Жалған күнге қадалу: Күн сәулесін алмастырудың зияны мен пайдасы

Кіріспе

Жасанды ультракүлгін сәулелену арқылы күңгірт тері алу

Ішкі күңгірт тері алу – ультракүлгін сәуле шығаратын құрылғыны пайдалану арқылы косметикалық күңгірт тері жасау процесі. Көбінесе солярийлерде, спортзалдарда, спа-орталықтарда, қонақүйлерде және спорттық жабық кешендерде, сирек жеке тұрғын үйлерде кездеседі. Ең көп таралған құрылғы – көлденең солярий, сонымен қатар «күнге күю орталығы» немесе «солярий» деп те аталады. Тік құрылғылар «күнге күю кабинасы» немесе «тұрып күю орталығы» деп белгілі. 1960 жылдары алғаш рет пайда болған ішкі күңгірт тері алу 1970 жылдардың соңында Батыс әлемінде, әсіресе Скандинавияда кең таралды. Бұл практика Азия елдеріндегі теріні ағартуға ұқсас, және екеуі де миллиардтаған долларлық өнеркәсіпті қолдайды. Ішкі күңгірт тері алғысы келетіндердің көпшілігі – 16-25 жас аралығындағы әйелдер, олар сыртқы түрін жақсартуға, көңіл-күйін көтеруге, демалысқа дейін күңгірт тері алуға немесе тері ауруларын емдеуге тырысады. 2007-2012 жылдардағы зерттеулерге сәйкес, Австралия, Канада, Солтүстік Еуропа және АҚШ-та ересектердің 18,2%-ы, университет студенттерінің 45,2%-ы және жасөспірімдердің 22%-ы өткен жылы ішкі күңгірт тері алған. 2010 жылы АҚШ-та ішкі күңгірт тері алу саласында 160 000 адам жұмыс істеді, онда 10-30 миллион адам күңгірт тері алған. 2015 жылы JAMA Dermatology журналында жарияланған мәліметтерге сәйкес, АҚШ-та 10 миллионнан астам ересек (7,8 миллион әйел және 1,9 миллион еркек) 2010 және 2013 жылғы Ұлттық денсаулық сақтау сауалнамасына берген жауаптары бойынша алдыңғы 12 айда ішкі күңгірт тері алған. 2009 жылы Ұлыбританияда 5 350 солярий жұмыс істеген. Бразилияда 2009 жылы және Австралияда 2015 жылы солярийлерді коммерциялық мақсатта пайдалануға толық тыйым салынды. Ішкі күңгірт тері алу – ультракүлгін сәулеленудің көзі, ол тері қатерлі ісігін, соның ішінде меланоманы және терінің қартаюын тудыруы мүмкін, сондай-ақ күнге күю, фотодерматит, инфекциялар, иммундық жүйенің әлсіреуі және көзге зақым келтіру (катаракта, фотокератит – қар соқырлығы және көз қатерлі ісігі) сияқты жағдайларға әкелуі мүмкін. АҚШ-тағы солярийлерден туындаған жарақаттардан жыл сайын 3000-нан астам адам шұғыл медициналық көмекке жүгінеді. Дәрігерлер псориаз сияқты тері ауруларын емдеу үшін солярийлерді қолдануы немесе ұсынуы мүмкін, бірақ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы оларды косметикалық мақсатта қолдануға ұсынбайды. ДДҰ-ның Халықаралық қатерлі ісіктерді зерттеу агенттігі солярийлерді, күннен келетін ультракүлгін сәулеленумен бірге, 1-ші топтағы канцерогендер тізіміне енгізді.

Indoor tanning involves using a device that emits ultraviolet radiation to produce a cosmetic tan. Typically found in tanning salons, gyms, spas, hotels, and sporting facilities, and less often in private residences, the most common device is a horizontal tanning bed, also known as a sunbed or solarium. Vertical devices are known as tanning booths or stand up sunbeds. First introduced in the 1960s, indoor tanning became popular with people in the Western world, particularly in Scandinavia, in the late 1970s. The practice finds a cultural parallel in skin whitening in Asian countries, and both support multibillion dollar industries. Most indoor tanners are women, 16–25 years old, who want to improve their appearance or mood, acquire a pre holiday tan, or treat a skin condition. Across Australia, Canada, Northern Europe and the United States, 18.2% of adults, 45.2% of university students, and 22% of adolescents had tanned indoors in the previous year, according to studies in 2007–2012. As of 2010 the indoor tanning industry employed 160,000 in the United States, where 10–30 million tannersefn|name=USfigures|According to JAMA Dermatology in 2015, just under 10 million adults in the United States (7.8 million women and 1.9 million men) had tanned indoors in the previous 12 months, based on replies to the 2010 and 2013 National Health Interview Survey. In the United Kingdom, 5,350 tanning salons were in operation in 2009. The commercial use of tanning beds was banned entirely in Brazil in 2009 and Australia in 2015. Indoor tanning is a source of UV radiation, which is known to cause skin cancer, including melanoma and skin aging, and is associated with sunburn, photodrug reactions, infections, weakening of the immune system, and damage to the eyes, including cataracts, photokeratitis (snow blindness) and eye cancer. Injuries caused by tanning devices lead to over 3,000 emergency room cases a year in the United States alone. Physicians may use or recommend tanning devices to treat skin conditions such as psoriasis, but the World Health Organization does not recommend their use for cosmetic purposes. The WHO's International Agency for Research on Cancer includes tanning devices, along with ultraviolet radiation from the sun, in its list of group 1 carcinogens.

