Шығыс және Батыс шіркеулерінің 1054 жылғы бөлінісі, теологиялық даулар, Рим Папасының билігі, Константинополь Патриархаты тарихы. Православие және Католик шіркеулері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс және Батыс шіркеулерінің бөлінуі
Split of Eastern and Western churches
Шығыс-Батыс шиғыры, Ұлы шиғыры немесе 1054 жылғы шиғыры деп те аталады, 1054 жылдан бері католик және Шығыс православие шіркеулері арасындағы қарым-қатынастың үзілуі болып табылады. 1054 жылы орын алған ресми бөлінуге дейін грек Шығысы мен латын Батысы арасындағы бірқатар шіркеулік айырмашылықтар мен теологиялық даулар болды. Олардың ішінде Киелі Рухтың (Филиоке) шығуы, Евхаристияда ашытқысы бар немесе ашытқысы жоқ нан қолданылуы керек пе, иконоборлық, 800 жылы Рим императоры ретінде Карл I-нің таққа отырғызылуы, Рим папасының әмбебап юрисдикцияға деген талаптары және Константинополь Патриархатының пентархиядағы орны ең маңыздылары еді. 1053 жылы ресми жік алуға әкелетін алғашқы қадам жасалды: Оңтүстік Италиядағы грек шіркеулері латындық тәжірибелерге сәйкес келуге мәжбүр болды, әйтпесе жабылу жаңсалды. Константинополь Патриархы Михаил I Церуларий оған жауап ретінде Константинопольдегі барлық латын шіркеулерін жабуға бұйрық берді. 1054 жылы папа Лев IX жіберген елші Константинопольға барып, басқа да мақсаттармен қатар, Церуларийдің «экуменикалық патриарх» атағын мойындамауын және папаның барлық шіркеулердің басшысы екенін мойындауын талап етуі керек еді. Папалық делегацияның негізгі мақсаты Византия императоры Константин IX Мономахтан Оңтүстік Италияны нормандықтар басып алуына байланысты көмек сұрау және Лео Охридтің ашытқысыз нан мен басқа да Батыс әдет-ғұрыптарына жасаған шабуылдарына жауап беру болды, бұл шабуылдарды Церуларий қолдады. Тарихшы Аксель Байер бұл делегацияның екі хатқа жауап ретінде жіберілгенін айтады: біреуі императордың шығыс және батыс империяларының бірлескен әскери науқанын ұйымдастыруға көмек сұрауы, екіншісі Церуларийден келген хат. Делегация жетекшісі Сильва Кандиданың кардиналы Гумберт, O.S.B., Церуларий талапты қабылдамағанын білгенде, оны анафемалады, ал Церуларий жауап ретінде Гумберт пен басқа делегаттарды анафемалады. Уэрдің айтуынша, «1054 жылдан кейін де Шығыс пен Батыс арасындағы достық қарым-қатынас сақталды. Мәсіхшілер әлемінің екі бөлігі арасындағы үлкен алшақтық олардың әлі сезілмегендігін көрсетеді. Бұл дау-дамай Шығыс пен Батыстағы қарапайым христиандардың көпшілігі білмейтін нәрсе болды». Батыс делегаттарының әрекетінің заңдылығы күмәнді, өйткені папа Лев қайтыс болды және Церуларийдің анафемасы тек делегаттарға қатысты. Дегенмен, шіркеу ілімдік, теологиялық, тілдік, саяси және географиялық бағыттар бойынша бөлінді, ал негізгі жік ешқашан жазылмады: әр тарап кейде екіншісін ерестікке ұшырады және жік алуды бастады деп айыптайды. Латындықтар бастаған крест жорықтары, 1182 жылы латындықтарды қырғынға ұшырату, 1185 жылы Фессалониканы тонау арқылы Батыстың жауабы, 1204 жылы Төртінші крест жорығы кезінде Константинопольді басып алу және тонау, латын патриархтарын тағайындау татуласуды қиындатты. Уақыт өте келе, кресттік мемлекеттерде грек және латын иерархияларының пайда болуы, әсіресе Антиохия, Константинополь және Иерусалим патриархалдығына екі талапкердің пайда болуы, жік алудың бар екенін анық көрсетті. Татуласуға жасалған бірнеше әрекеттер сәтті болмады. 1965 жылы папа Павел VI және Экуменикалық патриарх Афинагор I 1054 жылғы анафемаларды жойды, бірақ бұл тек бірнеше адамға қарсы қабылданған шараларды күштен шығару болды, тек жақсы ниеттің белгісі ретінде және ешқандай қайта қосылуды білдірмейді. Шіркеулер арасындағы толық қарым-қатынастың болмауы тіпті Канондық құқық кодексінде католик қызметшілеріне Шығыс шіркеулерінің мүшелеріне, мысалы Шығыс православие шіркеуіне (сондай-ақ Шығыс православие шіркеулері мен Шығыс шіркеуіне) және Батыс шіркеулерінің мүшелеріне, мысалы Ежелгі католик шіркеуіне, күнәларын кешіру, Евхаристия және науқастарды майлау сияқты құрметті рәсімдерді жүргізуге рұқсат бергенде, олар өздігінен сұраған кезде нақты айтылады. Владимир Лосский сияқты Шығыс православие теологтары Батыс теологиясының «жаратылмаған мәндегі Құдайға» деген назарын қате деп айыптайды, ол бұл Құдайды модалистік және сондықтан Сабеллиус ересінің белгісі болып табылатын Құдайды болжамды түрде білдіреді. Шығыс православие теологы Михаил Помазанский Киелі Рухтың Символдағы Әке мен Ұлдан шығуы үшін құдайлықта екі бастау болуы керек деп санайды (қос процессия), ал бір Құдайда тек бір бастау болуы мүмкін, ол Үштіктің Әке гипостазы, Құдайдың мәні емес. Ал епископ Каллистос Уэр бұл мәселенің негізгі ілімдердегі айырмашылықтарға қарағанда көбірек семантика саласында екенін айтады.
