Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
860-865 жылдар аралығында Уэссекс патшасы
King of Wessex from 860 to 865
Этельберт (сонымен қатар Этельберт немесе Этельберхт деп те жазылады) 860 жылдан өліміне дейін, 865 жылға дейін Уэссекс патшасы болды. Ол король Этельвульфтің бірінші әйелі Осбурдан туған үшінші ұлы. Этельберт алғаш рет 854 жылы бір жарғыға куә ретінде тіркелген. Келесі жылы Этельвульф Римге қажылыққа барып, ең үлкен аман қалған ұлы Этельбальдты Уэссекс патшасы етіп тағайындады, ал Этельберт жаңадан бағындырылған Кент аймағының патшасы болды. Этельберт әкесі қажылықтан оралғанда тәжін қайтарған болуы мүмкін, бірақ 858 жылы әкесі қайтыс болған кезде оңтүстік-шығыс патшалығын қайтадан (немесе өз қолында) ұстады. 860 жылы Этельбальд қайтыс болғаннан кейін Этельберт екі аймақты да өз билігімен біріктірді. Ол тәуелді патша тағайындамады және Уэссекс пен Кент алғаш рет толыққанды бірікті. Ол кіші ағалары, болашақ патшалар Этельред I және Ұлы Альфредпен жақсы қарым-қатынаста болған сияқты. Оның билігінде патшалық викингтердің шабуылына ұшырады, бірақ оның өлімінен кейін болған шабуылдармен салыстырғанда бұл шабуылдар аз болды. Этельберт 865 жылы күзде қайтыс болып, Дорсеттегі Шерборн аббаттығында ағасы Этельбальдтың қасына жерленді. Оның орнын Этельред басты.
Æthelberht (; also spelled Ethelbert or Aethelberht) was the King of Wessex from 860 until his death in 865. He was the third son of King Æthelwulf by his first wife, Osburh. Æthelberht was first recorded as a witness to a charter in 854. The following year Æthelwulf went on pilgrimage to Rome and appointed his oldest surviving son, Æthelbald, as king of Wessex while Æthelberht became king of the recently conquered territory of Kent. Æthelberht may have surrendered his position to his father when he returned from pilgrimage, but resumed (or kept) the south eastern kingship when his father died in 858. When Æthelbald died in 860, Æthelberht united both their territories under his rule. He did not appoint a sub king and Wessex and Kent were fully united for the first time. He appears to have been on good terms with his younger brothers, the future kings Æthelred I and Alfred the Great. The kingdom came under attack from Viking raids during his reign, but these were minor compared with the invasions after his death. Æthelberht died in the autumn of 865 and was buried next to his brother Æthelbald at Sherborne Abbey in Dorset. He was succeeded by Æthelred.
Өмірбаян
802 жылы Этельберттің атасы Эггберт Уэссекс патшасы болғанда, замандастары оның тұрақты әулет орнататынына күмәндана алмады. Екі жүз жыл бойы үш отбасы Батыс Саксонияның патшалық тағына таласып, бірде-бір ұлы әкесінің орнын басып патша болған жоқ. Эггберттің Вессекс патшасымен ең жақын байланысы – король Ине (688–726) ағасы Ингильданың үлкен немересі болды, бірақ ол Батыс Саксон әулетінің негізін қалаушы Сердиктің әкесінен тараған ұрпақ деп саналды. Бұл Эггбертті этелинг – таққа заңды талапкер ханзадаға айналдырды. Бірақ тоғызыншы және оныншы ғасырларда Сердиктен таралу ер адамды этелинг санау үшін жеткіліксіз болды: Эггберттің әулеті патшалықты биледі және барлық патшалар патшалардың ұлдары болды. Тоғызыншы ғасырдың басында Англияның көп бөлігі англосакстардың бақылауында болды. Мерсияның Мидленд патшалығы Оңтүстік Англияға үстемдік етті, бірақ 825 жылы Эльендун шайқасында Эггберт жеңіске жеткенде олардың үстемдігі аяқталды. Екі патшалық одақтас болды, бұл викингтердің шабуылдарына қарсы тұру үшін маңызды болды. Сол жылы Эггберт өз ұлы Этельвульфті Мерсияның Кент патшалығын (қазіргі Кент графтығының аумағы, сондай-ақ Эссекс, Суррей және Сассекс) басып алуға жіберіп, оны тәуелді патша етіп тағайындады. 