Кіріспе

Уаймондхам аббаттығы (Wymondham Abbey) – Англияның Норфолк графтығындағы Уаймондхам қаласының Англикан діни орталығы.

Тарих

Монастырь 1107 жылы Уильям д’Обиньи, патша Генрих I-нің батлері (Пинцерна) негізін қалады. Уильям Норфолк жерлерінің көрнекті иесі болды, оның Уаймондхэмде және жақын маңдағы Нью-Бакенхэмде меншіктері болды. Д’Обиньи (кейде латынша d’Albini) әулеті Нормандиядағы Сент-Мартин д’Обиньиден шыққан. Уильям д’Обиньидің монастыры Сент-Олбанстағы бенедиктин монастырының қарауында болды, онда оның ағасы Ричард абат болды. Уаймондхэм монастыры салыстырмалы түрде кішкентай болды, бастапқыда он екі бенедиктин монахына арналған, бірақ келесі ғасырларда оның ықпалы мен байлығы артты. Негізін қалаушы Уильям д’Обиньи және оның әйелі Мод, Роджер Бигодтың қызы және Норфолк графы Хью Бигодтың қарындасы, монастырьге жерлер, шіркеулер, ондықтар мен жалдама ақысын жан-жақты сыйлады. Қазіргі шіркеудің астындағы жер қазбаларында кеш саксон немесе ерте нормандық шіркеудің іздері табылды. 1249 жылы Папа Иннокентий IV монахтарға ғибадатхананы, орталық мұнараны, трансепттерді, оңтүстік қанатты және оңтүстік-батыс мұнарасын беруді бұйырды, ал солтүстік қанаты мен солтүстік-батыс мұнарасы епископ тағайындаған тәуелсіз викарийге қарасты приход шіркеуіне берілді. Бекетке арналған қалада монастырьдан екі монах шаплик қызметін атқарды. Ол алдымен гильдиялық шіркеу, содан кейін грамматикалық мектеп және кейін қала кітапханасы ретінде пайдаланылды. 2022 жылы Бекет шіркеуін Historic Norfolk сатып алды және толықтай қайта жаңартудан кейін қазірде өнер орталығы ретінде жұмыс істейді. Англия королі Стивеннің тұсында, приор Уаймондхэмде Әулие Марияның туған күні қарсаңында, күні және ертеңіне үш күндік жәрмеңке өткізуге рұқсат алды, сондай-ақ апталық базарды бекітті. Уаймондхэм және Сент-Олбанс монахтары арасындағы даулар жиі болды. 1449 жылы корольге сәтті өтініш білдіргеннен кейін Папа Николай V Уаймондхэмге өз құқығымен аббат болу құқығын берді. Соңғы абат Лой Феррерс, лауазым бос қалғанда викарий болып тағайындалды. 2016 жылы Heritage Lottery Fund және жергілікті демеушілердің қаржылық қолдауымен шығыс жағына жаңа қосымшалар салынды. Оларда көрме алаңдары, жайлы демалыс орындары, асханалар және киім-кешек сақтау бөлмелері бар. Ғимараттың және приходтың тарихына зор қызығушылық бар, оны сақтау қоры және құрметті мұрағатшы басқарады. 13 ғасырға дейін сақталған приход мұрағаттары шіркеудің кіреберісінің үстіндегі бөлмеде орналасқан. Сондай-ақ, шіркеуде 1613 жылғы "Король Джеймс Киелі кітабының" бір данасы бар. Құжаттардың, артефактілердің және күміс заттардың үлгілері шіркеудің арт жағында қойылған.

Органдар

Алғашқы жазбалар бойынша, приходта 1400 жылдардың соңында орган болған, ал шіркеуде 1523 жылы Кингс-Линн қаласынан Уильям Бетонның (немесе Бильтонның) салған жаңа "орган жұбына төленетін ақы" кепілдемесі сақталған. Бетон (1553 ж. қайтыс болған) кейіннен патша сарайының орган жасаушысы/реттеушісі болды және Хэмптон-кортта, Корольдік капеллаларда және Ескі Сент-Пол соборында орган салды. Бүгінгі таңдағы әдемі бас орган Лондонда Джеймс Дэвис жасаған және 1793 жылы осы жерге орнатылған. Ол нефтің батыс жағындағы галереяда Чиппендейлдің "готикалық" стиліндегі көркем корпуста орналасқан. Үш мануалды орган (кейінірек педальдар қосылған) бірнеше рет кеңейтіліп, қайта жаңартылған, бірақ оның түпнұсқа 18 ғасырғы құбырларының көп бөлігі сақталған. Органның техникалық сипаттамаларын Ұлттық құбырлы орган тізілімінен табуға болады. Солтүстік наурызда Джеймс Дэвис жасаған, 1810 жылы салынған кішкентай камералық орган орналасқан. Дэвид Бейкердің (Аббатхананың бұрынғы органшысы) "Орган" атты кітабы Shire Publications баспасында жарық көрді және аспаптың толық сипаттамасымен қатар оның көптеген бөліктерінің суреттерін қамтиды. Уаймондхам аббаттығы хор музыкасының жоғары деңгейдегі дәстүрін сақтайды және барлық жастағы әншілерді құшақ жая қарсы алады. Органның техникалық сипаттамаларын Ұлттық құбырлы орган тізілімінен табуға болады.