Кіріспе
Chembox
|Verifiedfields = өзгертілген
|Watchedfields = өзгертілген
|verifiedrevid = 415315408
|Reference =
|ImageFile Ref =
|ImageFile = Palmitic acid.svg
|ImageSize = 250px
|ImageFile2 = Palmitic acid 3D balls.png
|ImageSize2 = 250px
|ImageFile3 = Kyselina palmitová.jpg
|PIN = Hexadecanoic acid
|OtherNames = Palmitic acid C16:0 (Lipid numbers)
|Section1 =
|Section2 = Chembox Properties
|C=16 | H=32 | O=2
|MolarMassUnit = g/mol
|pKa = 4.75
|Appearance = Ақ кристалдар
|Density = 0.852 g/cm3 (25 °C)
|BoilingPtC = 351-352
|BoilingPt ref = , 100mmHg C6H6, хлороформда (CHCl3) өте жақсы ериді
|Solvent1 = этанол
|Solubility2 = 7.81 g/100 g, 1.08 kPa (200 °C), 28.06 kPa (300 °C)
|Viscosity = 7.8 cP (70 °C)
|GHSSignalWord = Ескерту
|HPhrases = Химиялық формуласы |CH3(CH2)14COOH, ал C:D қатынасы (жалпы көміртегі атомдарының санына екі байланысты көміртегі атомдарының саны) 16:0. Бұл Elaeis guineensis (майлы пальма) жемісінен алынатын пальма майының маңызды құрауышы, жалпы майлардың 44% құрайды. Ет, ірімшік, май және басқа сүт өнімдерінде де пальмитті қышқыл бар, ол жалпы майлардың 50-60% құрайды. Пальмитаттар – пальмитті қышқылының тұздары мен эфирлері. Пальмитат анионы физиологиялық pH (7.4) деңгейінде пальмитті қышқылының байқалатын түрі. C16:0-тың негізгі көздері – пальма майы, пальма ядросының майы, кокос майы және сүт майы.
|Verifiedfields = changed
|Watchedfields = changed
|verifiedrevid = 415315408
|Reference =
|ImageFile Ref =
|ImageFile = Palmitic acid. svg
|ImageSize = 250px
|ImageFile2 = Palmitic acid 3D balls. png
|ImageSize2 = 250px
|ImageFile3 = Kyselina palmitová. jpg
|PIN = Hexadecanoic acid
|OtherNames = Palmitic acidC16:0 (Lipid numbers)
|Section1 =
|Section2 = Chembox Properties
|C=16 | H=32 | O=2
|MolarMassUnit = g/mol
|pKa = 4.75
|Appearance = White crystals
|Density = 0.852 g/cm3 (25 °C)
|BoilingPtC = 351 352
|BoilingPt ref = , 100mmHg C6H6 Very soluble in CHCl3
|Solvent1 = ethanol
|Solubility2 = 7.81 g/100 g 1.08 kPa (200 °C) 28.06 kPa (300 °C)
|Viscosity = 7.8 cP (70 °C)
|GHSSignalWord = Warning
|HPhrases = Its chemical formula is |CH3(CH2)14COOH, and its C:D ratio (the total number of carbon atoms to the number of carbon carbon double bonds) is 16:0. It is a major component of palm oil from the fruit of Elaeis guineensis (oil palms), making up to 44% of total fats. Meats, cheeses, butter, and other dairy products also contain palmitic acid, amounting to 50–60% of total fats. Palmitates are the salts and esters of palmitic acid. The palmitate anion is the observed form of palmitic acid at physiologic pH (7.4). Major sources of C16:0 are palm oil, palm kernel oil, coconut oil, and milk fat.
Өрлеу және өндіріс
Пальмитин қышқылы Эдмонд Фреми (1840 жылы) пальма майын сабындау кезінде ашқан. Осы процесс бүгінгі күнге дейін қышқыл өндірудің басты өнеркәсіптік жолы болып табылады. Пальма майындағы триглицеридтер (майлар) жоғары температурадағы сумен гидролизденеді, ал нәтижесінде алынған қоспа фракциялық дистилляцияға ұшыратылады.