835 жылы Шеппи аралын викингтер қиратты, ал келесі жылы олар Сомерсеттегі Карэмптон қаласында Эггбертті жеңді, бірақ 838 жылы ол Хингстон Даун шайқасында корнуоллдықтар мен викингтердің одағын жеңіп, Корнуоллды тәуелді патшалыққа дейін төмендетті. 839 жылы қайтыс болғаннан кейін оның орнын Этельвульф иеленді, ол Кенттің тәуелді патшасы ретінде үлкен ұлы Этельстанды тағайындады. Этельвульф пен Эггберт Вессекс пен Кент арасындағы тұрақты одақты көздемеген болуы мүмкін, өйткені олар екі ұлын да тәуелді патшалар етіп тағайындады және Вессекстегі жарғыларды Батыс Саксон магнаттары растады, ал Кент жарғыларына Кент элитасы куә болды; екі патша да жалпы бақылауды сақтады және тәуелді патшаларға өздерінің монеталарын шығаруға рұқсат етілмеді. 840-жылдардың басында Англия бұғазының екі жағында викингтердің шабуылдары күшейді, ал 843 жылы Этельвульф Карэмптон қаласында 35 даниялық кемеден құралған жасақтан жеңілді. 850 жылы Этельстан Сандвич маңында Дания флотын жеңіп, ағылшын тарихындағы алғашқы теңіз шайқасын өткізді. 851 жылы Этельвульф пен оның екінші ұлы Этельбальд Аклея шайқасында викингтерді жеңді және, англосаксондық жылнамаға сәйкес, «сол жерде осы күнге дейін естіген жат жұрттық шабуылшы әскерінің ең үлкен қырғыны жасалды және жеңіс алды».
When Æthelberht's grandfather Ecgberht became king of Wessex in 802, it must have seemed very unlikely to contemporaries that he would establish a lasting dynasty. For two hundred years, three families had fought for the West Saxon throne, and no son had followed his father as king. Ecgberht's nearest connection to a previous king of Wessex was as a great great grandson of Ingild, brother of King Ine (688–726), but he was believed to be a paternal descendant of Cerdic, the founder of the West Saxon dynasty. This made Ecgberht an ætheling – a prince who had a legitimate claim to the throne. But in the ninth and tenth centuries descent from Cerdic was no longer sufficient to make a man an ætheling: Ecgberht's line controlled the kingdom and all kings were sons of kings. At the beginning of the ninth century, England was almost wholly under the control of the Anglo Saxons. The Midland kingdom of Mercia dominated southern England, but their supremacy came to an end in 825 when they were decisively defeated by Ecgberht at the Battle of Ellendun. The two kingdoms became allies, which was important in the resistance to Viking attacks. In the same year Ecgberht sent his son Æthelwulf to conquer the Mercian sub kingdom of Kent (the area of the modern county plus Essex, Surrey and Sussex) and appointed him sub king. In 835 the Isle of Sheppey was ravaged by Vikings and in the following year they defeated Ecgberht at Carhampton in Somerset, but in 838 he was victorious over an alliance of Cornishmen and Vikings at the Battle of Hingston Down, reducing Cornwall to the status of a client kingdom. He died in 839 and was succeeded by Æthelwulf, who appointed his eldest son Æthelstan as sub king of Kent. Æthelwulf and Ecgberht may not have intended a permanent union between Wessex and Kent as they both appointed sons as sub kings and charters in Wessex were attested (witnessed) by West Saxon magnates, while Kentish charters were witnessed by the Kentish elite; both kings kept overall control and the sub kings were not allowed to issue their own coinage. Viking raids increased in the early 840s on both sides of the English Channel, and in 843 Æthelwulf was defeated by the companies of 35 Danish ships at Carhampton. In 850 Æthelstan defeated a Danish fleet off Sandwich in the first recorded naval battle in English history. In 851 Æthelwulf and his second son Æthelbald defeated the Vikings at the Battle of Aclea and, according to the Anglo Saxon Chronicle, "there made the greatest slaughter of a heathen raiding army that we have heard tell of up to this present day, and there took the victory".