The East–West Schism, also known as the Great Schism or the Schism of 1054, is the break of communion between the Catholic and Eastern Orthodox churches since 1054. A series of ecclesiastical differences and theological disputes between the Greek East and Latin West preceded the formal split that occurred in 1054. Prominent among these were the procession of the Holy Spirit (Filioque), whether leavened or unleavened bread should be used in the Eucharist, iconoclasm, the coronation of Charlemagne as Emperor of the Romans in 800, the Pope's claim to universal jurisdiction, and the place of the See of Constantinople in relation to the pentarchy. The first action that would lead to a formal schism was taken in 1053: the Greek churches in southern Italy were required to conform to Latin practices, under threat of closure. In retaliation, Patriarch Michael I Cerularius of Constantinople ordered the closure of all Latin churches in Constantinople. In 1054, the papal legate sent by Leo IX travelled to Constantinople in order, among other things, to deny Cerularius the title of "ecumenical patriarch" and insist that he recognize the pope's claim to be the head of all of the churches. The main purposes of the papal legation were to seek help from the Byzantine emperor, Constantine IX Monomachos, in view of the Norman conquest of southern Italy, and to respond to Leo of Ohrid's attacks on the use of unleavened bread and other Western customs, attacks that had the support of Cerularius. The historian Axel Bayer says that the legation was sent in response to two letters, one from the emperor seeking help to organize a joint military campaign by the eastern and western empires against the Normans, and the other from Cerularius. When the leader of the legation, Cardinal Humbert of Silva Candida, O. S. B., learned that Cerularius had refused to accept the demand, he excommunicated him, and in response Cerularius excommunicated Humbert and the other legates. According to Ware, "Even after 1054 friendly relations between East and West continued. The two parts of Christendom were not yet conscious of a great gulf of separation between them. The dispute remained something of which ordinary Christians in East and West were largely unaware". The validity of the Western legates' act is doubtful because Pope Leo had died and Cerularius' excommunication only applied to the legates personally. Still, the Church split along doctrinal, theological, linguistic, political, and geographical lines, and the fundamental breach has never been healed: each side occasionally accuses the other of committing heresy and of having initiated the schism. Reconciliation was made more difficult by the Latin led Crusades, the Massacre of the Latins in 1182, the West's retaliation via the Sacking of Thessalonica in 1185, the capture and pillaging of Constantinople during the Fourth Crusade in 1204, and the imposition of Latin patriarchs. Over time, the emergence of competing Greek and Latin hierarchies in the Crusader states, especially with two claimants to the patriarchal sees of Antioch, Constantinople, and Jerusalem, made the existence of a schism clear. Several attempts at reconciliation did not bear fruit. In 1965, Pope Paul VI and Ecumenical Patriarch Athenagoras I nullified the anathemas of 1054, although this was a nullification of measures taken against only a few individuals, merely as a gesture of goodwill and not constituting any sort of reunion. The absence of full communion between the Churches is even explicitly mentioned when the Code of Canon Law gives Catholic ministers permission to administer the sacraments of penance, the Eucharist, and the anointing of the sick to members of eastern churches such as the Eastern Orthodox Church (as well as the Oriental Orthodox churches and the Church of the East) and members of western churches such as the Old Catholic Church, when those members spontaneously request these. Eastern Orthodox theologians such as Vladimir Lossky criticize the focus of Western theology of God in 'God in uncreated essence' as misguided, which he alleges is a modalistic and therefore a speculative expression of God that is indicative of the Sabellian heresy. Eastern Orthodox theologian Michael Pomazansky argues that, in order for the Holy Spirit to proceed from the Father and the Son in the Creed, there would have to be two sources in the deity (double procession), whereas in the one God there can only be one source of divinity, which is the Father hypostasis of the Trinity, not God's essence per se. In contrast, Bishop Kallistos Ware suggests that the problem is more in the area of semantics than of basic doctrinal differences:
Құдайды тәжірибелеу мен схоластика
Лосский Шығыс пен Батыс арасындағы айырмашылықты католик шіркеуінің теологиялық догмаларын растау үшін Құдайдың тікелей тәжірибесі – теорияны емес, түркі метафизикалық философияны (және схоластиканы) пайдалануынан туындайды деп санайды. Осы себепті Лосский Шығыс православиеліктер мен католиктердің "басқаша адамдарға" айналғанын айтады. Басқа Шығыс православие теологтары, мысалы Романидтер және Константинопольдің Экуменикалық Екінші Жиналысы, Афанасий Александриялық, Илари Поатьелік, Василий Кесариялық, Григорий Назианздық, Григорий Ниссалық, Амброзий, Теофил, Иоанн Златоуст, Кирилл Александриялық және Папа Лев I-мен бірге Августинді де шіркеудің ұлы дәрігерлерінің қатарына қосты. Кейбір Шығыс православие авторларының түпкі күнә туралы деп саналатын "Батыс" тұжырымын жоққа шығаруын, кейбір дәстүрлі Шығыс православиеліктер модернизмнің бір түрі деп қарастырады.
Lossky argues the difference in East and West is because of the Catholic Church's use of pagan metaphysical philosophy (and scholasticism) rather than actual experience of God called theoria, to validate the theological dogmas of Catholic Christianity. For this reason, Lossky states that Eastern Orthodox and Catholics have become "different men". Other Eastern Orthodox theologians such as Romanides and the ecumenical Second Council of Constantinople numbered Saint Augustine among the great doctors of the Church, alongside Athanasius of Alexandria, Hilary of Poitiers, Basil of Caesarea, Gregory of Nazianzus, Gregory of Nyssa, St. Ambrose, Theophilus, John Chrysostom, Cyril of Alexandria, and Pope Leo the Great. The late modern denial by some Eastern Orthodox writers of the supposedly "Western" teaching on original sin is regarded by some traditionalist Eastern Orthodox as a form of modernism.
Шығыс православиелік шіркеудің түпкі күнә туралы ілімі
Шығыс православие шіркеуі ата-бабаларының күнәсі олардың өмірін (денелерін және қоршаған ортасын) бұзды, соның салдарынан әр адам бұзылған өмірге (Адам мен Хауаның ата-бабаларының күнәсі арқылы) дүниеге келеді және "түпкі күнә мұраға айналады. Бұл Адам мен Хауаның ғана күнәсі болған жоқ. Олардың өмірі ұрпақтарына жалғасқандай, түпкі күнә де солай тарады. Біздің барлығымыз түпкі күнәға қатысамыз, себебі барлығымыз да бір атамыз – Адамнан тарағанбыз". Шығыс православие шіркеуінің үйретіндісіне сәйкес, Адамның күнәсінен кейін, "мұраға қалған күнә оның ұрпақтарына ағып өтті, сондықтан еттен туған әрбір адам осы ауыртпалықты көтереді және осы дүниеде оның жемісін сезінеді". Сол сияқты, Католик шіркеуі Адамнан мұраға алған күнә, оның кешірілуі үшін тіпті жеке күнә жасаған емес нәрестелердің де крещениеден өтуі керек дейді, бұл күнә Адам мен Хауаның жеке күнәсі сияқты жасалған әрекет емес, бастапқы қасиеттілік пен әділдіктен айырылған адам табиғатының берілуі арқылы туған құлдырау күйі. Шығыс пен Батыс екеуі де әр адам Адам мен Хауаның жасаған нақты күнәсін өтеуге шақырылмағанын мойындайды. Батыс шіркеуінің пікірінше, "түпкі күнә Адамның ешбір ұрпағында жеке кінә сипатында болмайды", ал Шығыс шіркеуі үйретеді, "біз осы жемістер мен ауыртпалықтар арқылы [нақты] күнәні түсінбейміз". Православтықтар мен католиктер адамдар Адам мен Хауаның ата-бабаларының күнәсінен (оларға ағып келген) туған рухани сырқатты (барлығы зардап шегіп, күнә жасайтын) мұра етеді деп сенеді, бұл сырқат оларды күш-қуаттарында әлсіретіп, білімсіздікке ұшыратады, өлім билігінен зардап шегеді және күнә жасауға бейімдейді.