Ультрафиолет сәулелері

Күлдірауық сәулелену (КСС) – электромагниттік спектрдің бір бөлігі, көрінетін жарықтан тыс. Күлдірауық толқын ұзындығы 100-400 нанометр (нм, метрдің миллиардтан бір бөлігі) және үш диапазонға бөлінеді: А, В және С. UVA толқын ұзындығы ең ұзыны, 315-400 нм; UVB 280-315 нм, ал UVC толқын ұзындығы ең қысқасы, 100-280 нм. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) күлдірауық сәулеленуді 1-ші топтағы канцероген ретінде жіктеген, ол "адам денсаулығына күрделі және әртүрлі әсер етеді". Ол тері рагы мен басқа да зақымдануларға, соның ішінде әжімдерге себеп болады, сонымен қатар теріде Д витамині мен эндорфиндердің синтезін ынталандырады.

Тарих

1890 жылы даниялық дәрігер Нильс Райберг Финсен көміртекті доғалы шам ("Финсеннің жарығы" немесе "Финсен шам") жасады, ол тері терапиясында, соның ішінде жалған жүрек қызылының (lupus vulgaris) емдеуінде қолдану үшін ультракүлгін сәуле шығарды. Ол 1903 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алды. 19 ғасырдың соңына дейін Еуропа мен АҚШ-та ақ тері, ақ нәсілді адамдар арасында жоғары әлеуметтік статустың символы саналды. Виктория дәуіріндегі әйелдер күннен қорғанышқа қолданбалы шатырлар (parasols) алып жүрді, кең қапталды шляпалар мен қолғаптар киді; үйлерінде күн сәулесін тоқтатып тұратын ауыр перделер ілінген еді. Бірақ жұмысшы табы елдік жұмыстан қалалық фабрикаларға, тығыз, қараңғы және санитарлық ережелері бұзылған үйлерге көшкен кезде, ақшыл тері кедейлік пен нашар денсаулықпен байланысты бола бастады. 1923 жылы Коко Шанель Канн қаласынан демалыстан қайтып келгенде күйген терімен келді, кейін "Vogue" журналына: "Алтын күйген тері – шик белгісі!" деді. Күйген тері сәнге айналды. Параллельдік түрде дәрігерлер пациенттеріне "күнмен емдеудің" (sun cure) пайдасы туралы кеңес бере бастады, оның антисептикалық қасиеттерін атады. Күн сәулесі депрессия, қант диабеті, іш қату, пневмония, жоғары және төмен қан қысымы, сондай-ақ көптеген басқа да ауруларды емдеу үшін жақсылатылған. 1920 жылдары үйде күндізгі шамдар ("күн шамдары" немесе "денсаулық шамдары") пайда болды, бұл ультракүлгін шамдар (UV lamps) болатын және көп мөлшерде UVB сәулесін шығарып, күйікке әкелді. Неміс ғалымы Фридрих Вольф спортшыларға ультракүлгін сәулелерді қолдана бастады және 95% UVA және 5% UVB сәулесін шығаратын төсектер жасады, бұл күйік болу ықтималдығын азайтты. Әлемдегі алғашқы солярий 1977 жылы Берлинде ашылды, содан кейін 1970 жылдардың соңында Еуропа мен Солтүстік Америкада солярийлер ашылды.

Жарық

Күнге күйдіру шамдары, сондай-ақ күнге күйдіру шамдары немесе түтікшелер деп те аталады, күнге күйдіру құрылғыларында ультракүлгін сәуле шығарады. Олардың жұмысы (немесе қуаты) маркалар мен үлгілер арасында әртүрлі болады. Көбінесе бұл төмен қысымды люминесцентті түтікшелер, бірақ жоғары қысымды лампалар да кездеседі. Электроникалық жүйелер мен шамдардың саны жұмыстың нәтижесіне әсер етеді, бірақ шамның өзінен гөрі аз. Көптеген елдерде күнге күйдіру шамдары күнге күйдіру төсекшелерінен бөлек реттеледі, себебі олар жүйенің тозуға жарамды бөлігі болып табылады.