Отбасы
Этельберт Этельвулф пен оның 855 жылы қайтыс болған бірінші әйелі Осбурхтың бес ұлының үшіншісі еді. Этельстан 850-ші жылдардың басында қайтыс болды, бірақ төрт кіші інісі кезекпен Уэссекс патшалары болды: Этельбальд 855 жылдан 860 жылға дейін, Этельберт 860 жылдан 865 жылға дейін, Этельред I 865 жылдан 871 жылға дейін және Ұлы Альфред 871 жылдан 899 жылға дейін. Этельберттің бір қарындасы Этельсвит 853 жылы Меркия королі Бургредке тұрмысқа шықты.
Æthelberht was the third of five sons of Æthelwulf and his first wife Osburh, who died around 855. Æthelstan died in the early 850s, but the four younger brothers were successively kings of Wessex: Æthelbald from 855 to 860, Æthelberht from 860 to 865, Æthelred I from 865 to 871 and Alfred the Great from 871 to 899. Æthelberht had one sister, Æthelswith, who married King Burgred of Mercia in 853.
Ерте өмір
Этельберт алғаш рет 854 жылы харталарды куәландырғанда тіркелген. Келесі жылы Этельвульф өзінің ең үлкен тірі ұлы Этельбальдты Вессекс патшасы, ал Этельбертті Кент, Эссекс, Сассекс және Суррей патшасы етіп тағайындағаннан кейін Римге қажылыққа барды. Бұл тағайындамалар оның ұлдары Англияға қайтқан жағдайда да жеке патшалықтарға мұрагер болатынын көрсетеді. Этельберт 854 жылы дукс (эалдорман) және 855 жылы король ретінде харталарды растады. 856 жылы Этельвульф Англияға Батыс франктар патшасы Карл Шалының қызы Джудитпен бірге оралды. Шерборн епископы Эйхлстан мен Сомерсет елдорманы Эанвульфтің қолдауымен Этельбальд Вессекс патшалығынан бас тартудан бас тартты. Этельвульф азаматтық соғыстың алдын алу үшін келісімге келді, бірақ тарихшылар патшалықтың қалай бөлінгендігі туралы пікірде бөліседі. Ассердің сөзіне қарағанда, Этельвульфке «шығыс аймақтары» берілді, ал көптеген тарихшылар Этельбальд Вессексті сақтап қалған, ал Этельберт Кентті әкесіне қайтарған деп санайды; кейбіреулері Вессекс өзі бөлінгенін, Этельбальд батысты, Этельвульф шығысты басқарған, ал Этельберт Кентті сақтап қалған деп есептейді. Этельвульф өзінің патшалығын тұрақты түрде бөлу ниетін растады, өйткені ол өлімінен кейін Этельбальд Вессекс патшасы, ал Этельберт Кент патшасы болуын қалаған. Бұл ұсыныс 858 жылы Этельвульф қайтыс болғанда орындалды. Англосаксон шежіресінде былай делінген: «Содан кейін Этельвульфтің екі ұлы патшалыққа ие болды: Этельбальд Вессекс патшалығына, ал Этельберт Кент халқының, Эссекс, Суррей және Сассекс патшалықтарына». Кейінірек Ұлы Альфредтің өмірбаянын жазған Ассер Этельбальдты әкесіне қарсы көтерілгені және әкесінің жесірін үйленгені үшін айыптады, бірақ ол Этельбертпен жақсы қарым-қатынаста болған сияқты. 858 жылы Этельбальд Суррейдегі жерлерге қатысты харта (S 1274) шығарды, яғни бауырының аумағында, ал 860 жылы шығарған хартасына (S 326) Этельберт пен Джудит куә болды. Этельберт 858 жылғы Кент хартасына (S 328) жиырма бір тегн куә болғандықтан, құрамда елеулі өзгерістер жасаған көрінеді, олардың он төртәүі оның әкесінің сақталған хартасына куә болған жоқ. Олардың қатарында Эстмунд та бар, оны кейін Этельберт Кент елдорманы етіп тағайындады. Тарихшылар бұл хартаны маңызды деп санайды, өйткені ол халықтық жердің міндеттерін нақтылайды.