What the Eastern Orthodox Church accepts is that ancestral sin corrupted their existence (their bodies and environment) that each person is born into and thus we are born into a corrupted existence (by the ancestral sin of Adam and Eve) and that "original sin is hereditary. It did not remain only Adam and Eve's. As life passes from them to all of their descendants, so does original sin. All of us participate in original sin because we are all descended from the same forefather, Adam." The teaching of the Eastern Orthodox Church is that, as a result of Adam's sin, "hereditary sin flowed to his posterity; so that everyone who is born after the flesh bears this burden, and experiences the fruits of it in this present world." Similarly, what the Catholic Church holds is that the sin of Adam that we inherit, and for the remission of which even babies who have no personal sin are baptized, is called "sin" only in an analogical sense since it is not an act committed like the personal sin of Adam and Eve, but a fallen state contracted by the transmission of a human nature deprived of original holiness and justice. Both East and West hold that each person is not called to atone for the actual sin committed by Adam and Eve. According to the Western Church, "original sin does not have the character of a personal fault in any of Adam's descendants", and the Eastern Church teaches that "by these fruits and this burden we do not understand [actual] sin". The Orthodox and the Catholics believe that people inherit only the spiritual sickness (in which all suffer and sin) of Adam and Eve, caused by their ancestral sin (what has flowed to them), a sickness leaving them weakened in their powers, subject to ignorance, suffering from the domination of death, and inclined to sin.
Қасиетті Босану
Католик шіркеуінің "Күнәсіз Тұжырым" доктринасы, Құдайдың Мәриямды өзінің ешқандай еңбегімен емес, бастапқы күнәдан қорғағанын айтады, бұл 1854 жылы Папа Пий IX-шы тарапынан догма ретінде бекітілді. Православие теологиясы Мәриямның Христианды туу үшін таңдалғанын, алдымен оның тазалығы мен бағыну арқылы Құдайдың құрметіне ие болғанын жариялайды.
The Catholic doctrine of the Immaculate Conception, which claims that God protected the Virgin Mary from original sin through no merit of her own, was dogmatically defined by Pope Pius IX in 1854. Orthodox theology proclaims that Mary was chosen to bear Christ, having first found favor of God by her purity and obedience.
Тазалау орны
Батыс және шығыс шіркеулері арасындағы теологиялық даудың тағы бір мәселесі – тазару доктринасы (Лионның екінші соборы мен Феррара-Флоренция соборы көрсеткендей). Бұл тұжырым батыс теологиясында уақыт өте келе қалыптасты, оған сәйкес, «Құдайдың рақымы мен достығында өлген, бірақ толықтай тазартылмағандардың барлығы мәңгілік құтқарылуға қол жеткізеді; бірақ олар көктегі қуанышқа кіру үшін қажетті қасиеттілікке ие болу үшін өлімнен кейін тазарудан өтеді». Дегенмен, кейбір шығыс теологтары өлімнен кейін сенушілердің кемелденіп, толық құдайлануға жететін жағдай бар екенімен келіссе де, оны жаза емес, өсу күйі деп санайды. Олардың пікірінше, азап күнәні тазарта алмайды, себебі олар күнәға басқаша көзқарас танытады және азапты рухани сырқаттың салдары деп есептейді. Батыс теологиясы күнәні әлсірететін және кедергі келтіретін сырқат ретінде ғана емес, сонымен қатар жазаға лайық нәрсе ретінде де қарастырады. Шығыс православие шіркеуі «өлімнен кейін сенушілер кемелденіп, толық құдайлануға жететін жағдай бар» деген тұжырымды ұстанады. Кейбір православиеліктер осы аралық жағдайды тазару деп сипаттаса да, басқалары оны Батыстағы осымен байланысты аспектілерден ажыратады: Феррара-Флоренция соборында Ефес православиелік епископы Марк онда тазартатын оттар жоқ екенін айтты. Сондай-ақ, кейбір православиелік христиандар көкке жол тартқан жандарды демон сынап бағалайтын әуедегі жол ақысын төлеу үйлеріне сенуді қолдайды. Бұл түсінік Рим католиктерінде кездеспейді.
Another point of theological contention between the western and eastern churches is the doctrine of purgatory (as it was shown at the Second Council of Lyon and the Council of Ferrara–Florence). It was developed in time in Western theology, according to which, "all who die in God's grace and friendship, but still imperfectly purified, are indeed assured of their eternal salvation; but after death they undergo purification, so as to achieve the holiness necessary to enter the joy of heaven." However, some Eastern theologians, while agreeing that there is beyond death a state in which believers continue to be perfected and led to full divinization, consider that it is a state not of punishment but of growth. They hold that suffering cannot purify sin, since they have a different view of sin and consider suffering as a result of a spiritual sickness. Western theology usually considers sin not only as a sickness that weakens and impedes but also as something that merits punishment. The Eastern Orthodox Church holds that "there is a state beyond death where believers continue to be perfected and led to full divinization". Although some Orthodox have described this intermediate state as purgatory, others distinguish it from aspects associated with it in the West: at the Council of Ferrara–Florence, the Orthodox Bishop Mark of Ephesus argued that there are in it no purifying fires. Some Orthodox Christians also subscribe to the belief of aerial toll houses, which states that souls are tested by demons while on their way to Heaven. This concept is not found in Roman Catholicism.
Қаһарлану
Дәстүрлі православие ілімі бойынша, Мәсіхті қабылдамағандар оның қатысуынсыз қиналып шегеді. Досифейдің жазбаларында айтылғандай, "адамдар Мәсіхтің қуанышына немесе жазаның азабына бірден барады". Православие доктринасында Құдайсыз орын жоқ. Мәңгілікте Құдайдан жасырыну мүмкін емес. Католик теологиясында Құдай өз күшімен ғана емес, өзінің бар екендігімен де барлық жерде қатысады. Тозақ – Құдайдан өз еркімен таңдалған үзіліс күйі. Шығыс теологиясы күнә жасауға деген құштарлықты рухани дерт (Адам мен Хауаның тәкаппурлығынан туындаған) деп есептейді, оны емдеу қажет.
The traditional Orthodox teaching is that those who reject Christ will suffer his absence. According to the Confession of Dositheus, "persons go immediately to joy in Christ or to the torments of punishment". In Orthodox doctrine, there is no place without God. In eternity there is no hiding from God. In Catholic theology, God is present everywhere not only by his power but in himself. Hell is a state of self selected separation from God. Eastern theology considers the desire to sin to be the result of a spiritual sickness (caused by Adam and Eve's pride), which needs to be cured.
Тарих
Батыс және Шығыс Жерорта теңізі христиандары арасындағы айырылыс ғасырлар бойы қалыптасқан саяси, мәдени және діни факторлардың нәтижесінде туды. Тарихшылар 1054 жылғы өзара анафемалауды соңғы оқиға деп есептейді. Айырылыстың қашан басталғанын нақты анықтау қиын. Ол Рим епископы Виктордың (шамамен 180 ж.) тұсындағы Квартодецимандық даудан бастау алған болуы мүмкін. Православ қорғаушылары бұл оқиғаны Римнің папалық үстемдікке талап етуінің және Шығыс шіркеулері тарапынан оның қабылданбауының мысалы ретінде келтіреді. IV және V ғасырларда Папа Дамасус I тұсында ортақ бірліктерде эпизодтық айырылыстар болды. Діни және басқа да мәселелер бойынша даулар 482 жылдан 519 жылға дейін 37 жылға созылған Рим және Константинополь шіркеулері арасындағы айырылысқа (Акакийлік айырылыс) әкелді. Көптеген дереккөздер Шығыс пен Батыс арасындағы бөлініс 863-867 жылдардағы Фотос айырылысынан анық көрінеді деген пікірде.