Төсек-орын

Көптеген солярийлер - акрил беті астындағы ұзын, төмен қысымды флуоресцентті шамдарды (100-200 Вт) қамтитын орындық пен қақпақ (қақпақ) бар көлденең жабық кеңістіктер. Қақпақ жабық болғанда, күнтізген адам шамдармен қоршалған болады. Қазіргі заманғы солярийлер негізінен UVA сәулелерін шығарады (күннің сәулелері шамамен 95% UVA және 5% UVB сәулелерін шығарады). Зерттеулерге шолу жасау көрсеткендей, 37°Оңтүстік ендігінен 35°Солтүстік ендігіне дейінгі аймақтарда төсектердің UVB сәулеленуі жазғы күннен орташа есеппен төмен, бірақ UVA сәулеленуі орташа есеппен әлдеқайда жоғары. Пайдаланушы таймерді орнатады (немесе оны салондағы оператор қашықтан орнатады), төсекте жатып, қақпақты төмен түсіреді. Көптеген төмен қысымды төсектерде максималды әсер ету уақыты 15-20 минутты құрайды. АҚШ-та максималды уақыт өндірушімен FDA белгілеген жоғарғы шекке сәйкес, төрт "минималды эритема дозасын" (МЭД) алуға қажетті уақытқа байланысты белгіленеді. МЭД – бұл бірнеше сағат ішінде эритеманы (терінің қызаруын) тудыратын УФ-сәуле мөлшері. Жоғары қысымды төсектерде кішкентай, жоғары қуатты кварц шамдар қолданылады және UVA-ның үлесі жоғары болады. Олар ортаншық күн сәулесінен 10-15 есе көп UVA сәулелерін шығарады. 2016 жылы Манхэттендегі бір желі шамдардың санына, күшіне және түріне қарай сессиясына 10-35 доллар алған. Бұл 1-6 деңгейлі күнтізгіш деп аталады; 1-деңгей – 36 x 100 ваттты шамдармен жабдықталған қарапайым төмен қысымды төсек. Төсектің сапасына байланысты, онда жеке бетке арналған күнтізгіш, иыққа арналған күнтізгіш, күнтізгіш деңгейлерін таңдау мүмкіндігі, UVA/UVB комбинациялары, дыбыс жүйесі, MP3 қосылымы, ароматерапия, кондиционер, тұманды тарту опциясы және дауыстық нұсқаулар болуы мүмкін. Сонымен қатар, толық жабылмаған ашық ауадағы төсектер де бар.

Кабиналар

Күндізгі кабиналар (тұрғышты күнбағыс деп те аталады) тік жабық кеңістіктер болып табылады; күнге қыздыруға келген адам әрекет кезінде тік тұрып, белбеулерге немесе қолқаптарға тіреліп, күндізгі шамдармен қоршалған болады. Көптеген модельдерде адам есікті жабады, бірақ ашық конструкциялы түрлері де бар. Кейбір кабиналар солярийлердегідей бірдей электроника мен шамдарды пайдаланады, бірақ көбінесе оларда шамдар көп және 100–160 ваттты шамдар қолданылады. Әдетте, сеанс 7–15 минутқа дейін созылады. Техникалық айырмашылықтар немесе қарқындылық деңгейлері болуы мүмкін, бірақ практикалық тұрғыдан алғанда, олардың функциясы мен қауіпсіздігі горизонталь төсектермен бірдей. Кабиналар аз орын алады, бұл кейбір коммерциялық операторлар үшін ыңғайлы. Кейбір адамдар гигиеналық тұрғыдан кабиналарды артық көреді, себебі олар тек еденді ғана бөліседі.

Лосьондар мен күзет көздері

Күндізгі бөлмеге кірмес бұрын, күндізгі бөлмеде күйінбеуші адам әдетте бүкіл денесіне күйінбеу лосьоны жағады және бетіне арналған жеке лосьонды қолдануы мүмкін. Бұл лосьондар дәріханадағы лосьондардан әлдеқайда қымбат. Олардың құрамында күннен қорғайтын заттар болмайды, бірақ алоэ вера, қанап майы және күнбағыс тұқымы майы сияқты ингредиенттермен теріні ылғалдандырады. Сонымен қатар, олардың құрамында күн сәулесіз күйінбеуге көмектесетін дигидроксиацетон болуы мүмкін. "Қызу" деп аталатын күйінбеу лосьондары қан тамырларын кеңейтіп, қан айналымын жақсартады. Көз зақымдануын болдырмау үшін көзді қорғауға арналған көзілдірік кию керек. 2004 жылғы бір зерттеуде күйінбеушілер көзді қорғау көзілдірігін кимеуге себептерін айтты, себебі көздің айналасында ақ тері қалдырмағысы келмеді. АҚШ-та CFR 21-тарау жаңа күйінбеу жабдықтарының көзді қорғаумен бірге келуін талап етеді және көптеген штаттар коммерциялық күйінбеу орталықтарының клиенттеріне көзді қорғау құралдарын ұсынуын талап етеді. Басқа елдердегі заңдар да осыған ұқсас.