Тамақ көзі
Пальмитин қышқылы көптеген өсімдіктер мен организмдерде өндіріледі, әдетте төмен деңгейде. Көрікті тағамдардың ішінде сүт, май, ірімшік және кейбір еттер, сондай-ақ какао майы, зәйтүн майы, соя майы және күнбағыс майы бар (кестеге қараңыз). Карука құрамында 44,90% пальмитин қышқылы бар. Пальмитин қышқылының цетил эфирі, цетил пальмитаты, спермацетиде кездеседі. + Көне тағамдардағы пальмитин қышқылының мөлшері Тағам % жалпы калориялар Пальма майы 45,1% Сиыр майы 26,5% Май 26,2% Какао майы 25,8% Шошқа майы 24,8% Мақта тұқымы майы 24,7% Тауық еті 23,2% Дөгере майы 12,2% Жер жаңғағы майы 11,6% Соя майы 11% Кокос майы 8,4% Пальма ядросы майы 8% Рапс майы 3,6% Көз:
Биохимия
Пальмитин қышқылы – май қышқылдарының синтезі кезінде түзілетін алғашқы май қышқылы және ұзақ тізбекті май қышқылдарының прекурсоры. Осының салдарынан, пальмитин қышқылы жануарлар ағзасының маңызды құрамына кіреді. Адамдарда жүргізілген бір талдау бойынша, ол адам дене майының 21–30% (молярлық) құрамын құрайды, сондай-ақ адам сүтінің маңызды, бірақ өте өзгермелі липидтік компоненті болып табылады. Пальмитат ацетил-КоА карбоксилазасына (ACC) теріс кері байланыс жасайды, ол ацетил-КоА-ны малонил-КоА-ға түрлендіреді, ал ол өз кезегінде өсіп келе жатқан ацил тізбегіне қосылып, пальмитаттың одан әрі түзілуін тоқтатады. Кейбір ақуыздар пальмитоил тобының қосылуы арқылы пальмитоилдеу процесінде модификацияланады. Пальмитоилдеу көптеген мембраналық ақуыздардың орналасуы үшін маңызды.
Үстіңгі белсенді зат
Пальмитин қышқылы сабын, косметика және өнеркәсіптік қалыптан босатушы заттарды жасау үшін қолданылады. Бұл қолданымдарда натрий пальмитаты пайдаланылады, ол көбінесе пальма майын күйдіру арқылы алынады. Осы үшін пальма майы (Elaeis guineensis түрінен алынған) натрий гидроксидімен (кастик сода немесе сіңіргіш түрінде) өңделеді, бұл эфирлік топтардың гидролизіне алып келіп, глицерин мен натрий пальмитатын шығарады.
Тамақ
Пальмитті қышқылы мен оның натрий тұзының арзанға түсуі және өңделген тағамдарға (дайын тағамдарға) текстура мен "ауызға сезімі" қосу қасиеттерінің болуынан олар азық-түлік өнімдерінде кеңінен қолданылады. Натрий пальмитаты органикалық өнімдерде табиғи қоспа ретінде пайдалануға рұқсат етілген.
Әскери
Пальмитин қышқылы мен нафтенин қышқылының алюминий тұздары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде напалм жасау үшін ұшқыш мұнай-химиялық заттармен қолданылатын гельдейтін заттар болды. "Напалм" сөзі нафтенин қышқылы және пальмитин қышқылы сөздерінен шыққан.
Зерттеу
Медициналық қоғамдастықта тамақ арқылы түсетін пальмитті қышқылының төмен тығыздықты липопротеин (ТТЛ) және жалпы холестерин деңгейін көтеретіні жақсы қабылданған. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы пальмитті қышқылының жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін арттыратынына сенімді дәлелдер бар екенін мәлімдеді. 2021 жылғы шолу көрсеткендей, диеталық пальмитті қышқылы және басқа да қаныққан май қышқылдарын олеин қышқылы сияқты қанықпаған май қышқылдарымен алмастыру жүрек-қан тамырлары және метаболизмдік аурулардың бірнеше биомаркерлерін төмендетуге мүмкіндік береді.