The schism between the Western and Eastern Mediterranean Christians resulted from a variety of political, cultural and theological factors which transpired over centuries. Historians regard the mutual excommunications of 1054 as the terminal event. It is difficult to agree on a date for the event where the start of the schism was apparent. It may have started as early as the Quartodeciman controversy at the time of Victor of Rome (c. 180). Orthodox apologists point to this incident as an example of claims by Rome to the papal primacy and its rejection by Eastern Churches. Sporadic schisms in the common unions took place under Pope Damasus I in the 4th and 5th centuries. Disputes about theological and other questions led to schisms between the Churches in Rome and Constantinople for 37 years from 482 to 519 (the Acacian Schism). Most sources agree that the separation between East and West is clearly evident by the Photian schism in 863 to 867.
Рим кафедрасының талаптары
Римдегі шіркеу басқа шіркеулерге ерекше билік иемдігін жариялағанмен, сол дәуірдегі қолда бар құжаттарда «папалық биліктің нақты түрде талап етілуі немесе мойындалуы» жоқ. II ғасырдың соңында Рим епископы Виктор, Квартедецимандар арасындағы дауды шешуге тырысты. Мәселе мынада еді: Римнің Азия провинциясындағы христиандар сияқты, яһудилердің Пасха мерекесімен бірге Пасханы тойлау керек пе, әлде Палестина және Понт сияқты басқа Шығыс провинцияларында өткізілген синодтарда белгіленгендей, келесі жексенбіге дейін күту керек пе? Осы мәселе бойынша Рим папасы Азия шіркеулерін қауымнан шығаруға тырысты, бірақ олар жексенбідегі қағиданы қабылдаудан бас тартты. Басқа епископтар оны осы үшін айыптады. Лорен Клинверк мынадай пікір білдіреді:
While the church at Rome claimed a special authority over the other churches, the extant documents of that era yield "no clear cut claims to, or recognition, of papal primacy." Towards the end of the 2nd century, Victor, the Bishop of Rome, attempted to resolve the Quartodeciman controversy. The question was whether to celebrate Easter concurrently with the Jewish Passover, as Christians in the Roman province of Asia did, or to wait until the following Sunday, as was decreed by synods held in other Eastern provinces, such as those of Palestine and Pontus, the acts of which were still extant at the time of Eusebius, and in Rome. The pope attempted to excommunicate the churches in Asia, which refused to accept the observance on Sunday. Other bishops rebuked him for doing so. Laurent Cleenewerck comments:
Виктор Азия шіркеулерін қауымнан шығару ниетіне қол жеткізе алмаса да, көптеген католик жақтастары осы оқиғаны ерте Шіркеудегі папалық билік пен құқыққа дәлел ретінде келтіреді, оның себебі – епископтардың бірі де оның қауымнан шығару құқығын жоққа шығармады, керісінше оның әрекетінің даналығы мен қайырымдылығына күмән келтірді. Англикан жақтастары Виктор тіпті өзінің билік деп санаған нәрсені де алға тартқан-жоқ деген тұжырымға қарсы шығады:
Despite Victor's failure to carry out his intent to excommunicate the Asian churches, many Catholic apologists point to this episode as evidence of papal primacy and authority in the early Church, citing the fact that none of the bishops challenged his right to excommunicate but instead questioned the wisdom and charity of his action. Anglican apologists question the premise that Victor even asserted what he imagined to be supremacy:
Рим епископтарының пікірі жиі ізделіп, әсіресе Шығыс Жерорта теңізінің патриархтары дау-жанжалға түскен кезде. Алайда Рим епископтарының пікірі автоматты түрде қабылдана бермеді. Рим епископтары Антиохиялық немесе Александриялық теологиялық мектептердің біріне анық жатпады және әдетте екі мектептің теологтары ұсынған екстремалды пікірлердің арасында орташа бағытты ұстануға тырысты. Рим, Шығыс Жерорта теңізіндегі христиандықтың орталықтарынан алыс болғандықтан, оның епископының бейтараптығы күтілді. Мысалы, 431 жылы Александрия патриархы Кирилл, Константинополь патриархы Несторийді ерестікпен айыптап, Папа Целестин I-ге және басқа патриархтарға жүгінді, бұл мәселе Эфес соборында қарастырылды. Дегенмен ол Римнің Несторийді қауымнан шығару қабілетінің тек Батыста ғана тиімді екеніне сенді. 342 жылы Папа Юлий I былай деп жазды: «Әдетте, бізге [айыпталып отырған епископтарға, әсіресе апостолдық шіркеулерге] алдымен хат жазылып, содан кейін осы жерден әділ үкім шығарылады». Бұл туралы Сардика соборы да жарлық шығарды, онда Афанасий Александрияның заңды епискобы деп жарияланды. 382 жылы Римдегі синод Константинопольді Александриядан жоғарылатуға наразылық білдіріп, Римді «апостолдық орын» деп атады. Папа Сириций (384–399) папалық жарлықтарға синод шешімдерімен бірдей міндетті күш берді, Папа Иннокентий I (401–417) барлық маңызды сот істерін Римнің қарауына қалдыру керектігін айтты, ал Папа Бонифаций I (418–422) Рим шіркеуінің «дүниедегі шіркеулерге бас ретінде» және барлық жердегі епископтар бір епископтық лауазымға ие болғандықтан «әкімге бағынуы керек» екенін жариялады. Целестин I, 430 жылы өзінің Рим синодының Несторийді айыптауын жеткілікті деп санады, бірақ жалпы соборға «иманды көрсету үшін пайдалы» деп келісті. Папа Лео I және оның ізбасарлары Халкидон соборының 28-ші канонын қабылдамады, нәтижесінде ол 6-шы ғасырға дейін тіпті Шығыста да ресми тіркелмеді. Акакийлік схизма, «алғаш рет Батыс Шығысқа қарсы анық тұрған» кезде, Папа Хормиздас (514–523) талап еткен мәлімдемені қабылдаумен аяқталды: «Мен христиан дінінің толық, шынайы және мінсіз тұрақтылығын табатын апостолдық орынмен қарым-қатынаста боламын деп үміттенемін». Алайда «Шығыс епископтарының басым көпшілігі мүлдем басқа формулаға қол қойды». Бұрын, 494 жылы Папа Геласий I (492–496) Византия императоры Анастасийге хат жазып, азаматтық билеушілердің билігін епископтардың билігінен (құжатта «қасиетшілер» деп аталады) ажыратып, соңғысын діни мәселелерде жоғары деп белгіледі; ол хатын былай деп аяқтады: «Егер адалдардың жүректері жалпы алғанда, құдайлық істерді дұрыс басқаратын барлық діни қызметкерлерге мойынсұнуы керек болса, онда ең Жоғары барлық басқалардан жоғары болуға тағайындаған және нәтижесінде бүкіл Шіркеудің құлшынысымен құрметке бөленген осы епархияның епискобына қаншалықты мойынсұну керек». Папа Николай I (858–867) папалық биліктің «барлық жер бетінде, яғни әрбір шіркеуде» бар екеніне сенетінін анық айтты.