Æthelberht was first recorded when he attested charters in 854. In the following year Æthelwulf went on pilgrimage to Rome after appointing his eldest surviving son, Æthelbald, under king of Wessex and Æthelberht under king of Kent, Essex, Sussex and Surrey, appointments which suggest that his sons were to succeed to the separate kingdoms whether or not he returned to England. Æthelberht attested charters as dux (ealdorman) in 854 and king in 855. In 856, Æthelwulf returned to England with a new wife, Judith, daughter of Charles the Bald, king of the West Franks. Æthelbald, with the support of Eahlstan, Bishop of Sherborne, and Eanwulf, Ealdorman of Somerset, refused to give up his kingship of Wessex. Æthelwulf compromised to avoid a civil war, but historians disagree how the kingdom was divided. According to Asser, Æthelwulf was assigned the "eastern districts", and most historians assume that Æthelbald kept Wessex while Æthelberht gave up Kent to his father; some others believe that Wessex itself was divided, with Æthelbald ruling the west and Æthelwulf the east, and Æthelberht retaining Kent. Æthelwulf confirmed that he intended a permanent division of his kingdom as he recommended that on his death Æthelbald should be king of Wessex and Æthelberht king of Kent. This proposal was carried out when Æthelwulf died in 858. According to the Anglo Saxon Chronicle: "And then Æthelwulf's two sons succeeded to the kingdom: Æthelbald to the kingdom of Wessex, and Æthelberht to the kingdom of the inhabitants of Kent and to the kingdom of Essex and to Surrey and to the kingdom of Sussex". Æthelbald was later condemned by Alfred the Great's biographer, Asser, both for his rebellion against his father and because he married his father's widow, but he appears to have been on good terms with Æthelberht. In 858 Æthelbald issued a charter (S 1274) relating to land in Surrey, and thus in his brother's territory, and a charter he issued in 860 (S 326) was witnessed by Æthelberht and Judith. Æthelberht appears to have made significant changes in personnel as a Kentish charter of 858 (S 328) was witnessed by twenty one thegns, out of whom fourteen did not witness a surviving charter of his father. They include Eastmund, who Æthelberht later appointed ealdorman of Kent. The charter is regarded by historians as important because it clarifies the obligations of folkland.
Ақша шығару
VIII-IX ғасырларда Оңтүстік Англияда тек күміс пенни ғана соғылды. Монеталар Уэссекстің өзіндегі белгісіз қалада дайындалды, бірақ IX ғасырдың ортасында монета соғу қызметі азайып, Этельберттің Уэссекс монеталары белгілі емес. Кентте Кентербери және Рочестерде монета соғу орындары болды, онда 858 жылға дейін Этельвульф, ал одан кейін Этельберт атынан монеталар шығарылды. Этельбальд атынан монеталардың жоқтығы оның Этельбертке билік етпегенін көрсетеді. IX ғасырдың басында монеталардағы жазудың және патшаның бейнесінің сапасы төмендеді, бірақ Этельвульфтің билігінің соңында жазулы крест пенниде қайта жанданды, және бұл Этельберт тұсында да жалғасты. Сонымен қатар, шамамен 862 жылы сирек кездесетін гүлді крест дизайны енгізілді. Монета соққандардың саны едәуір артты: Этельвульфтің тұсында он екі, ал Этельберт тұсында елу адам жазулы крест монеталарын соқты. Бұл, Этельвульфтің билігінің соңында басталып, Этельберт тұсында жалғасқан қайта соғудың нәтижесі болуы мүмкін, онда ескі монеталар жиналып, жаңаларын жасау үшін балқытылды. Оның жазулы крест монеталарында күміс мазмұны 50%-дан төмендеді, ал Кентербериде соғылған бір пенниде 30%-дан да аз, бірақ гүлді крест монетасында 84% күміс бар, бұл оның жоғары сапалы қайта соғу ретінде жасалғанын көрсетеді. Сонымен қатар, монеталардың дизайны стандартталуда, бұл IX ғасырдың ортасында валюта мен монета соғуға патшаның күшті бақылауын көрсетеді.
