік барлық патшалары Османдық жаулауға дейін зор үлес қосты, осылайша монастырь болгар ұлттық санасының мәдени және рухани орталығына айналды, ол 12-14 ғасырлардағы өркендеу шегіне жетті. Рила монастыры XIV ғасырдың бірінші жартысында феодал Хреля қолдарымен қазіргі орнында қайта тұрғызылды. Кешендегі ең көне құрылыстар осы кезеңге жатады – Хреля мұнарасы (1334–1335 жж.) және оның қасындағы шағын шіркеу (1343 жж.). Епископ тағы мен монастырь қақпаларындағы тегіс өрнектер де сол заманға тән. Дегенмен, 14 ғасырдың соңында Осман империясының келуімен бірге көптеген шабуылдар жасалып, 15 ғасырдың ортасында монастырь қиратылды. Сұлтан Мара Бранковичтің, Ресей православие шіркеуінің және Афон тауындағы Россикон монастырының көмегімен, Рила монастыры 15 ғасырдың соңында Дупница аймағынан келген үш бауырлас тарапынан қайта салынды. Сұлтан Мара Бранковичтің ықпалымен Иван Риланың қабірлік қалдықтары 1469 жылы Тарноводан жаңа кешенге көшірілді. Кешен шетелдік үстемдік кезеңінде болгар тілі мен мәдениетін сақтау ортасы болды. Болгар ұлттық қайта жаралуы (18 және 19 ғасырлар) кезінде 1833 жылы өрт сөндірілді, ал 1834–1862 жылдар аралығында елдің түкпір-түкпірінен келген бай болгарлардың көмегімен, архитектор Алекси Рилец басшылығымен қайта жаңартылды. Тұрғын үйлердің құрылысы 1816 жылы басталды, ал Хреля мұнарасына 1844 жылы қоңырау мұнарасы қосылды. Неофит Рилски осы кезеңде монастырьда мектеп ашты. Монастырь, Василий Левски, Готсе Делчев және Пейо Яворов сияқты болгар революционерлерінің тығылған жері ретінде танымал. Болгар ұлттық жаңғыру архитектурасының ең маңызды туындыларының бірі саналатын монастырь кешені 1976 жылы ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды және 1983 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. 1991 жылдан бері ол Болгар православие шіркеуінің Киелі Синодына толық бағынышты. 2002 жылдың 25 мамырында Рим папасы Иоанн Павел II Болгарияға жасаған қажырлы сапары барысында Рила монастырына келді. Оны монастырь игумены, Екінші Ватикан кеңесіне қатысқан епископ Иоан құрметпен қарсы алды.
It is traditionally thought that the monastery was founded by the hermit Saint Ivan of Rila, whose name it bears, during the rule of Tsar Peter I (927–968). The hermit actually lived in a cave without any material possessions not far from the monastery's location, while the complex was built by his students, who came to the mountains to receive their education. Ever since its creation, Rila Monastery has been supported and respected by the Bulgarian rulers. Large donations were made by almost every tsar of the Second Bulgarian Empire until the Ottoman Conquest, making the monastery a cultural and spiritual centre of Bulgarian national consciousness that reached its apogee from the 12th to the 14th centuries. Rila Monastery was re erected at its present place by Hrelja, a feudal lord, during the first half of the 14th century. The oldest buildings in the complex date from this period — the Tower of Hrelja (1334–1335) and a small church just next to it (1343). The bishop's throne and the richly engraved gates of the monastery also belong to the time. However, the arrival of the Ottomans at the end of the 14th century was followed by numerous raids and a destruction of the monastery in the middle of the 15th century. Thanks to donations by the Sultana Mara Branković, the Russian Orthodox Church and the Rossikon monastery of Mount Athos, Rila Monastery was rebuilt at the end of the 15th century by three brothers from the region of Dupnica. With Sultana Mara Branković's influence, Ivan of Rila's relics were moved from Tarnovo into the new complex in 1469. The complex acted as a depository of Bulgarian language and culture in the ages of foreign rule. During the time of the Bulgarian National Revival (18th and 19th centuries), it was destroyed by fire in 1833 and then reconstructed between 1834 and 1862 with the help of wealthy Bulgarians from the whole country, under the architect Alexi Rilets. The erection of the residential buildings began in 1816, while a belfry was added to the Tower of Hrelyu in 1844. Neofit Rilski founded a school in the monastery during the period. The monastery is known as being one of the hideouts of Bulgarian revolutionaries such as Vassil Levski, Gotse Delchev, and Peyo Yavorov. The monastery complex, regarded as one of the foremost masterpieces of Bulgarian National Revival architecture, was declared a national historical monument in 1976 and became a UNESCO World Heritage Site in 1983. Since 1991 it has been entirely subordinate to the Holy Synod of the Bulgarian Orthodox Church. On 25 May 2002, Pope John Paul II visited Rila Monastery during his pilgrimage to Bulgaria. He was greeted by the monastery's igumen, Bishop Ioan, who had been an observer at the Second Vatican Council.