The opinion of the bishop of Rome was often sought, especially when the patriarchs of the Eastern Mediterranean were locked in fractious dispute. However, the bishop of Rome's opinion was by no means accepted automatically. The bishops of Rome never obviously belonged to either the Antiochian or the Alexandrian schools of theology, and usually managed to steer a middle course between whatever extremes were being propounded by theologians of either school. Because Rome was remote from the centers of Christianity in the eastern Mediterranean, it was frequently hoped its bishop would be more impartial. For instance, in 431, Cyril, the patriarch of Alexandria, appealed to Pope Celestine I, as well as the other patriarchs, charging Constantinople Patriarch Nestorius with heresy, which was dealt with at the Council of Ephesus. He nevertheless believed Rome's capacity to excommunicate Nestorius to only be effective in the West. In 342, Pope Julius I wrote: "The custom has been for word to be written first to us [in the case of bishops under accusation, and notably in apostolic churches], and then for a just sentence to be passed from this place". This was also decreed by the Council of Sardica, which declared Saint Athanasius to be the lawful bishop of Alexandria. In 382 a synod in Rome protested against the raising of Constantinople to a position above that of Alexandria and spoke of Rome as "the apostolic see". Pope Siricius (384–399) claimed for papal decretals the same binding force as decisions of synods, Pope Innocent I (401–417) said that all major judicial cases should be reserved for the see of Rome, and Pope Boniface I (418–422) declared that the church of Rome stands to "the churches throughout the world as the head to its members" and that bishops everywhere, while holding the one same episcopal office, must "recognise those to whom, for the sake of ecclesiastical discipline, they should be subject". Celestine I considered that the condemnation of Nestorius by his own Roman synod in 430 was sufficient, but consented to the general council as "of benefit in manifesting the faith". Pope Leo I and his successors rejected canon 28 of the Council of Chalcedon, as a result of which it was not officially recorded even in the East until the 6th century. The Acacian schism, when, "for the first time, West lines up against East in a clear cut fashion", ended with acceptance of a declaration insisted on by Pope Hormisdas (514–523) that "I hope I shall remain in communion with the apostolic see in which is found the whole, true, and perfect stability of the Christian religion". Yet, "the
vast majority of the Eastern Bishops subscribed quite a different Formula." Earlier, in 494, Pope Gelasius I (492–496) wrote to Byzantine emperor, Anastasius, distinguishing the power of civil rulers from that of the bishops (called "priests" in the document), with the latter supreme in religious matters; he ended his letter with: "And if it is fitting that the hearts of the faithful should submit to all priests in general who properly administer divine affairs, how much the more is obedience due to the bishop of that see which the Most High ordained to be above all others, and which is consequently dutifully honoured by the devotion of the whole Church." Pope Nicholas I (858–867) made it clear that he believed the power of the papacy extended "over all the earth, that is, over every church".
Константинополь шіркеуінің талаптары
330 жылы император Константин империяның астанасын Византияға көшірді, ол кейін Константинополь болып өзгерді. Империяның салмақ орталығы толыққанды түрде Жерорта теңізінің шығысына ауысқандығы анықталды. Рим Сенатты Константинопольге жоғалтып, императорлық астана ретіндегі мәртебесі мен беделін жоғалтты. Константин сол жерге келген кезде Византия епискобы Гераклея митрополитінің билігінде болды. Кейіннен епископтың императорлық сараймен байланысы, оның Гераклеяға тәуелділіктен азат болуына және жарты ғасырдың ішінде жаңа астанада өткен Константинопольдің бірінші соборында (381) Римнен кейінгі екінші орынды мойындауына мүмкіндік берді. Соборда: «Константинополь епискобы Рим епискобынан кейін құрметті болады, себебі Константинополь – Жаңа Рим» делінді, осылайша ол Александрия және Антиохиядан жоғары қойылды. Бұл Константинополь мен Рим арасындағы діни бәсекелестіктің бастауы ретінде қарастырылады, ол Шығыс пен Батыс арасындағы жарылуға себеп болған факторлардың бірі болды. Америка Православие Шіркеуінің сайтында Византия епискобы Константиннің тұсында-ақ патриарх дәрежесіне көтерілгендігі айтылған.
In 330, Emperor Constantine moved the imperial capital to Byzantium, which later became Constantinople. The centre of gravity in the empire was fully recognised to have completely shifted to the eastern Mediterranean. Rome lost the Senate to Constantinople and lost its status and gravitas as imperial capital. The bishop of Byzantium was under the authority of the metropolitan of Heraclea when Constantine moved there. Thereafter, the bishop's connection with the imperial court meant that he was able to free himself from ecclesiastical dependency on Heraclea and in little more than half a century to obtain recognition of next after Rome ranking from the First Council of Constantinople (381), held in the new capital. It decreed: "The Bishop of Constantinople, however, shall have the prerogative of honour after the Bishop of Rome; because Constantinople is New Rome", thus raising it above the sees of Alexandria and Antioch. This has been described as sowing the seed for the ecclesiastical rivalry between Constantinople and Rome that was a factor leading to the schism between East and West. The website of the Orthodox Church in America says that the Bishop of Byzantium was elevated to Patriarch already in the time of Constantine.
Халкидон (451)
Римнің Лео томы (449) жоғары бағаланып, Халкидон кеңесінің тұжырымдамасының негізін құрады. Бірақ ол барлық жерде қабылданбады, тіпті оны бекіткен және қабылдаған соборды айыптағандар оны "құдайсыз" және "құдайға қарсы" деп атады. Келесі экуменикалық кеңес Папа Леоның баяндамасындағы мүмкін теңгерімсіздікті түзетті. Рим епискобы осы ерте заманда да зор құрметке ие болғанмен, Шығыс Римнің басымдығы және Папаның қатесіздігі тұжырымдары кейінірек дамыды деп санайды. Аз ғана адамдар осы айырмашылықты байқаған болар еді, Тимоти Уэр былай деді: "Тіпті 1054 жылдан кейін де Шығыс пен Батыс арасындағы достық қарым-қатынас сақталды. Христиандық әлемінің екі бөлігі арасындағы үлкен алшақтық олардың әлі сезілмегендігін көрсетеді. Бұл дау-дамай Шығыс пен Батыстағы қарапайым христиандардың көпшілігіне белгісіз болды". Экскоммуникациялар кезінде көптеген заманауи тарихшылар, соның ішінде Византия шежірешілері, бұл оқиғаны маңызды деп санамады. Қарым-қатынас бұрынғысынша жалғасты, мысалы, Шығыстағы шіркеулерге, атап айтқанда Киелі Қабірге жасалған қайырымдалықтар сақталды, ал Папа Григорий VII Пиренейдегі Ле Маршедегі шіркеуге Иерусалим Патриархының меншігін растады. Император Алексий Комнен 1080 жылдары Риммен қарым-қатынасты үзу туралы канондық шешім қабылданды ма деп сұрағанда, Константинополь синодының қатысушылары жоқ деді. XII ғасырда латын крестоносцы мен жергілікті халық арасындағы өзара әрекеттесулер көрсеткендей, біріншілері екіншілерін еретиктер немесе схизматиктер деп қарастырмады, керісінше, жергілікті иерархияны өздеріне қосты.