Күндізгі құрылғыны пайдалану

Үй ішінде күнге қабыну әйелдер арасында, әсіресе 16-25 жас аралығындағы, ақ терілілерде, басқа күнге қабынушыларды білетін және терісінің сезімталдығы төмен немесе орташа деңгейдегілерде ең көп таралған. Білім деңгейі мен табыс арасындағы байланысты зерттеген зерттеулер әртүрлі нәтижелер көрсетті. Бір неміс зерттеуінде орташа білім деңгейі бар адамдарда (жоғары да, төмен де емес) таралу деңгейі ең жоғары болды. 2003 жылы АҚШ-та 13-19 жастағы ақ нәсілді жасөсперімдер арасында жүргізілген ұлттық сауалнамада 24%-ы күнге қабыну орталықтарын пайдаланған. АҚШ-та үй ішінде күнге қабынудың көрсеткіштері жыл сайын 30 миллионнан 10 миллионға дейін (7,8 миллион әйел және 1,9 миллион еркек) ауытқиды. АҚШ-тағы көрсеткіштер төмендеп келеді: Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының мәліметінше, 18-29 жас аралығындағы пайдалану 2010 жылы 11,3 пайыздан 2013 жылы 8,6 пайызға дейін төмендеді, бұл, мүмкін, 2010 жылы енгізілген 10% «күнге қабыну салығының» салдарынан болуы мүмкін. Бір зерттеуде елдің солтүстік-шығысы мен орталық бөлігіндегі дәрігерлер оңтүстік және батыс аймақтарындағы дәрігерлерге қарағанда Д витаминінің жетіспеушілігі мен депрессияны емдеу үшін солярийлерді жиі ұсынған. Күнге қабыну төсекшелерін пайдалану солтүстік елдерде көбірек таралған. 2006 жылы Канадада 9-10 сынып оқушыларының 12%-ы соңғы жылда солярийді пайдаланған. 2004 жылы Шотландияда 8-11 жастағы балалардың 7%-ы оны пайдаланғанын айтқан. Ұлыбританияда Англияның солтүстігінде күнге қабыну төсекшелерін пайдалану жиі кездеседі. 1997 жылғы зерттеуде АҚШ-тың 20 қаласында үй ішінде күнге қабыну орталықтарының орташа саны 50,3 болды (әр 100 000 тұрғынға 13,89 орын); ең көп саны Минеаполисте 134 орынды құрады, ал ең төменгі саны Гавайидің Гонолулу қаласында 4 орынды құрады. 2006 жылы АҚШ-тың 116 қаласын зерттеу барысында орташа есеппен 41,8 нысан табылды, бұл Starbucks немесе McDonald's-тен жоғары тығыздық. 2014 жылы елдің 125 үздік колледждері мен университеттерінің 12%-ы кампуста күнге қабыну қондырғыларына ие болды, ал 42,4%-ы кампустан тыс жатақжайларда, соңғысының 96%-ы жалға алушыларға тегін болды. Кәсіби салондар күнге қабыну орталықтарынан аз, соңғыларына фитнес залдарындағы, спалардағы және басқа да орталықтардағы күнге қабыну төсекшелері кіреді. FDA мәліметтері бойынша, Indoor Tanning Association-ға сілтеме жасай отырып, 2010 жылы АҚШ-та 25 000 күнге қабыну салоны болды (2010 жылы АҚШ халқы 308,7 миллион адамды құрады). efn|FDA (2010): «Бұл сала 1980 және 90-шы жылдары қарқынды өсті; бүгінгі күні, Indoor Tanning Association мәліметтері бойынша, Американың мыңдаған қалаларында 25 000-нан астам кәсіби күнге қабыну бизнесі бар. Жыл сайын 30 миллион адам – американдықтардың 10 пайызынан астамы – күнге қабыну орталығына барады. Бұл салада 160 000-нан астам американдық жұмыс істейді, көбінесе шағын бизнесте. Оның жалпы экономикалық әсері жылына 5 миллиард доллардан асады». Пошта тізіміндегі деректер 2008 жылдың қыркүйегінде 18 200, ал 2015 жылдың қыркүйегінде 12 200 орын болғанын көрсетті, бұл 30 пайыздық төмендеуді білдіреді. Американдық күнге қабыну қауымдастығының Крис Стернбергтің айтуынша, көрсеткіштер 2009 жылы 18 000, ал 2016 жылы 9 500 болды. Оңтүстік-Батыс қоғамдық денсаулық сақтау обсерваториясы 2009 жылы Ұлыбританияда 5 350 күнге қабыну салонын тапты: 4 492 Англияда (2010 жылы 52,6 миллион халық), 484 Шотландияда (5,3 миллион), 203 Уэльсте (3 миллион) және 171 Солтүстік Ирландияда (1,8 миллион).

