Кіріспе
Вирустардағы генетикалық өзгерістер – вирустық гендердегі мутацияларда, вирустық белоктарды кодтайтын гендердегі генетикалық өзгерістер. Антигендік дрейф – вирустардағы генетикалық өзгерістердің бір түрі, ол вирустың беткі белоктарын кодтайтын вирустық гендердегі мутациялардың жиналуынан туындайды. Бұл вирустың жаңа штаммын құрайды, ол бұрынғы штамдарға қарсы инфекцияны болдырмаған антиденелермен тиімді тежелмейді. Бұл өзгерген вирустың жартылай иммунды популяцияда таралуын жеңілдетеді. Антигендік дрейф Influenza A және Influenza B вирустарында кездеседі. (Сан-саққа шатасу тудыруы мүмкін екі ұқсас термин бар: антигендік ауысу және генетикалық дрейф. Антигендік ауысу – осыған қатысты процесс; ол екі немесе одан көп вирустың генетикалық материалы араласқанда вирустың беткі белоктарында болатын күрт өзгерістерді білдіреді. Генетикалық дрейф мүлдем басқа және кеңірек қолданылады; ол кез келген ДНК тізбегіндегі кездейсоқ мутациялық өзгерістердің біртіндеп жиналуына қатысты, бұл өзгерістер ДНК функциясына кедеріс келтірмейді және сондықтан табиғи іріктеуге ұшырамайды.) Иммундық жүйе вирустарды вирустық бөлшектердің бетіндегі антигендер осы антигендерге арналған иммундық рецепторлармен байланысқанда таниды. Бұл рецепторлар қан ағынындағы антиденелер немесе иммундық жүйе жасушаларының бетіндегі ұқсас ақуыздар болуы мүмкін. Бұл тану өте нақты, кілт құлыпты танығандай. Жұққаннан кейін немесе вакцинациядан кейін организм осы вирустың нақты штаммымен қайта жұғудың алдын алатын көптеген вирусқа тән иммундық рецепторларды өндіреді; бұл табиғи иммунитет деп аталады. Дегенмен, вирустың геномдары үнемі мутацияланып, осы антигендердің жаңа формаларын құрайды. Егер антигеннің жаңа формасының бірі ескі антигеннен жеткілікті түрде өзгеше болса, ол енді антиденелерге немесе иммундық жасуша рецепторларына байланыспайды, бұл мутант вирустың бұрын жұқтырған немесе вакцинацияланғандықтан бастапқы вирустың штаммына иммунды болған адамдарды жұқтыруына мүмкіндік береді. 1940 жылдары Морис Хиллеман антигендік дрейфті ашты, бұл Influenza вирустарының өзгеруінің ең көп кездесетін жолы. Екінші өзгеріс түрі – антигендік ауысу, оны да Хиллеман ашты.
Antigenic drift is a kind of genetic variation in viruses, arising from the accumulation of mutations in the virus genes that code for virus surface proteins that host antibodies recognize. This results in a new strain of virus particles that is not effectively inhibited by the antibodies that prevented infection by previous strains. This makes it easier for the changed virus to spread throughout a partially immune population. Antigenic drift occurs in both influenza A and influenza B viruses. (Confusion can arise with two very similar terms, antigenic shift and genetic drift. Antigenic shift is a closely related process; it refers to the more dramatic changes in the virus's surface proteins when the genetic material from two or more viruses mix together. Genetic drift is very different and much more broadly applicable; it refers to the gradual accumulation in any DNA sequence of random mutational changes that do not interfere with the DNA's function and thus that are not seen by natural selection.) The immune system recognizes viruses when antigens on the surfaces of virus particles bind to immune receptors that are specific for these antigens. These receptors can be antibodies in the bloodstream or similar proteins on the surfaces of immune system cells. This recognition is quite precise, like a key recognizing a lock. After an infection or after vaccination, the body produces many more of these virus specific immune receptors, which prevent re infection by this particular strain of the virus; this is called acquired immunity. However, viral genomes are constantly mutating, producing new forms of these antigens. If one of these new forms of an antigen is sufficiently different from the old antigen, it will no longer bind to the antibodies or immune cell receptors, allowing the mutant virus to infect people who were immune to the original strain of the virus because of prior infection or vaccination. In 1940s, Maurice Hilleman discovered antigenic drift, which is the most common way that influenza viruses change. A second type of change is antigenic shift, also discovered by Hilleman,
Грипп вирустарында
Грипп вирусында екі маңызды антиген – беткі ақуыздар, гемагглютинин және нейраминидаза болып табылады. Гемагглютинин жаңақ эпителий жасушаларына байланысу және енуге жауапты, ал нейраминидаза жаңа вириондардың жаңақ жасушаларынан шығуы процесіне қатысады. Гемагглютинин мен нейраминидаза ақуыздарындағы жаңақ иммундық жүйелері танитын орындар тұрақты таңдау қысымына ұшырайды. Антигендік дрейф гемагглютинин мен нейраминидаза гендеріндегі шағын мутациялар арқылы осы жаңақ иммундық жүйелерінен қашуға мүмкіндік береді, бұл ақуызды бұрынғы жаңақ иммунитеті үшін танылмас етеді. Антигендік дрейф – тұмау штаммдары арасындағы генетикалық және антигендік өзгерістердің үздіксіз процесі. Адам популяциясында иммунды (вакцинацияланған) адамдар гемагглютинин генінде рецепторға байланысу құмарлығын арттыратын бір нүктелік мутацияларға таңдау қысымын түсіреді, ал иммунитеті жоқ адамдар рецепторға байланысу құмарлығын төмендететін бір нүктелік мутацияларға таңдау қысымын түсіреді. Антигендік дрейфтің тудырған қиындықтарын жеңу үшін маусымдық, эпидемиялық және пандемиялық грипке қарсы гетеровариант штаммдарға қарсы кең қорғаныс беретін вакциналар қажет. Барлық РНК вирустарында болғандай, гриппте де мутациялар жиі болады, себебі вирустың РНК полимеразасында түзету механизмі жоқ, нәтижесінде вирустық геном көбейгенде жылына бір орынға 1-ден 8-ге дейін ауыстырулар болатын қателік деңгейіне жетеді. Антигендік дрейф бұрынғыдан ауыр грипп маусымдарына себепкер болған, мысалы, 2003-2004 жылғы грипп маусымында H3N2 A/Fujian/411/2002 вирусының таралуы сондай-ақ осының салдары болды. Барлық грипп вирустары антигендік дрейфтің қандай да бір түрін бастан кешіреді, бірақ ол ең айқын түрде грипп А вирусында байқалады. Антигендік дрейфті вирустың гендік сегменттерінің қайта жиналуына қатысты антигендік ауысумен шатастыруға болмайды. Сонымен қатар, бұл популяциялық генетикадағы маңызды механизм болып табылатын кездейсоқ генетикалық дрейфтен де ерекшеленеді.