Кіріспе

Бельгиялық карикатурист Гержедің комикс-альбомы. "Бір мүйіздің құпиясы" – бельгиялық карикатурист Гержедің "Тинтиннің оқиғалары" комикс-сериясының он бірінші томы. Бұл оқиға 1942 жылдың маусым айынан 1943 жылдың қаңтарына дейін Бельгияның жетекші франкофондық газеті Le Soir-де, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бельгияны нацистік Германияның басып алуы кезінде күн сайын бөліп жарияланды. Оқиға жас репортер Тинтин, оның иті Сноуви және оның досы капитан Хаддоктың 17 ғасырдағы атасы сэр Фрэнсис Хаддок қалдырған жұмбақты ашуымен байланысты, ол оларды пират Ред Ракхэмнің жасырын қазынасына жеткізуі мүмкін. Жұмбақты шешу үшін Тинтин мен Хаддок сэр Фрэнсистің кемесі "Бір мүйіздің" бір-біріне ұқсас үш моделін алуы керек, бірақ олар қылмыскерлердің де осы кеме моделін іздеп жүргенін және оларды алу үшін өлтіруге дайын екенін біледі. "Бір мүйіздің құпиясы" коммерциялық сәттілікке жетті және оқиға аяқталғаннан кейін көп ұзамай Кастерман баспасы кітап түрінде жариялады. Герже осы оқиғада басталған сюжеттік желіні "Ред Ракхэмнің қазынасы" арқылы аяқтады, ал серияның өзі франко-бельгиялық комикс дәстүрінің маңызды бөлігіне айналды. "Бір мүйіздің құпиясы" Герже үшін өзінің сүйікті туындысы болып, "Тинтин Тибетте" (1960) комиксі жарық көргенге дейін сақталды. Оқиға 1957 жылғы Belvision анимациялық сериясы "Тинтиннің оқиғалары", 1991 жылғы Ellipse/Nelvana анимациялық сериясы "Тинтиннің оқиғалары", 1992 жылғы BBC Radio 5 радио драмасы "Тинтиннің оқиғалары", Стивен Спилберг режиссерлік еткен "Тинтиннің оқиғалары: Бір мүйіздің құпиясы" (2011) көркем фильмі және фильмге байланысты бейне ойынға бейімделді.

