Борис Тадич: Сербияның экс-президентінің өмірбаяны мен саяси жолы

Кіріспе

Сербия президенті (2004–2012)

Борис Тадич (;, 1958 жылғы 15 қаңтарда туған) – 2004 жылдан 2012 жылға дейін Сербия президенті болған серб саясаткері. Сараевода туған, ол Белград университетін психология мамандығы бойынша бітірген. Кейін журналист, әскери психолог және Бірінші Белград гимназиясында мұғалім болып жұмыс істеді. 1990 жылы Тадич Демократиялық партияға (ДС) қосылды және 1993 жылғы сайлаудан кейін Ұлттық Ассамблеяға сайланды. 2000 жылы Слободан Милошевичтің құлауынан кейін Югославия Федеративтік Республикасы үкіметінде телекоммуникация министрі болып тағайындалды, ол 2003 жылға дейін қызмет етті, содан кейін Сербия үкіметінде қорғаныс министрі болып тағайындалды. Тадич Зоран Джинджичтің қазасынан бір жыл өткен соң ДС президенті болып сайланды. Ол 2004 жылғы президенттік сайлауда ДС партиясынан кандидат ретінде түсті және екінші турда Сербия радикалдық партиясының Томислав Николичті жеңіп, жеңіске жетті. Бірінші мерзімінде ол бұрынғы Югославия елдерінің ынтымақтастығы мен келісімге келуін жақтады, Сребреницадағы геноцид ескерткішіне сапарлаған алғашқы серб мемлекет басшысы немесе үкімет басшысы болды және Сербия парламентіне Сребреницадағы қырғынды айыптау резолюциясын қабылдауға бастама жасады. 2008 жылы ол Николичті екінші турда қайтадан жеңіп, қайта сайланды. Екінші мерзімінде ДС бұрынғы қарсыласы Сербияның Социалистік партиясымен коалициялық үкімет құрды, ол Тұрақтандыру және қауымдастыру келісімін (ТҚК) қол қойды, ал ЕО серб азаматтарының Шенген аймағына саяхаттауына виза талаптарын алып тастады және Сербия ЕО-ға кандидат мәртебесін алды. Бұған қоса, Сербия бұрынғы Югославия үшін Халықаралық қылмыстық трибуналының (ХҚТ) алдындағы міндеттемелерін де орындады. Оның екінші мерзімі Косовоның тәуелсіздік жариялауы және әлемдік қаржы дағдарысымен сипатталды, бұл экономикалық өсудің төмендеуіне әкелді. Ол екінші турда Николичке жеңілді, ол Сербия президенті болды. 2012 жылдың қарашасында Тадичтің орнын Драган Джилас басқарды, содан кейін Тадич 2014 жылы партия президенті болуға тағы да үміткер болды, бірақ сәтті болмады. Содан кейін ол ДС-тан шығып, Жаңа демократиялық партияны құрды, кейіннен Социал-демократиялық партия деп аталды, ол 2020 жылғы сайлауға дейін парламенттік партия болып қалды, оны бойкоттады. Өзін либерал деп атайтын ол Еуропалық Одақпен (ЕО) жақынырақ байланыстарды жақтайды, Сербияның Еуропалық Одаққа қосылуын қолдайды және Ресей, Қытай, АҚШ және Еуропалық Одақпен теңгерімді қарым-қатынасты ұстанумен батысқа бағытталған саясаткер ретінде танылады.