Indoor tanning is most popular with white females, 16–25 years old, with low to moderate skin sensitivity, who know other tanners. Studies seeking to link indoor tanning to education level and income have returned inconsistent results. Prevalence was highest in one German study among those with a moderate level of education (neither high nor low). In a national survey of white teenagers in 2003 in the US (aged 13–19), 24% had used a tanning facility. Indoor tanning prevalence figures in the US vary from 30 million each year to just under 10 million (7.8 million women and 1.9 million men). The figures in the US are in decline: according to the Centres for Disease Control and Prevention, usage in the 18–29 age group fell from 11.3 percent in 2010 to 8.6 percent in 2013, perhaps attributable in part to a 10% "tanning tax" introduced in 2010. Attitudes toward tanning vary across states; in one study, doctors in the northeast and midwest of the country were more likely than those in the south or west to recommend tanning beds to treat vitamin D deficiency and depression. Tanning bed use is more prevalent in northern countries. In 2006, 12% of grade 9–10 students in Canada had used a tanning bed in the last year. In 2004, 7% of 8–11 year olds in Scotland said they had used one. Tanning bed use is higher in the UK in the north of England. A study in 1997 found an average of 50.3 indoor tanning facilities in 20 US cities (13.89 facilities for every 100,000 residents); the highest was 134 in Minneapolis, MN, and the lowest four in Honolulu, Hawaii. In 2006 a study of 116 cities in the US found 41.8 facilities on average, a higher density than either Starbucks or McDonald's. Of the country's 125 top colleges and universities in 2014, 12% had indoor tanning facilities on campus and 42.4% in off campus housing, 96% of the latter free of charge to the tenants. There are fewer professional salons than tanning facilities; the latter includes tanning beds in gyms, spas and similar. According to the FDA, citing the Indoor Tanning Association, there were 25,000 tanning salons in 2010 in the US (population 308.7 million in 2010). efn|FDA (2010): "The industry grew rapidly in the 1980s and 90s; today, according to the Indoor Tanning Association there are over 25,000 professional indoor tanning businesses in thousands of towns across America. Each year 30 million people—over 10 percent of the American public—visit an indoor tanning facility. The industry employs more than 160,000 Americans, mostly in small businesses. Its total economic impact exceeds $5 billion annually." Mailing list data suggest there were 18,200 in September 2008 and 12,200 in September 2015, a decline of 30 percent. According to Chris Sternberg of the American Suntanning Association, the figures are 18,000 in 2009 and 9,500 in 2016. The South West Public Health Observatory found 5,350 tanning salons in the UK in 2009: 4,492 in England (population 52.6 million in 2010), 484 in Scotland (5.3 million), 203 in Wales (3 million) and 171 in Northern Ireland (1.8 million).

Шолу

Жақсы күндеудің себептері: сыртқы келбетті жақсарту, мерекеге дейін күңгірт теріге ие болу, өзін жақсы сезіну және тері ауруларын емдеу. Әсіресе әйелдер, олар тек күйдірілген терідегі сыртқы келбетін ұнататынын ғана емес, сонымен қатар достары мен отбасынан, әсіресе басқа әйелдерден де осыған ұқсас пікір еститінін айтады. Олар күңгірт тері оларды жіңішке және серіктейтіндей көрінеді деп санайды, сондай-ақ акне сияқты терідегі ұсақ-түйек ақауларды жасырады немесе емдейді. Басқа себептердің ішінде, күнге шығу алдында күңгірт теріге қол жеткізу, күндеу құралдарында тегіс күңгірт түс алу күн астындағыдан оңайрақ, және күйген іздерден қашуға тырысу бар. Жақсы күндеуді қолдайтындар күндеу құралдары күннен гөрі тұрақты және болжамды әсер етеді дейді, бірақ зерттеулер үй ішінде күндеушілердің де күйіп қалатынын көрсетеді. 1998 және 2004 жылдары АҚШ-та жүргізілген екі сауалнамада жабық жерде күнбеушілердің 58% -ы сеанстар кезінде күйіп кеткенін мәлімдеді.

Д витамині

Д витамині теріге КҮН сәулесінен немесе жасанды көзден түсетін UVB сәулелерінің әсерінен пайда болады. Д витаминін қосымшалар, байытылған тағамдар, балық бауыр майы және аз мөлшерде лосось, тунец, скумбрия, оқа балығы, жұмыртқа сарысы, сиыр бауыры, ірімшік және кейбір саңырауқұлақтардан алуға болады. Күнге шаруашылықтану арқылы Д витамині алу қаупін тері рагына шалдығу мүмкіндігімен салыстыру қажет. Көптеген зерттеушілер денсаулыққа зиянды әсері пайдасынан басым екенін, солярийлердегі UVB дозасы Д витаминінің қажетті деңгейін өндіру үшін қажетті деңгейден асып түсетінін және қосымшалар қабылдау және байытылған тағамдар жеу арқылы Д витаминінің жеткілікті деңгейіне қол жеткізуге болатынын айтады.