Rome's Tome of Leo (449) was highly regarded and formed the basis for the Council of Chalcedon formulation. But it was not universally accepted and was even called "impious" and "blasphemous" by those who condemned the council that approved and accepted it. The next ecumenical council corrected a possible imbalance in Pope Leo's presentation. Although the Bishop of Rome was well respected even at this early date, the East holds that the concept of the primacy of the Roman See and Papal Infallibility were only developed much later. The disputed Few of these would have noticed any difference as noted by Timothy Ware: "Even after 1054 friendly relations between East and West continued. The two parts of Christendom were not yet conscious of a great gulf of separation between them. The dispute remained something of which ordinary Christians in East and West were largely unaware". At the time of the excommunications, many contemporary historians, including Byzantine chroniclers, did not consider the event significant. Relations continued as usual, for instance endownments made towards churches in the East such as the Holy Sepulchre were kept in place and Pope Gregory VII confirmed the proprietorship of the Patriarch of Jerusalem over a church in Le Marche in the Pyrenees. When Emperor Alexios Komnenos asked in the 1080s whether a canonical decision had been made to break relations with Rome, the participants of the synod of Constantinople said no. Interactions in the 12th century between the Latin crusaders and the indigenous population show that rather than the former considering the latter as heretics or schismatics, they incorporated local hierarchies into their own.
Византия империясындағы сектанттық шиеленістер 11-12 ғасырларда
11 ғасырдың соңынан бастап Византия империясының Венеция Республикасының теңіз күштеріне, ал аздау дәрежеде Генуя және Пиза Республикаларына тәуелділігі Византияда католик саудагерлерінің үстемдігіне алып келді. Олар 1080 жылдардан бері маңызды сауда жеңілдіктерін алған еді, бұл экономикалық және әлеуметтік дүрбелеңге себеп болды. Италиялықтардың жоғарыпарсылдығымен бірге, бұл ауыл және қалалардағы орта және төменгі топтар арасында наразылықты күшейтті. 12 ғасырдың екінші жартысына қарай, әртүрлі қала-мемлекеттердің бәсекелестері арасындағы бақылаусыз бәсекелестік осы деңгейге жетті, итальяндықтар астанадағы басқа итальяндықтардың аудандарына шабуыл жасады. Ал византиялық биліктің кездейсоқ, қатаң шаралары қаладағы дінаралық қатынастардың нашарлауына әкелді. 1182 жылы император анасы Мария Антиохиялық, латын саудагерлері мен ірі аристократтарға көрсеткен ықыласымен танымал француздық, халықтың қолдауымен Андроник I Комненмен тақтан түсірілді. Жаңа император халықтың наразылығына бойын беріп, жек көрінетін шетелдіктерді өлтіруге рұқсат берді. Осыдан кейін Византияның сыртқы саясаты Батыста әрдайым қастандық пен латынға қарсы бағытталған ретінде қабылдалды.
Starting from the late 11th century, the dependency of the Byzantine Empire on the navies of the Republic of Venice and, to a lesser extent, the Republic of Genoa and the Republic of Pisa, led to the predominance of Catholic merchants in Byzantium—which had received major trading concessions since the 1080s—subsequently causing economic and social upheaval. Together with the perceived arrogance of the Italians, it fueled popular resentment amongst the middle and lower classes both in the countryside and in the cities. By the second half of the 12th century, the practically uncontrollable rivalry among competitors from the different city states devolved to the point that Italians were raiding the quarters of other Italians in the capital, and retaliatory draconian measures by the Byzantine authorities led to the deterioration of inter religious relations in the city. When in 1182 the regency of the empress mother, Maria of Antioch, an ethnical French notorious for the favouritism shown to Latin merchants and the big aristocratic land owners, was deposed by Andronikos I Komnenos in the wake of popular support, the new emperor allowed mobs to massacre the hated foreigners. Henceforth Byzantine foreign policy was invariably perceived as sinister and anti Latin in the West.
Төртінші крест жорығы (1204) және басқа да әскери қақтығыстар
1202–1204 жылдардағы Төртінші крест жорығы барысында латын крестшілері мен венециялық саудагерлер Константинопольді тонады (1204), Киелі Даналық шіркеуін және басқа да православиелік қасиетті орындарды тонап, оларды латын католик ғибадатханасына айналдырды. Норман крестшілері Константинопольдің императорлық кітапханасын да жойды. Осы православиелік қасиетті орындардан түрлі қасиетті заттар Батысқа әкелінді. Крестшілер Константинопольдің латын патриархын да тағайындады. Константинопольді басып алу және соңғы шарттама Шығыс Латын империясын және Константинопольдің Латын патриархын (басқа крестонос мемлекеттерімен бірге) құрды. Кейіннен кейбір діни артефакттар Еуропада Византиядағы Латын империясын қаржыландыру үшін сатылды, – мысалы, Константинополь императоры Балдуин II Францияда Византияны ұстап тұру үшін жаңа қаражат жинауға тырысқанда, Тікенді тәждің жәдігерін сатты. 1261 жылы Византия императоры VIII Михаил Палеолог Латын империясын жойды. Дегенмен, Византия империясының ортасына жасалған батыстың шабуылы, 15 ғасырда Осман мұсылмандарының оны жаулап алуына әкелген фактор ретінде қарастырылады. Көптеген ғалымдар 1054 жылғы оқиғаларға қарағанда 1204 жылы Константинопольді тонау шікізатқа көбірек себеп болды деп санайды. Солтүстік Еуропада Тевтон ордені 12-13 ғасырларда Солтүстік крест жорықтарында жеткен жетістіктерінен кейін, 1240 жылы Псков пен Новгородтың Шығыс православиелік Ресей республикаларын жаулап алуға тырысты, бұл әрекетке Рим папасы IX Григорий қолдау көрсетті. Тевтон орденінің басты жеңілістерінің бірі 1242 жылғы Мұз шайқасы болды. Католик Швециясы да православиелік Новгородқа қарсы бірнеше науқандар жүргізді. Католик Польша мен православиелік Ресей арасында да қақтығыстар болды, бұл Шығыс пен Батыс арасындағы жікке себеп болды.