Boris Tadić (, ; born 15 January 1958) is a Serbian politician who served as the president of Serbia from 2004 to 2012. Born in Sarajevo, he graduated from the University of Belgrade with a degree in psychology. He later worked as a journalist, military psychologist, and teacher at the First Belgrade Gymnasium. Tadić joined the Democratic Party (DS) in 1990 and was elected to the National Assembly after the 1993 election. After the downfall of Slobodan Milošević in 2000, he was appointed as the minister of telecommunications in the government of the Federal Republic of Yugoslavia, a role which he held until 2003, after which he was appointed minister of defence in the government of Serbia. Tadić was elected president of DS a year after the assassination of Zoran Đinđić after previously serving as a member of its provisional leadership. He stood as a candidate for DS in the 2004 presidential elections, which he won after beating Tomislav Nikolić of the Serbian Radical Party in the second round. During his first mandate, he advocated cooperation and reconciliation of the former Yugoslav countries, became the first Serbian head of state or head of government to visit the Srebrenica Genocide Memorial, and launched an initiative for the Serbian parliament to adopt a resolution condemning the Srebrenica massacre. He successfully ran for re election in 2008 after again beating Nikolić in the second round. During his second mandate, DS formed a coalition government with the Socialist Party of Serbia, its former opponent, which signed the Stabilisation and Association Agreement (SAA), while the EU abolished visas for Serbian citizens travelling to Schengen Area countries and Serbia received EU candidate status. Additionally, Serbia also completed its obligations to the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY). The period during his second mandate was also characterised by the challenges of the Kosovo declaration of independence and the global financial crisis, leading to low rates of economic growth. He lost in the second round to Nikolić, who succeeded him as president of Serbia. Tadić was replaced by Dragan Đilas as the president of DS in November 2012, after which Tadić unsuccessfully sought to become the party's president again in 2014. He then left DS and formed the New Democratic Party, later renamed to Social Democratic Party, which remained a parliamentary party up to the 2020 election, which it boycotted. A self described liberal, he is an advocate of closer ties with the European Union (EU), supports the accession of Serbia to the European Union, and is widely regarded as pro Western orientated, while favouring balanced relations with Russia, China, United States, and the European Union.

Ерте өмір

Тадич Югославия Федеративтік Халық Республикасы құрамындағы Босния және Герцеговина Халық Республикасының астанасы Сараевода дүниеге келді. Оның әкесі Любомир философ және Сербия Ғылым және өнер академиясының мүшесі болды. Оның анасы Невенка психолог. Оның шешесінің әкесі және тағы алты туысы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде хорват Усташелерімен өлтірілген. Тадичтер Черногорияның Ескі Герцеговина аймағындағы Серб руы Пиваның ұрпақтары. Отбасының славасы (қорғаншысы) – Жақия Баптист. Оның ата-анасы жиі түрлі қалаларға көшіп, оның тууына бірнеше күн бұрын Парижден Сараевоға келді, онда докторлық диссертацияларын қорғаған. Тадич отбасымен үш жасында Белградқа көшіп келді, ал әкесі "Освобождение" газетінде жұмысқа орналасты. Тадич Pera Popović Aga (қазіргі Мика Петрович Алас) бастауыш мектебін бітіріп, Дорочолдағы Бірінші Белград гимназиясына түсті. Жастық шағында ол ВК "Партизан" су спорты клубында су полосымен айналысты, бірақ жарақаттарға байланысты ойнауын тоқтатуға мәжбүр болды. Белград университетінің философия факультетін психология мамандығы бойынша бітірді, атап айтқанда, клиникалық психология кафедрасының әлеуметтік психологиясы бөлімінде. Оқу кезінде 1982 жылдың шілдесінде Польшадағы әскери жағдайға қарсы және "Солидарность" қозғалысын қолдаған студенттер тобының тұтқындалуына наразылық білдіргені үшін тұтқындалды. Тадич Падинска Скела жазалау еңбек лагерінде бір ай өтті. Ол журналист, әскери клиникалық психолог және Бірінші Белград гимназиясында психология пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді.

Алғашқы саяси мансап

1990 жылы Тадич жаңадан құрылған Демократиялық партияға қосылды. 1993 жылғы Сербия парламенті сайлауынан кейін ол депутат және парламенттік ғылым және технология комитетінің мүшесі болды. Борис Тадич 1998 жылы саяси және азаматтық білім берумен, саяси мәдениет пен диалогты дамытумен айналысатын үкіметтік емес ұйым – «Қазіргі дағдылар орталығы» (Centar modernih veština, CMV) құрды. Демократиялық партия Сербияның Демократиялық оппозициясының (DOS) құрамына кірді, бұл Милошевичке қарсы партиялардың ірі коалициясы, ол 2000 жылы оның құлдырауында маңызды рөл атқарды. Тадич екі рет, 2000 жылдың ақпанында және 2001 жылдың қазанында Демократиялық партияның жетекшісінің орынбасары болып сайланды. Тадич 2000 жылдың қарашасынан 2003 жылдың наурызына дейін Югославия Федеративтік Республикасындағы телекоммуникация министрі, ал 2003 жылдың наурызынан 2004 жылдың сәуірінде президенттік науқанын бастағанға дейін қорғаныс министрі қызметін атқарды. Ол Федералды Ассамблеяның Азаматтар палатасында Демократиялық партияның депутаты болып қызмет етті, кейіннен 2003 жылы Сербияның Демократиялық оппозициясы коалициясының парламенттік жетекшісі, Қауіпсіздік қызметтерін бақылау комитетінің төрағасы, сондай-ақ 2004 жылдың ақпан айынан бастап Сербияның Ұлттық жиналысындағы Демократиялық партияның парламенттік жетекшісі болды. 2003 жылдың наурыз айында Зоран Джиндичтің қазасы Демократиялық партияның 2004 жылдың ақпан айында өткен көшбасшылық конвенциясына әкелді, онда Тадич Зоран Живковичтен жеңіске жетті. Кейін ол 2006 және 2010 жылдары өткен тұрақты көшбасшылық конвенцияларда қарсылықсыз қайта сайланды.

