Кіріспе

Үш күндік ораза және дұға, тоқсан сайын.

Ембер күндері (Ирландияда тоқсандық уақыт) – батыс христиан шіркеулерінің литургиялық күнтізбесіндегі дұға мен оразаның тоқсан сайынғы кезеңдері ("quatuor tempora", "ember" немесе "ymber" кейде "tempora" сөзінің бұрмалануы деп есептеледі). Бұл оразалар дәстүрлі түрде Әйелі Люсия күнінен (13 желтоқсан) кейінгі аптаның сәрсенбі, жұма және сенбі күндері, Ұлы оразаның бірінші жексенбісі, Пентикост (Витсон) және Киелі Крест күнінен (14 қыркүйек) кейінгі апталарда өтеді, бірақ кейбір аймақтарда басқа үлгі қолданылады. Католик шіркеуі 1966 жылы осы күндері ораза ұстауды тоқтатты, ал Англикан шіркеуі 1976 жылы ораза ұстауды міндетті емес деп мәлімдеді. Руханиятқа бекіту рәсімдері көбінесе Ембер күні сенбісінде немесе келесі жексенбіде өткізіледі.

Этимология

"Көмір" сөзі латын тіліндегі "quatuor tempora" ("төрт уақыт") деген сөзден шыққан. Этимологиясы туралы әр түрлі пікірлер бар. Джон Мейсон Нилдің "Литургиология эсселері" (1863) кітабының X тарауында: Нил мен Уиллоуби "Оқулық дұға кітабы" (1913) еңбегінде бұл сөздің англосаксон тіліндегі "ymbren" ("айналым немесе цикл") сөзінен шыққан деген пікірді қолдайды (ол "ymb" – "айнала", ал "ryne" – "жол, жүріс") және бұл жылдың жылдық айналымымен байланысты. Бұл сөз англосаксон тілінде "ymbren tid" ("Көмір уақыты"), "ymbren wucan" ("Көмір апталары"), "ymbren fisstan" ("Көмір оразалары"), "ymbren dagas" ("Көмір күндері") сияқты тіркестерде кездеседі. "Имбрен" сөзі "Энхам кеңесінің" (1009) шешімдерінде де кездеседі: "jejunia quatuor tempora quae imbren vocant" – "имбрен деп аталатын төрт маусымның оразалары".

Шығу тегі

Ембер күндері – жылдың төрт мезгілінің әрқайсысында ораза ұстауға, қанағаттандыруға және дұға етуге арналған үш күн. Оларды енгізудің мақсаты – табиғаттың сыйлары үшін Құдайға шүкірлік айту, адамдарға оларды шамамен пайдалануды үйрету және мұқтаждарға көмектесу еді. Бұл күндерді Католик жекелеген ординариаттары және англикандықтар да сақтайды. Рим католиктері үшін 20 ғасырдағы Бревиар реформасы қыркүйек айының бірінші жексенбісін атауының тікелей мағынасына сәйкес ауыстырды, сонымен қатар Ембер аптасын Қасиетті Крест күнінен кейінгі жексенбіден басталатын аптаға жылдырды. Сондықтан, қыркүйек айының 14-і жексенбі, дүйсенбі немесе сейсенбіге түсетін жылдары, Батыс обряды бойынша православие және англикандықтар үшін Ембер күндері көптеген қазіргі католиктерге қарағанда бір апта бұрын болады. Ватикан «Divine Worship: The Missal» кітабындағы Жеке ординариаттарға арналған күнтізбесін шығарғанда, Ембер күндерін дәстүрлі, ертерек мерзімдерге бекітті.

Діни қызметкерлерді діни қызметке тағайындау

Діни қызметкерлерді дін қызметкерлеріне тағайындау Ембер апталарында өтуі керек деген ереже дәстүрлі түрде Папа Геласий I (492–496), Йорк архиепискобы Экгберттің басшылығы (732–766 жж.), және Шарль Ұлының капитуляриясында канондық ереже ретінде айтылған құжаттарда белгіленген. Бұл заң 1085 жыл шамасында Рим папасы Григорий VII басшылығы кезінде шіркеу заңы ретінде бекітілді. Алайда, көктемгі сенбі күндері неліктен дәстүрлі түрде (епископтық емес) тағайындаулармен байланысты екені белгісіз. 1917 жылғы Канондық құқық кодексінің соңғы алдындағы нұсқасында, үлкен дәрежелер Пасхаға дейінгі сенбіде және Пасхалық күзетте де берілуі мүмкін еді; маңызды себептермен, жексенбі және міндетті мереке күндері; ал кіші дәрежелер үшін, тіпті маңызды себепсіз, барлық жексенбі және қос мерекелерде, оларға көптеген қасиеттілердің мерекелері және осылайша күнтізбенің көп бөлігі кіретін еді. Қазіргі Рим католиктік канондық заңы (1983) оларды жексенбі және міндетті мереке күндері беруді ұсынады, бірақ пастырлық себептермен кез келген күні рұқсат етеді. Іс жүзінде сенбі күндері, олар міндетті түрде Ембер сенбілері болмаса да, әлі де жиі қолданылады. Содан кейін, Пентикост мерекесі және Әулие Петр мен Пауыл мерекесі (және оның айналасындағы сенбі күндері) дін қызметкерлеріне тағайындау күндері ретінде кеңінен қолданыла бастады.

Ауа райы болжамы

Халық аңыздарына сәйкес, әрбір үш күннен тұратын ымшық мезгілінің ауа райы келесі үш айдың ауа райын болжайды. Солтүстік Испания халық метеорологиясында ымшық күндерінің (témporas) ауа райы жылдың қалған бөлігінің ауа райын анықтайды деп есептеледі. Болжамдау әдістері аймақтар бойынша өзгеше. Екі жиі кездесетіні: Желге негізделген болжам: Ымшық күндерінен кейін келетін маусымда басым жел, ымшық күндеріндегідей болады (кейбіреулері тек түнгі сағат 12-дегі желді қарастырады). Әдетте, бұл желдің өзіне тән ауа райы болады. Демек, оңтүстік жел құрғақ ауа мен ашық аспанмен келсе, қысқы ымшық күндерінде оңтүстік жел құрғақ қыс болжамын береді. Әр күнді жеке қарастыратын болсақ, сәрсенбі күнгі ауа райы бірінші айдың ауа райын, жұма күнгі ауа райы екінші айдың ауа райын, ал сенбі күнгі ауа райы үшінші айдың ауа райын болжайды.

Ауа райы болжамы

, Pello Zabala, халық метеорологымен сұхбат.