Медициналық қолдану

Кейбір тері аурулары, соның ішінде кератоз, псориаз, экзема және акне, УВБ сәуле терапиясымен емделуі мүмкін, оның ішінде коммерциялық салондардағы солярийлерді пайдалану арқылы. Солярийлерді пайдалану пациенттерге дерматологтар ұсынған фототерапия қолжетімді болмаған жағдайда УВ сәулесіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. 2015 жылы «Дерматология және терапия» журналында жарияланған зерттеулердің жүйелі шолуында, күн сәулесінің орташа мөлшерде болуы Америкалық Ұлттық Псориаз қоры ұсынған емдеу әдісі екені атап өтілді және клиниктерге УВ фототерапиясы мен солярийді осы терапияның көзі ретінде қарастыру ұсынылды. Ультрафиолет сәулесімен емдеуді псораленмен, ауызға қабылданатын немесе жергілікті қолданылатын дәрімен бірге қолданғанда, осы емдеу PUVA деп аталады. Коммерциялық солярийлерді пайдаланудың бір мәселесі - негізінен УВА сәулесін шығаратын солярийлер псориазды тиімді емдемейді. Бір зерттеуде плак тәрізді псориаз УВА немесе УВБ сәулесінің эритемогендік дозаларына жауап беретіні анықталды. УВА сәулесінің эритемогендік дозасына жету үшін көбірек энергия қажет. УВ сәулесіне шамадан тыс тозу ДНК-ның кем дегенде екі түрін зақымдайды: циклобутан-пиримидин димерлері (CPD) және 6–4 фотоөнімдері (6–4PP). ДНК-ны жөндеу ферменттері кейбір мутацияларды түзетуге қабілетті, бірақ олар жеткілікті тиімді болмаса, жасуша генетикалық мутацияларды жинақтайды, бұл жасушаның өліміне немесе қатерлі ісікке айналуына әкелуі мүмкін. Бұл мутациялар қатерлі ісікке, қартаюға, тұрақты мутацияларға және жасушалардың өліміне себеп болуы мүмкін. Меланома емес тері қатерлі ісіктеріне пластинкалы клеткалық карцинома (ПКК) және базальды клеткалық карцинома (БКК) жатады, және олар меланомаға қарағанда жиі кездеседі. Ерте анықталып, емделген жағдайда, олар әдетте өмірге қауіпті емес. Аурудың таралуы жасқа, УВ сәулесіне жинақталған әсерге және экваторға жақындыққа байланысты артады. Бұл ауру Австралияда ең көп кездеседі, онда 100 000 адамға шамамен 1000 жағдай тіркеледі және 2000 жылға қарай барлық қатерлі ісіктердің 75 пайызын құрады. Меланома тері қатерлі ісігінің шамамен бір пайызын құрайды және тері қатерлі ісігіне байланысты өлім-жітімнің көп бөлігіне жауап береді. Диагноз қойылған орташа жас 63 жас, және ол 25–29 жас аралығындағы ең көп кездесетін қатерлі ісік, ал 15–29 жас аралығындағы екінші ең көп кездесетін қатерлі ісік болып табылады, бұл осы топта байқалатын УВ сәулесіне тозудың артуымен және жабық кеңістікте күнге шалудың көбеюімен байланысты болуы мүмкін. АҚШ-та Ұлттық денсаулық сақтауды қадағалау, эпидемиология және нәтижелер (SEER) бағдарламасының 2010–2014 жылдардағы деректеріне сүйене отырып, меланоманың таралу көрсеткіші 100 000 адамға 22,3 құрады, ал өлім көрсеткіші 100 000 адамға 2,7 құрады. 2017 жылы АҚШ-та меланомадан 9 730 адам қайтыс болды, және бұл көрсеткіштердің артуы күтілуде. Американдық қатерлі ісік қоғамының мәліметінше, меланомаға ақ нәсілді адамдардың қаупі жоғары, өмір бойындағы қаупі 2,5% (40-тан 1-ге), қара нәсілділер үшін 0,1% (1000-нан 1-ге) және латын американдықтар үшін 0,5% (200-ден 1-ге) құрайды. 2012 жылы жүргізілген эпидемиологиялық зерттеулерді талдау нәтижесінде, бұрын солярийлерді пайдаланған адамдарда меланомаға шалдығу қаупі 20% -ға (қатысты тәуекел 1,20) артқандығы, ал 35 жасқа дейін пайдаланғандарда 59% -ға (қатысты тәуекел 1,59) артқандығы анықталды. Сонымен қатар, 2014 жылы жүргізілген жүйелі шолу мен мета-талдау солярийлерді пайдаланатын адамдардың меланомаға шалдығу қаупі 16% -ға артқандығын көрсетті, ал Солтүстік Америкада бұл көрсеткіш 23% -ға жетті. 25 жасқа дейін солярийде күнге шалуды бастаған адамдардың қаупі 25 жастан кейін бастағандарға қарағанда 35% -ға жоғары болды.