In the course of the Fourth Crusade of 1202–1204 Latin crusaders and Venetian merchants sacked Constantinople itself (1204), looting the Church of Holy Wisdom and various other Orthodox holy sites, and converting them to Latin Catholic worship. The Norman Crusaders also destroyed the Imperial Library of Constantinople. Various holy artifacts from these Orthodox holy places were taken to the West. The crusaders also appointed a Latin Patriarch of Constantinople. The conquest of Constantinople and the final treaty established the Latin Empire of the East and the Latin Patriarch of Constantinople (with various other Crusader states). Later some religious artifacts were sold in Europe to finance or fund the Latin Empire in Byzantium – as when Emperor Baldwin II of Constantinople sold the relic of the Crown of Thorns while in France trying to raise new funds to maintain his hold on Byzantium. In 1261 the Byzantine emperor, Michael VIII Palaiologos brought the Latin Empire to an end. However, the Western attack on the heart of the Byzantine Empire is seen as a factor that led eventually to its conquest by Ottoman Muslims in the 15th century. Many scholars believe that the 1204 sacking of Constantinople contributed more to the schism than the events of 1054. In northern Europe, the Teutonic Knights, after their 12th and 13th century successes in the Northern Crusades, attempted (1240) to conquer the Eastern Orthodox Russian Republics of Pskov and Novgorod, an enterprise somewhat endorsed by Pope Gregory IX One of the major defeats the Teutonic Knights suffered was the Battle of the Ice in 1242. Catholic Sweden also undertook several campaigns against Orthodox Novgorod. There were also conflicts between Catholic Poland and Orthodox Russia, which helped solidify the schism between East and West.
Лионның екінші кеңесі (1272)
Лионның екінші кеңесі Михаил VIII-нің Шығыс шіркеуін Батыспен қайта біріктіру туралы уәдесін орындау үшін шақырылды. Рим мен Константинопольді бөліп тұрған Ұлы Скизманы тоқтатуды ниеттенген Григорий X, Константинопольді қайта бағындырған Михаил VIII-ге елшілік жіберді, осылай Шығыстағы Латын империясының қалдықтарына нүкте қойды және Шығыстағы латын деспоттарынан өз мұраттарын шектеуді сұрады. 29 маусымда (Петр мен Пауыл мерекесі, Папалардың қадірлі мерекесі) Григорий X Сент-Джон шіркеуінде әлгі екі тараптың қатысуымен мисса өткізді. Кеңес Рим шіркеуінің "жалпы Католик шіркеуі" үстінен "жоғары және толық билікке" ие екенін жариялады. Бірақ бұл одақ – императордың 1261 жылы батыстың он жылдан астам бұрын жоғалтқан Константинополь қаласын қайтарып алуына кедергі келтіру үшін жасаған "жалғандық пен саяси амал" еді. Оған дін қызметкерлері мен халық күшті қарсылық көрсетті және одақ ешқашан іске аспады. Константинополь патриархы Иоанн XI (Иоанн Беккос) одақты интеллектуалдық тұрғыдан қорғауға күшті күш жұмсағанымен, Михаил оның қарсыластарын қатыгездікпен жазалағандықтан, оның күш-жігері нәтижесіз болды. 1278 жылы Папа Николай III гректердің инабаттылығының жалған екенін білген соң, Константинопольге өкілдерді жіберіп, әрбір православие дін қызметкерінің жеке бағынуын және Filioque қағидасын қабылдауын талап етті. Себебі Лиондағы грек өкілдерінен Filioque-ті қосып, Символды оқу және оны тағы екі рет қайталау талап етілген болатын. Император Михаилдың шизмді шешуге жасаған әрекеттері 1281 жылы Папа Мартин IV одақтың жалған екенін түсінген соң, Михаил VIII-ді Анжу Карлінің Михаилдан тартып алған Шығыс Рим провинцияларын қайта бағындыруға жасаған әрекеттерін қолдау мақсатымен шіркеуден шығарып жіберуімен аяқталды. Михаил VIII-нің ұлы және мұрагері Андроник II одақтан бас тартты, ал Беккос қызметінен кетуге мәжбүр болды, соңында 1297 жылы қайтыс болғанға дейін жер аударылып, түрмеге қамалды.
The Second Council of Lyon was convoked to act on a pledge by Michael VIII to reunite the Eastern church with the West. Wishing to end the Great Schism that divided Rome and Constantinople, Gregory X had sent an embassy to Michael VIII, who had reconquered Constantinople, putting an end to the remnants of the Latin Empire in the East, and he asked Latin despots in the East to curb their ambitions. On 29 June (the Feast of Saints Peter and Paul, a patronal feast of the Popes), Gregory X celebrated a Mass in St John's Church, where both sides took part. The council declared that the Roman church possessed "the supreme and full primacy and authority over the universal Catholic Church." The union effected was "a sham and a political gambit", a fiction maintained by the emperor to prevent westerners from recovering the city of Constantinople, which they had lost just over a decade before, in 1261. It was fiercely opposed by clergy and people and never put into effect, in spite of a sustained campaign by Patriarch John XI of Constantinople (John Bekkos), a convert to the cause of union, to defend the union intellectually, and vigorous and brutal repression of opponents by Michael. In 1278 Pope Nicholas III, learning of the fictitious character of Greek conformity, sent legates to Constantinople, demanding the personal submission of every Orthodox cleric and adoption of the Filioque, as already the Greek delegates at Lyon had been required to recite the Creed with the inclusion of Filioque and to repeat it two more times. Emperor Michael's attempts to resolve the schism ended when Pope Martin IV, seeing that the union was only a sham, excommunicated Michael VIII in 1281 in support of Charles of Anjou's attempts to mount a new campaign to retake the Eastern Roman provinces lost to Michael. Michael VIII's son and successor Andronicus II repudiated the union, and Bekkos was forced to abdicate, being eventually exiled and imprisoned until his death in 1297.
Феррара Кеңесі Флоренция (1439)
XV ғасырда шығыс императоры Иоанн VIII Палеолог, Осман түріктерінің қысымына ұшырап, Батыспен одақтасуға ниеттенді, және осы мақсатта Папа Евгений IV-пен келісіп, бірігу туралы талқылауларды қайтадан ұйымдастырды, бұл жолы Феррара-Флоренция соборында. Бірнеше ұзақ талқылаулардан кейін император Шығыс өкілдерін Filioque, Тазарту орны (Purgatory) және Папалықтың басымдығы туралы Батыс діни ұстанымдарын қабылдауға көндірді. 1439 жылғы 6 маусымда барлық Шығыс епископтары, Ефестік Марктан басқа, келісімге қол қойды, ол Рим әлі де адалдықтан тайып, жарық көре алмайды деп санайтын. Осылайша Ұлы жарылыс аяқталғандай болды. Бірақ, олар елге оралғаннан кейін, Шығыс епископтарының Батыспен жасаған келісімі халық пен билік тарапынан кеңінен қабылданбады (екі онжылдықтан кейін Константинополь құлағанға дейін одаққа адал болған Шығыс императорларын қоспағанда). Флоренцияда қол қойылған одақ Шығыс шіркеулері тарапынан ешқашан қабылданған емес.
In the 15th century, the eastern emperor John VIII Palaiologos, pressed hard by the Ottoman Turks, was keen to ally himself with the West, and to do so he arranged with Pope Eugene IV for discussions about the reunion to be held again, this time at the Council of Ferrara Florence. After several long discussions, the emperor managed to convince the Eastern representatives to accept the Western doctrines of Filioque, Purgatory and the supremacy of the Papacy. On 6 June 1439, an agreement was signed by all the Eastern bishops present but one, Mark of Ephesus, who held that Rome continued in both heresy and schism. It seemed that the Great Schism had been ended. However, upon their return, the Eastern bishops found their agreement with the West broadly rejected by the populace and by civil authorities (with the notable exception of the Emperors of the East who remained committed to union until the Fall of Constantinople two decades later). The union signed at Florence has never been accepted by the Eastern churches.