Сербияның президенті (2004-2008)

Тадич, жаңадан сайланған Демократиялық партияның басшысы ретінде президенттік сайлауға кандидат ретінде таңдалды. Ол 2004 жылғы президенттік сайлаудың екінші турында ұлтшыл Радикалдық партияның өкілі Томислав Николичті 53% дауыспен жеңді. Сол жылдың 11 шілдесінде оның қызметке кірісу рәсімі болды. 2004 жылғы сайлау науқаны барысында Тадич «Халық кеңсесі» деп аталатын жаңа арнайы институт құруға уәде берді. Республика Президентінің Халық кеңсесі 2004 жылдың 1 қазанында ашылды. Халық кеңсесінің мақсаты – Сербия азаматтарының өз құқықтарын жүзеге асыруы үшін азаматтар мен Президент арасындағы байланысты жеңілдету, сондай-ақ басқа мемлекеттік органдар мен мекемелер арасындағы ынтымақтастықты қамтамасыз ету. Президенттің Халық кеңсесі төрт бөлімге бөлінеді: Заң мәселелері бөлімі, Әлеуметтік мәселелер бөлімі, Жобалар бөлімі және Бас басқарма бөлімі. Халық кеңсесінің алғашқы директоры – Драган Джилас. 2007 жылы ол Сербия Үкіметіне Ұлттық инвестициялық жоспардан жауапты министр болып тағайындалғаннан кейін Татьяна Пашич жаңа директор болды. Тадич 1990-шы жылдардағы Югославия соғыстарының салдарынан қиын жағдайға түскен бұрынғы Югославия елдерінің арасындағы ынтымақтастық пен келісімді жақтады. 2004 жылдың 6 желтоқсанында Борис Тадич Сербия халқының атынан жасалған қылмыстардан зардап шеккендердің барлығынан Босния және Герцеговина халқы алдында кешірім сұрады. 2005 жылдың шілдесінде Тадич босниялық серб күштерінің 8000 мұсылман ер мен баласын қырғынға ұшыратқан Сребреница қаласына сапар шекті. 2007 жылы Тадич Хорватиядағы соғыс кезінде Сербия атынан жасалған қылмыстар үшін Хорватиядан кешірім сұрады. Тадич 2006 жылы Черногориядағы тәуелсіздік туралы референдумда төрағалық етті. 8 маусымда тәуелсіздік алғаннан кейін ол Черногорияға сапар шеккен алғашқы шетелдік мемлекет басшысы болды және достық қарым-қатынасты сақтап қалуға уәде берді. Сербия да тәуелсіздігін жариялады, ал Тадич Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінде Сербияның туының алғаш рет көтерілуіне қатысты. 2007 жылдың 6 қыркүйегінде Тадич Сербия мен Серб Республикасы арасындағы ынтымақтастық кеңесін құруға әкелген келісімге Милорад Додик пен Воислав Коштуницамен бірге қол қойды. 2007 жылдың соңында ол Сербия Босния және Герцеговинаның бөлінуін қолдамайтынын және Боснияға бейбітшілік әкелген Дейтон келісімінің кепілі ретінде оның аумақтық тұтастығын қолдайтынын мәлімдеді. Тадич сондай-ақ Сербия Босния және Герцеговинаның Еуроодаққа және НАТО-ға қосылуын қолдайтынын айтты. Президент ретінде Тадич Батысқа бағытталған сыртқы саясатты ұстанды. 2005 жылдың 28 қыркүйегінде ол Ватикан қаласында Папа Бенедикт XVI-мен кездесті, бұл оны папамен жеке кездесу өткізген алғашқы серб мемлекет басшысы етті. Бұл дәстүрлі түрде шиеленіскен католик-православ қарым-қатынастарын жақсартуға көмектесті. 2007 жылдың 22 маусымында Тадич Белградта Еуропа Кеңесінің Министрлер комитетінің 1000-шы отырысын өткізді. 2004 жылғы Косово парламенттік сайлауындағы бұрынғы шешімінен өзгеше, Тадич 2007 жылғы Косово парламенттік сайлауында Косово сербтерін дауыс беруге шақыруға құқығы жоқ екенін мәлімдеді, себебі 2004 жылы ол талап еткен стандарттар орындалмады.