Сәулет
Бүкіл кешен 8 800 м2 аумақты алып жатыр және тіктөртбұрышты пішіндес, оның ортасында ішкі аула (3 200 м2) орналасқан, сол аулада мұнара мен бас шіркеу бой көтеріп тұр.
The whole complex occupies an area of 8,800 m2 and is rectangular in form, centred on the inner yard (3,200 m2), where the tower and the main church are situated.
Негізгі шіркеу
Монастырьдің негізгі шіркеуі 19 ғасырдың ортасында салынған. Оның сәулетшісі Павел Иоанов 1834-1837 жылдар аралығында осы шіркеуде жұмыс істеді. Шіркеуде бес күмбез, үш алтарь және екі шағын шіркеу бар. Ішіндегі ең бағалы заттардың бірі – алтын жалатылған иконостас, ол өте әдемі ағаш оюымен ерекшеленеді. Оны жасауға Атанас Теладур, Петар және Георгий Дашини, сондай-ақ Димитар Станишев есімді төрт шебер бес жыл жұмсаған. Петро Филипович Гаркатаның қатысқандығы күмәнді. 1846 жылы аяқталған фрескалар Банско, Самоков және Разлог қалаларының көптеген шеберлерінің еңбегі, оның ішінде белгілі ағайынды Захари Зограф пен Димитар Зографтың қатысуымен жасалған. Шіркеуде сонымен қатар 14-19 ғасырларға жататын көптеген құнды иконалар сақталған. Ішкі ауладағы галереялар Мысырды жаулап алғаннан кейін Осман империясында кең таралған жолақты бояу және күмбездер арқылы мамлюктердің ықпалында жасалған.
The main church of the monastery was erected in the middle of the 19th century. Its architect, Pavel Ioanov, worked on it from 1834 to 1837. The church has five domes, three altars and two side chapels, while one of the most precious items inside is the gold plated iconostasis, noteds for its wood carving, the creation of which took five years to by four handicraftsmen: Atanas Teladur, Petar and Georgi Dashini and Dimitar Stanishev. The participation of Petre Filipovich Garkata is questionable. The frescoes, finished in 1846, are the work of many masters from Bansko, Samokov and Razlog, including the famous brothers Zahari Zograf and Dimitar Zograf. The church is also home to many valuable icons, dating from the 14th to the 19th century. Porticos in the courtyard have Mamluk influence with the striped painting and the domes, which became more popular in the Ottoman Empire after the conquest of Egypt.
Тұрғын үй бөлімі
Комплекстің төрт қабатты (жер асты қабатын есептемегенде) тұрғын бөлімі 300 камерадан, төрт шапельден, аббат бөлмесінен, ас үйден (өте үлкен ыдыстарымен ерекшеленеді), 250 қолжазба мен 9000 ескі басылымдар сақталатын кітапханадан және қайырымдастырушы бөлмесінен құралған. Комплекстің сырты, биік тас қабырғалары мен кішкентай терезелерімен, монастырьға қарағанда, қамалға көбірек ұқсайды.
The four storey (not counting the basement) residential part of the complex consists of 300 chambers, four chapels, an abbot's room, a kitchen (noted for its uncommonly large vessels), a library housing 250 manuscripts and 9,000 old printed matters, and a donor's room. The exterior of the complex, with its high walls of stone and little windows, resembles a fortress more than a monastery.
Монастырь мұражайы
Рила монастырының мұражайы Рафаил айқышымен әсіресе танымал, ол бір бөлік ағаштан (81×43 см) жасалған. Рафаил есімді монах оны ұсақ кескіштер мен үлкейту линзаларын қолданып, 104 діни көрініс және 650 миниатюралық бейне жасау үшін ойып шығарды. Осы өнер туындысын жасауға 12 жылдан астам уақыт кетті және 1802 жылы монахтың көзі көрмей қалғанда аяқталды.
The museum of the Rila Monastery is particularly famous for housing Rafail's Cross, a wooden cross made from a whole piece of wood (81×43 cm). It was whittled down by a monk named Rafail using fine burins and magnifying lenses to recreate 104 religious scenes and 650 miniature figures. Work on this piece of art lasted not less than 12 years before it was completed in 1802, when the monk lost his sight.