Certain skin conditions, including keratosis, psoriasis, eczema and acne, may be treated with UVB light therapy, including by using tanning beds in commercial salons. Using tanning beds allows patients to access UV exposure when dermatologist provided phototherapy is not available. A systematic review of studies, published in Dermatology and Therapy in 2015, noted that moderate sunlight is a treatment recommended by the American National Psoriasis Foundation, and suggested that clinicians consider UV phototherapy and tanning beds as a source of that therapy. When UV light therapy is used in combination with psoralen, an oral or topical medication, the combined therapy is referred to as PUVA. A concern with the use of commercial tanning is that beds that primarily emit UVA may not treat psoriasis effectively. One study found that plaque psoriasis is responsive to erythemogenic doses of either UVA or UVB. It does require more energy to reach erythemogenic dosing with UVA. Overexposure to UVR induces at least two types of DNA damage: cyclobutane–pyrimidine dimers (CPDs) and 6–4 photoproducts (6–4PPs). While DNA repair enzymes can fix some mutations, if they are not sufficiently effective, a cell will acquire genetic mutations which may cause the cell to die or become cancerous. These mutations can result in cancer, aging, persistent mutation and cell death. Non melanoma skin cancer includes squamous cell carcinoma (SCC) and basal cell carcinoma (BCC), and is more common than melanoma. With early detection and treatment, it is typically not life threatening. Prevalence increases with age, cumulative exposure to UV, and proximity to the equator. It is most prevalent in Australia, where the rate is 1,000 in 100,000 and where, as of 2000, it represented 75 percent of all cancers. Melanoma accounts for approximately one percent of skin cancer, and causes most of skin cancer related deaths. The average age of diagnosis is 63, and it is the most common cancer in the 25–29 age group and the second most common in the 15 29 group, which may be due in part to the increased UV exposure and use of indoor tanning observed in this population. In the United States, the melanoma incidence rate was 22.3 per 100,000, based on 2010–2014 data from the National Institutes of Health Surveillance, Epidemiology and End Results (SEER) Program, and the death rate was 2.7 per 100,000. 9,730 people were estimated to die of melanoma in the United States in 2017, and these numbers are anticipated to continue rising. efn|White people are most at risk of melanoma, with a lifetime risk of 2.5% (1 in 40), against 0.1% (1 in 1,000) for black people and 0.5% (1 in 200) for Hispanics, according to the American Cancer Society. A 2012 analysis of epidemiological studies found a 20% increase in the risk of melanoma (a relative risk of 1.20) among those who had ever used a tanning device compared to those who had not, and a 59% percent increase (a relative risk of 1.59) among those who had used one before age 35. Additionally, a 2014 systematic review and meta analysis found that indoor tanners had a 16 percent increased risk of developing melanoma, which increased to 23 percent for North Americans. For those who started tanning indoors before age 25, their risk further increased to 35% compared to those who began after age 25.

Басқа тәуекелдер

Ультракүлгін сәулеленуге ұшырау терінің қартаюымен, әжімдердің пайда болуымен, бауыр дақтарымен, терінің серпімділігінің жоғалуымен, эритемамен (терінің қызаруы), күн күйігімен, фотокератитпен (қар соқырлығымен) байланысты. Күнбағыс орталықтарында көптеген микроорганизмдер болуы мүмкін, олардың кейбіреуі тері инфекциялары мен асқазан ауруларын қоздыратын патогендер болып табылады. 2009 жылы Нью-Йоркте жүргізілген бір зерттеуде күнбағыс орталықтарында ең көп таралған патогендер Pseudomonas spp. (aeruginosa және putida), Bacillus spp., Klebsiella pneumoniae, Enterococcus түрлері, Staphylococcus aureus және Enterobacter cloacae екені анықталды. Рецепт бойынша және рецептсіз сатылатын бірнеше дәрілер, оның ішінде антидепрессанттар, антибиотиктер, зеңге қарсы және диабетке қарсы препараттар фотосезімталдық тудыруы мүмкін, бұл күнде күю қаупін арттырады. Күнбағыс орталықтарының қызметкерлерін жеткілікті деңгейде оқытпауы бұл қауіпті күшейтеді.

Жастар

Балалар мен жасөспірімдер ультракүлгін сәулеленуге биологиялық осалдығы жоғары болғандықтан, күнге күйдіретін құрылғыларды пайдалану олардың қаупін арттырады. Эпидемиологиялық зерттеулер жасанды күнге күйдіруге ұшырау қатерлі меланома қаупін арттыратынын, ал ұзақтығы қанша ұзақ болса, қауіптілік соғұрлым жоғары болатынын көрсетті, әсіресе 30 жасқа дейінгілерде немесе күнде күйіп кеткендерде. Колледж студенттері арасында жүргізілген бір зерттеуде, студенттерге күнге күйдірудің қаупі туралы хабарлағанмен, олар оны пайдаланудан бас тартқан жоқ. Жасөспірімдер күнге күйдіру индустриясының жарнамалық шараларының жиі нысаны болады, оған купондар ұсыну және орта мектеп газеттерінде жарнамалар орналастыру кіреді. 2012 жылы АҚШ Энергетика және сауда комитетінің мүшелері "жасырын операцияны" тапсырды, онда алғаш рет күнге күйдіруді қалаған 16 жасар қыз ретінде танылған адамдар АҚШ-тағы 300 күнге күйдіру салондарына қоңырау шалды. Қызметкерлер FDA ұсынымдарын орындамаған, күнге күйдірудің қаупін жоққа шығарған және пайдасы туралы бұрмаланған ақпарат ұсынған. Бұқаралық ақпарат құралдары бұл жағдайды танорексия деп сипаттайды. Канадалық педиатрия қоғамының мәлімдемесіне сәйкес, "үнемі ультракүлгін сәулеленуге ұшырау, әсіресе жабық күнге күйдіру құрылғыларын пайдалану, маңызды жүйелік және мінез-құлқылық салдарларға әкелуі мүмкін, соның ішінде көңіл-күйдің өзгеруі, мінездің бұзылуы, ауырсыну және физиологиялық тәуелділік". Күнге күйдіру құрылғыларын жеке меншікке иеленуге рұқсат етіледі.