In the late eighth and ninth centuries the only denomination of coin produced in southern England was the silver penny. Coins were minted in an unidentified town in Wessex itself, but activity in the mid ninth century was minimal and no Wessex coins of Æthelberht are known. Kent had mints at Canterbury and Rochester and they produced coins in the name of Æthelwulf until 858 and Æthelberht thereafter. The lack of coins in the name of Æthelbald is evidence that he did not have any status of overlordship over Æthelberht. In the early ninth century the quality of the inscription and the bust of the king on coins declined, but it revived on the Inscribed Cross penny at the end of Æthelwulf's reign and this continued under Æthelberht's, which also saw the introduction of the rare Floreate Cross design in about 862. There was a considerable increase in the number of moneyers: twelve struck Inscribed Cross coins in Æthelwulf's reign and fifty in Æthelberht's. This may have been due to a recoinage starting at the end of Æthelwulf's reign and continuing in Æthelberht's, when old coins were called in and melted down to make new ones. The silver content of his Inscribed Cross issue fell to below 50% and one penny minted in Canterbury has only 30%, but a Floreate Cross coin has 84%, perhaps indicating that it was intended as a recoinage with higher fineness. There was also increasing standardisation of design in the coinage, reflecting greater royal control over currency and minting in the middle of the ninth century.
Өлім және беделі
Этельберт 865 жылы күзде белгісіз себептермен қайтыс болды. Ол Шерборн аббаттығында ағасы Этельбальдтың жанында жерленді, бірақ XVI ғасырда қабірлері жоғалып кеткен. Оның балалары болмады, және оның орнын ағасы Этельред басты. 887 жылға дейінгі оқиғаларды негізінен Англосаксондық жылнамаға сүйенген Ассердің айтуынша: "Бес жыл бойы бейбітшілікте, махаббатта және құрметпен билік еткеннен кейін, Этельберт халқының үлкен қайғысына орай, барлық тірі жанның жолын ұстап, Шерборнда ағасының қасында құрметпен жерленді". Ассердің пікірін Жеңіс кезеңінен кейінгі тарихшылар да қолдады. Джон Вустер Ассердің сөздерін көшірді, ал Вильгельм Малмсбери оны "күшті, бірақ мейірімді билеуші" деп сипаттады. XX ғасыр тарихшысы Альфред Смит, Ұлы Альфредтің тұсында жазылған Англосаксондық жылнамада Этельберт билігінде болған екі оқиға ғана тіркелгенін – Винчестерге және Шығыс Кентке жасалған шабуылдарды – атап өтеді, және екеуіне де патшаның тікелей қатысы жоқ. Смит бұл Альфредтің үгітшілерінің Альфредтің беделін арттыру үшін оның ағаларының жетістіктерін азайту мақсатындағы әрекеті екенін айтады.
Æthelberht died of unknown causes in the autumn of 865. He was buried at Sherborne Abbey in Dorset beside his brother Æthelbald but the tombs had been lost by the sixteenth century. He had no known children and was succeeded by his brother Æthelred. According to Asser, who based his account of events before 887 mainly on the Anglo Saxon Chronicle: "So after governing in peace, love and honour for five years, Æthelberht went the way of all flesh, to the great sorrow of his people; and he lies buried honourably beside his brother, at Sherborne." Asser's view was followed by post Conquest historians. John of Worcester copied Asser's words, while William of Malmesbury described him as "a vigorous but kindly ruler". The 20th century historian Alfred Smyth points out that the Anglo Saxon Chronicle, which was first written in Alfred the Great's reign, only recorded two events in Æthelberht's reign, the attacks on Winchester and eastern Kent, and does not associate the king personally with either of them. Smyth argues that this reflected an agenda by Alfred's propagandists to play down the achievements of his brothers to enhance the reputation of Alfred himself.