Қысқаша мазмұны

Брюссельдің Водденмаркет / Марке-о-Пюс базарында, Маролендегі Воссенплейнде серуендеп жүргенде, Тинтин досы капитан Хаддокқа сыйлық ретінде беруге ниеттенген көне кеме үлгісін сатып алады. Екі бейтаныс – кеме модельдерін жинаушы Иван Иванович Сахарин және антиквариат іздеуші Барнаби – Тинтинді модельді сатуға көндіруге тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады. Тинтин құпия миссиядағы детективтер Томсон мен Томпсонмен де кездеседі, олар қалтақшыны іздеп жүр; алайда, олардың әмияндары оқиға барысында бірнеше рет ұрланады. Тинтиннің пәтерінде Сноуи кемені кездейсоқ құлатып, басты мачтасын сындырады. Кемені Хэддокқа көрсеткеннен кейін Тинтин кеменің аты Хэддоктың әкесі басқарған кемеден кейін "Бірыңғай Мүйіз" екенін біледі. Тинтин үйден кеткен кезде кеме оның пәтерінен ұрланып кетеді; келесі тергеу кезінде ол Сахариннің дәл осындай модельге ие екенін, оны да "Бірыңғай Мүйіз" деп атағанын біледі. Үйінде Тинтин кішкентай түрме қағазын табады және оның модельдің мачтасының ішінде жасырылғанын түсінеді. Қағазға мынадай жұмбақ жазылған: "Үш бауырлас бірікті. Күннің шағылысында жүзіп келе жатқан үш "Бірыңғай Мүйіз" сөйлейтін болады. Себебі, жарықтан жарық туады, сосын Бүркіт айқышы жарқырайды". Капитан Хэддок өзінің әкесі сэр Фрэнсис Хэддоктың 17 ғасырдағы "Бірыңғай Мүйіз" әскери кемесі туралы әңгімелейді, бірақ оны Ред Ракхэм бастаған қарақшылар тобы басып алған. Көрсетілген флэшбэкте Франсистің кемесіне Ред Ракхэм мен оның экипажы қалай шабуыл жасағаны көрсетіледі. Бастапқыда қарақшылар қара туды көтереді, бұл бейбіт берілу үшін шартты (қауіпсіз өту) ұсынылатынын көрсетеді, бірақ Франсис туын түсіруден бас тартып, пираттарды зеңбірекпен бомбалағанда, пираттар оның орнына "жаңа түстерді" көтереді және "қызыл жалауды" (қанды жалау) көтереді, бұл шартсызды білдіреді (жарағы жоқ, тұтқындар жоқ), содан кейін олар Франсистің кемесіне шабуылдайды және оның экипажын қырғынға ұшыратады. Экипаждың жалғыз аман қалған мүшесі сэр Фрэнсис Ред Ракхэмді жекпе-жекте өлтіріп, "Бірыңғай Мүйізді" суға батырады; кейін ол үш модель жасап, оларды ұлдарына қалдырады. Тинтин модельдердің әрқайсысында түрме қағазы бар екенін болжайды, олардың бірігуі Ред Ракхэмнің қазынасының орналасқан жерін көрсетеді. Тинтин мен Хэддок үш түрме қағазын алуға тырысады, бірақ сәттілікке жете алмайды: Тинтиннің әмияны (бірінші түрме қағазымен бірге) ұрланады, ал Сахарин есірткінің әсерімен табылған, ал оның "Бірыңғай Мүйізіндегі" түрме қағазы жоқ. Осы уақытта Барнаби Тинтинмен кездесуді сұрайды, бірақ ол сөйлей алмай тұрып, Тинтиннің есігі алдында атып өлтіріледі және шабуылдаушының кім екенін анықтау үшін құпия белгі ретінде қарғаларды көрсетеді, содан кейін есінен таяды. Бірнеше күннен кейін Тинтинті атуға қатысқандар – Құс ағайындылары, үшінші "Бірыңғай Мүйіз" моделіне ие екі адал емес антиквариат сатушысы – ұрлап кетеді. Олар Тинтиннің моделін ұрлап, Сахариннің түрме қағазын да ұрлады, өйткені тек үш түрме қағазын иеленген ғана Ред Ракхэмнің қазынасының орналасқан жерін табуға болады. Тинтин Бёрд ағайындыларының Марлинспайк Холл елді мекенінің жертөлелерінен қашып шығады, ал капитан Томсон мен Томпсон оларды тұтқындауға келеді. Құс ағайындыларының тек бір түрме қағазы бар екені анықталды, қалған екеуі олардың әмияны ұрланғанда жоғалған. Сондай-ақ, Барнабидің аман қалғаны және толық сауыққандығы, Макс Бёрдтың ашуы туралы хабар тарайды. Бёрд ағайындылары тұтқындалды. Тинтин, Томсон мен Томпсон қалтақшы, клептоман Аристид Силкті тауып алады, ол әмияндарды жинауға құмар, және Бёрд ағайындыларының әмиянын алады, онда жоғалған екі түрме қағазы бар. Үш түрме қағазын біріктіріп, жарыққа ұстағанда, Тинтин мен Хэддок жоғалған қазынаның координаттарын (20°37'42.0" N 70°52'15.0" W, Доминикан Республикасының солтүстігіне қарай 82 км) анықтап, оны табу үшін экспедиция жоспарлайды.

Бейімделулер

1957 жылы Belvision Studios анимациялық компаниясы Hergé's Adventures of Tintin, Hergé комикстері негізінде түсірілген, күн сайын бес минуттан тұратын түсті бейімдеулер сериясын жасады. "Бір мүйіздің құпиясы" екінші анимациялық серияда бейімделген төртінші туынды болды; оны Рей Гуссенс режиссерлік етті, ал сценарийін кейіннен "Тинтин" журналының бас редакторы болған танымал карикатурист Грег жазды. 1991 жылы француздық Ellipse студиясы мен канадалық Nelvana анимациялық компаниясы бірлесіп 21 оқиғаны эпизодтар сериясына айналдырды. "Бір мүйіздің құпиясы" ("The Secret of the Unicorn") – "Тинтиннің оқиғалары" сериясының тоғызыншы оқиғасы. Ол екі отыз минуттық эпизодқа бөлінді. Стефан Бернаскони режиссерлік еткен сериал түпнұсқа комикстерге «жалпысынан адал» болғаны үшін мақталып, анимация тікелей Герже комикстерінен алынған панельдерден жасалған. 2011 жылы Стивен Спилберг режиссерлік еткен және Питер Джексон продюсерлік еткен фильм әлемнің көп бөлігінде 2011 жылдың қазан-қараша айларында «Тинтиннің оқиғалары: Бір мүйіздің құпиясы» деген атпен, ал АҚШ-та 21 желтоқсанда «Тинтиннің оқиғалары» деген атпен шықты. Фильм «Бір мүйіздің құпиясы» оқиғасына негізделген, сонымен қатар «Қызыл Ракхэмнің қазынасы» және «Алтын тырнақты краб» элементтері де кірген. Фильмге байланысты видео ойын 2011 жылдың қазан айында жарық көрді.