Бразилия

Бразилияның Ұлттық денсаулық сақтау қадағалау агенттігі 2009 жылы косметикалық мақсатта солярийлерді пайдалануға тыйым салды, бұл шараны енгізген әлемдегі алғашқы ел болды. Бұған дейін, 2002 жылы кәмелетке толмағандардың солярийлерді пайдалануына тыйым салынған еді. Альберта, Манитоба, Саскачеван, Онтарио, Квебек және Принс-Эдвард аралы; сондай-ақ, Нью-Брансуик, Нова-Скотия, Ньюфаундленд және Лабрадор, және Солтүстік-Батыс аумақтарында 19 жасқа дейінгілер үшін де тыйым салынған. Health Canada солярий құрылғыларын пайдаланудан бас тартуға кеңес береді.

Еуропалық Одақ

1997 жылы Франция кәмелетке толмағандарға жабық күн ваннасын (солярий) пайдалануға тыйым салған алғашқы ел болды. 18 жасқа толмағандарға Австрияда, Бельгияда, Германияда, Ирландияда, Португалияда, Испанияда, Польшада және Ұлыбританияда да тыйым салынған. Сонымен қатар, Ирландия салонға «арзан сағат» акцияларын ұсынуға тыйым салады. Нидерландта да 18 жасқа толмағандарға күн ваннасын (солярий) пайдалануға тыйым салынған. Үкімет 2012 жылдан бері күн ваннасы (солярий) орталықтарын екі жылда бір рет тексеріп келеді.

Америка Құрама Штаттары

Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) солярийлерді "орташа тәуекел" құрылғылары ретінде жіктейді (2014 жылы "төмен тәуекел" дегеннен өзгерді). Ол құрылғыларда 18 жасқа толмаған адамдарға қолдануға болмайтындығы туралы ескертуі бар қара қорап болуын талап етеді, бірақ кәмелетке толмағандардың оларды пайдалануын толығымен тыйым салмайды. 2017 жылдан бастап Калифорния, Делавэр, Колумбия округі, Гавайи, Иллинойс, Канзас, Луизиана, Массачусетс, Миннесота, Невада, Нью-Гэмпшир, Солтүстік Каролина, Орегон, Техас, Вермонт және Вашингтон штаттары 18 жасқа толмағандарға солярийлерді пайдалануға тыйым салды. Басқа штаттар 18 жасқа толмағандарға арналған жабық күн ванналарын қатаң реттейді, көбінесе 14 жасқа толмағандарға медициналық қажеттілік болмаса күн ваннасына баруға тыйым салады, ал кейбіреулері 14-17 жастағыларға қамқоршының келісімін талап етеді. Солярийлер АҚШ-та федералды үкіметтің Федералды ережелер кодексі (21 CFR 1040.20) арқылы реттеледі. Бұл құрылғылардың қауіпсіздік ережелерін сақтауын қамтамасыз ету мақсатында жасалған, бұл реттеуде ең бастысы күн ваннасы мен шамдарын өндірушілерге қатысты ең ұзақ уақытқа дейін әсер ету мерзімі және өнімнің сәйкес болуы. Сонымен қатар, "ұсынылған әсер ету кестесі" солярийдің алдыңғы жағына және пайдаланушы нұсқаулығына орналастырылуы тиіс, сондай-ақ сол солярий үшін сертификатталған бастапқы шамның тізімі болуы керек. Салон иелері шамдарды дәл сол шаммен немесе шам өндірушісінің сертификаты бойынша сәйкес шаммен ауыстыруға міндетті. Штаттар операторларды оқыту, күн ванналарын және көзілдіріктерді дезинфекциялау және қосымша ескерту белгілеріне қатысты ережелерді бақылайды. Көптеген штаттар 18 жасқа толмағандарға солярийлерді пайдалануға тыйым салады немесе реттейді. Меркола FDA-ның "ішкі күн ванна құрылғыларын қауіпсіз деп мақұлдады" деген жалған мәлімдеме жасады және ол өзінің құрылғыларын мақұлдағаны үшін D витамині кеңесіне ақша төлегенін жасырды. FTC-ның мәлімдемесіне сәйкес, жауапкерлердің D витаминін өндіру үшін күн ваннасының қажеттілігі жоқ екенін ашпауы алдамшылық болып табылады.