Вилем Тауский: Чехия дирижерінің өмірі мен шығармашылығы
Vilém Tauský
Вилем Тауский: Атақты чех дирижері, композитор және музыкант. Ұлыбританияда эмигрант ретінде өмір сүрген, музыкалық әулеттен шыққан тұлға. Биографиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вилем Тауски CBE (20 шілде 1910, Преров, Моравия – 16 наурыз 2004, Лондон) – чех дирижеры және композиторы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан бастап Ұлыбританияда тұрып жұмыс істеген, ондай эмигрант композиторлар мен музыканттардың көптеген тобының бірі.
Vilém Tauský CBE (20 July 1910, Přerov, Moravia – 16 March 2004, London) was a Czech conductor and composer who, from the advent of the Second World War, lived and worked in the UK, one of a significant group of émigré composers and musicians who settled there.
Өмір
Вилем Тауски музыкалық отбасынан шыққан: оның австриялық анасы Густав Малердің жетекшілігімен Вена мемлекеттік операсында Моцартты орындаған, ал оның туысы оперетта композиторы Лео Фалл болды. Тауски Леош Яначектан сабақ алды, кейін Брно операсының репетиторы болды. Оның басқа ұстаздары Вилем Петрзелька (композиция) және Зденек Чалабала (дирижерлік) болды. Он тоғыз жасында ол Брнода Чалабаланың ауруына байланысты Пуччинидің «Турандотын» шұғыл түрде дирижерлік етті. Тауски еврей тегінен шыққан, ал нацистердің билікке келуі оны Францияға көшуге мәжбүр етті. Кейін ол еркін чех армиясына ерікті болып қосылды. Францияның құлауынан кейін 1940 жылы ол Ұлыбританияға жетіп, басқа сарбаздармен бірге Югославия көмір кемесімен Ньюпортқа, Монмутширге келді. Ол эмиграциядағы Чехословакия армиясында музыкалық қызметтер атқарды, Францияда әскери оркестр дирижері болды. Бохуслав Мартину Тауски мен оның полкі үшін «Далалық мессасын» жазды, бірақ Францияның құлауы премьераны өткізуге мүмкіндік бермеді. Ол Ұлыбританияда оркестр мен хор жетекшісі ретінде жұмыс істеді. 1940 жылғы 14 қарашадағы Ковентриге жасалған бомбалау кезінде Тауски Чехияның еркін армиясымен Леамингтон-Спа қаласында, он шақырым қашықтықта болды. Оның бөлімі қираған орында қалған адамдарды іздеу үшін жұмылдырылды. Ол азаматтық құрбандар мен собордың қирауына арналған «Ковентри медитациясын» скрипкаларға арнап жазды. Бұл шығарма алғаш рет 17 наурыз 1942 жылы Лондондағы Майра Хесс Ұлттық галереясындағы концертте Менгс квартеті орындады. 2021 жылдың қарашасында Лимингтондағы Юбилейлік квартет бұл шығарманы қайта жаңғыртты. Соғыс кезінде ол Чехия әскери кресімен марапатталды, содан кейін соғыс аяқталғаннан кейін Чехияның Еңбегі үшін орденімен марапатталды.
Vilém Tauský was from a musical family: his Viennese mother had sung Mozart at the Vienna State Opera under Gustav Mahler, and her cousin was the operetta composer Leo Fall. Tauský studied with Leoš Janáček and later became a repetiteur at the Brno Opera. His other teachers included Vilém Petrzelka (composition) and Zdeněk Chalabala (conducting). At the age of nineteen he conducted Puccini's Turandot in Brno on short notice in place of Chalabala, who had become ill. Tauský was of Jewish ancestry, and the rise of the Nazis forced him to move to France. He later volunteered for service with the Free Czech Army. He eventually reached the UK in 1940 after the fall of France, arriving with other soldiers on a Yugoslav coal ship to Newport, Monmouthshire. He served musical functions in the Czechoslovak Army in exile, as a military band conductor in France. Bohuslav Martinů composed his Field Mass for Tauský and his regimental band, but the fall of France prevented them from giving the premiere. He continued as a band and choir leader in the UK. During the Coventry Blitz on the night of 14 November 1940, Tausky was based ten miles away in Leamington Spa with the Czech Free Army. His unit was mobilized to search the ruins for survivors. He wrote his Coventry Meditation for strings to commemorate the civilian casualties and the destruction of the Cathedral. The work was first performed by the Menges Quartet on 17 March 1942 at a Myra Hess National Gallery Concert in London. The piece was revived in November 2021 by the Jubilee Quartet in Leamington. During the conflict he was awarded a Czech Military Cross, followed by the Czech Order of Merit at the end of the war.
Опера
1945 жылдан 1949 жылға дейін Тауски Карл Роза опера компаниясының музыкалық директоры болды. Белфаст, Глазго және Манчестердегі BBC өңірлік оркестрлерін бірнеше жыл жүргізгеннен кейін ол Уэльс ұлттық операсының музыкалық директоры болып тағайындалды (1951–1956). 1953 жылғы 26 желтоқсанда ол, мүмкін, бір күні екі операны дирижерлік еткен жалғыз дирижер болды: Садлерс-Уэллсте түстен кейін Хампердинктің «Гензель мен Гретель» операсын, ал кешке Ковент-Гарденде Джузеппе Вердидің «Иль-троваторе» операсын қойды. Ол 1966 жылдан 1975 жылға дейін «Феникс» операсының гастрольдік труппасының көркемдік жетекшісі болды. Тауски көптеген чех операларын Ұлыбританияға таныстырды, оның ішінде 1948 жылы Сметананың «Сүйісқандық», 1972 жылы Яначектің «Тағдыр», 1994 жылы Сметананың «Богемиядағы Бранденбургтар» операларын қойды. Барлығында Тауски жиырма алты британдық опера және опереттаның тұңғыш қойылымына жауапты болды.
From 1945 to 1949, Tauský was musical director of the Carl Rosa Opera Company, and following several years conducting regional BBC orchestras in Belfast, Glasgow and Manchester he was appointed music director of Welsh National Opera (1951 1956). On 26 December 1953 he became possibly the only conductor to conduct two operas on the same day, with a performance of Humperdinck's Hansel and Gretel in the afternoon at Sadler's Wells and Giuseppe Verdi's Il trovatore at Covent Garden in the evening. He was artistic director of the Phoenix Opera touring company from 1966 to 1975. Tauský introduced many Czech operas to the UK, including Smetana's The Kiss in 1948, Janáček's Osud in 1972 and Smetana's The Brandenburgers in Bohemia in 1994. In total Tauský was responsible for twenty six British opera and operetta premières.