Бірінші Ватикан кеңесі (1870)
Папаның үстемдігі туралы ілім Бірінші Ватикан кеңесінде одан әрі дамытылды, онда «Құдайдың қалауымен Рим шіркеуі барлық басқа шіркеулерден жоғары тұрады» деп жарияланды. Бұл кеңес сондай-ақ папаның қатесіздігінің догмасын бекітіп, христиан қауымының сенім мен моральға қатысты доктринаны анықтаған кездегі қатесіздігінің папаға да қатысты екенін мәлімдеді. Бұл жаңа догма, сондай-ақ бірнеше жыл бұрын Ineffabilis Deus-та жарияланған Таза ұғым туралы догма, Шығыс шіркеуі тарапынан бір ауыздан еретик деп қарастырылады. Бірақ грек тілінде оқылғанда мұндай пікір білдірілмейді. 1995 жылдың маусым айында Константинополь патриархы I Варфоломей алғаш рет Ватикан қаласына сапар шегіп, Ассизиде өткен тарихи дінаралық бейбітшілік дұға күніне қатысты. Иоанн Павел II және Варфоломей I өзара «өткенге қатысты айыптауларды ұмытуға және толық бірлікке қайта оралу жолына түсуге» деген ниеттерін білдірді. 1999 жылдың мамырында Иоанн Павел II Ұлы жарылыстан бергі Шығыс православие еліне – Румынияға барған алғашқы папа болды. Румыния патриархы Теоктист Иоанн Павел II-ге құттықтау жолдағаннан кейін: «Христиандық тарихтың екінші мыңжылдығы шіркеу бірлігіне салған ауыр жарамен басталды; осы мыңжылдықтың соңы христиандық бірлікті қалпына келтіруге нақты күш-жігер жұмсаумен ерекшеленді» деді. Иоанн Павел II кейде қарсылыққа ұшырағанына қарамастан, Украина сияқты православие діні басым аймақтарына сапар шекті және Батыс пен Шығыс христиандығы арасындағы бөліністі емдеу – өзінің ең қастерлі тілегі екенін айтты. 2004 жылдың маусым айында Варфоломей I-нің Римге Әулие Петр мен Павел мерекесіне (29 маусым) келгені Иоанн Павел II-мен жеке кездесуге, Христиандық бірлікті нығайту жөніндегі Паптық кеңеспен әңгімелесуге және Санкт-Петр базиликасындағы мерекелік тойға қатысуға мүмкіндік берді. Патриархтың Папа басқарған Евхаристиялық литургияға ішінара қатысуы Патриарх Димитрийдің (1987) және өзінің Варфоломей I-нің бұрынғы сапарларының бағдарламасына сәйкес болды: Сөз литургиясына толық қатысу, Папа мен Патриархтың Никея-Константинопольдік Символ бойынша сенімін бірлесіп жариялау және қорытынды ретінде Папа мен Патриархтың екеуі де Confessio құрбандық тақтасында соңғы бата беруі. Патриарх Евхаристияны дайындау және таратумен байланысты Евхаристия литургиясына толық қатыспады.
The doctrine of papal primacy was further developed at the First Vatican Council, which declared that "in the disposition of God the Roman church holds the preeminence of ordinary power over all the other churches". This council also affirmed the dogma of papal infallibility, declaring that the infallibility of the Christian community extends to the pope himself when he defines a doctrine concerning faith or morals to be held by the whole Church. This new dogma, as well as the dogma of the Immaculate Conception, promulgated in Ineffabilis Deus a few years prior, are unequivocally rejected by the Eastern Church as heretical. but not when reciting it in Greek. In June 1995, Patriarch Bartholomew I, of Constantinople, visited Vatican City for the first time, and joined in the historic inter religious day of prayer for peace at Assisi. John Paul II and Bartholomew I explicitly stated their mutual "desire to relegate the excommunications of the past to oblivion and to set out on the way to re establishing full communion". In May 1999, John Paul II was the first pope since the Great Schism to visit an Eastern Orthodox country: Romania. Upon greeting John Paul II, the Romanian Patriarch Teoctist stated: "The second millennium of Christian history began with a painful wounding of the unity of the Church; the end of this millennium has seen a real commitment to restoring Christian unity." John Paul II visited other heavily Orthodox areas such as Ukraine, despite lack of welcome at times, and he said that healing the divisions between Western and Eastern Christianity was one of his fondest wishes. In June 2004, Bartholomew I's visit to Rome for the Feast of Saints Peter and Paul (29 June) afforded him the opportunity for another personal meeting with John Paul II, for conversations with the Pontifical Council for Promoting Christian Unity and for taking part in the celebration for the feast day in St. Peter's Basilica. The Patriarch's partial participation in the Eucharistic liturgy at which the Pope presided followed the program of the past visits of Patriarch Dimitrios (1987) and Patriarch Bartholomew I himself: full participation in the Liturgy of the Word, a joint proclamation by the Pope and by the Patriarch of the profession of faith according to the Nicene Constantinopolitan Creed in Greek and as the conclusion, the final Blessing imparted by both the Pope and the Patriarch at the Altar of the Confessio. The Patriarch did not fully participate in the Liturgy of the Eucharist involving the consecration and distribution of the Eucharist itself.
Татуласу перспективалары
Католик папалары мен православие патриархтары аталған айырылысты емдеуге күш салғанына қарамастан, соңғы жарты ғасырда татуласуға қарай елеулі қадам жасалмады. Бір кедергі – православие және католиктердің бөліністің мәніне қатысты әртүрлі көзқарастары бар. Католик шіркеуінің ресми ұстанымы бойынша, православиеліктер – схизматиктер, яғни олардың діни ілімінде еретикалық ештеңе жоқ, ал Папаның жоғарылығын қабылдамауы католик шіркеуінің түсіндіруінше, теологиялық емес, көбінесе шіркеутанулық мәселе болып табылады. Православиеліктер католиктердің тазарту орны, құрбандыққа шалыну арқылы кешірім алу, Марияның күнәсіз тууы және Папаның жоғарылығы сынды ілімдеріне қарсы шығып, оларды еретикалық дін деп санайды.
Despite efforts on the part of Catholic popes and Orthodox patriarchs to heal the schism, only limited progress towards reconciliation has been made over the last half century. One stumbling block is the fact that the Orthodox and the Catholics have different perceptions of the nature of the divide. The official Catholic teaching is that the Orthodox are schismatic, meaning that there is nothing heretical about their theology, and their unwillingness to accept the supremacy of the Pope is presented in Catholic teaching as chiefly an ecclesiological issue, not so much a theological one. The Orthodox object to the Catholic doctrines of purgatory, substitutionary atonement, the immaculate conception, and papal supremacy, among others, as heretical doctrines.