Tadić, as the newly elected Democratic Party leader, was chosen as the candidate for the presidential election. He defeated Tomislav Nikolić of the nationalist Radical Party in the run off of the 2004 presidential election with 53% of the vote. He was inaugurated on 11 July of that year. During the 2004 election campaign, Tadić promised to form a new special institution called the People's Office. The People's Office of the President of the Republic was opened on 1 October 2004. The role of the People's Office is to make communication between the citizens and the President easier, and to cooperate between other state bodies and institutions, in order to enable the citizens of Serbia to exercise their rights. The People's Office of the President is divided into four divisions: Legal Affairs Division, Social Affairs Division, Projects Division and General Affairs Division. The first Director of the People's Office was Dragan Đilas. When he joined the Government of Serbia as the Minister in charge of the National Investment Plan in 2007, Tatjana Pašić became the new Director. Tadić advocated cooperation and reconciliation of the former Yugoslav countries, strained by the burden of the Yugoslav Wars of the 1990s. On 6 December 2004, Boris Tadić made an apology in Bosnia and Herzegovina to all those who suffered crimes committed in the name of the Serbian people. In July 2005, Tadić visited the Bosnian town of Srebrenica on the 10th anniversary of massacre of 8,000 Muslim men and boys by Bosnian Serb forces. In 2007, Tadić issued an apology to Croatia for any crimes committed in Serbia's name during the war in Croatia. Tadić presided during the independence referendum in Montenegro (2006). He was the first foreign head of state to visit Montenegro after it became independent on 8 June, and promised to continue friendly relations. Serbia declared independence as well, and Tadić attended the first raising of the flag of Serbia at the United Nations Headquarters in New York. On 6 September 2007, Tadić was a signatory of the agreement that led to the formation of the Council for Cooperation between Serbia and Republika Srpska, together with Milorad Dodik and Vojislav Koštunica. In late 2007, he stated that Serbia does not support a break up of Bosnia and Herzegovina and that, as a guarantor of the Dayton Accords that brought peace to Bosnia, he supports its territorial integrity. Tadić also said that Serbia supports the accession of Bosnia and Herzegovina to the EU, and NATO. As President, Tadić has pursued a pro Western foreign policy. On 28 September 2005, he met with Pope Benedict XVI in Vatican City, making him the first Serbian head of state to be granted an audience with a pope. This helped improve traditionally strained Catholic Orthodox relations. On 22 June 2007, Tadić presided over the 1000th meeting of the Council of Europe Committee of Ministers in Belgrade. Contrary to his earlier decision in the 2004 Kosovan parliamentary election, Tadić stated that he had no right to call on Kosovo Serbs to vote in the 2007 Kosovo parliamentary election, as the standards he asked for in 2004 were not reached.

Қайта сайлау науқаны

Борис Тадич 2006 жылғы қазан айында өткен конституциялық референдумнан кейін Сербияның жаңа Конституциясы қабылдалғаннан бері конституциялық заң бойынша талап етілетін мерзімінен бұрын президенттік сайлауды қолдады. 2007 жылғы 13 желтоқсанда Парламент спикері Оливер Дулич сайлау күнін 2008 жылғы 20 қаңтарға белгіледі. Демократиялық партия 21 желтоқсанда өз жетекшісінің кандидатурасын Республикалық сайлау комиссиясына ұсынды. Тадич өзінің алғашқы сайлау конвенциясын 22 желтоқсанда Нови-Сад қаласында өткізді. Сайлау науқаны бірінші турда «Мықты және тұрақты Сербия үшін» (За Јаку и Стабилну Србију), ал екінші турда «Бірге Еуропаны жеңіп алайық!» (Да освојимо Европу заједно!) ұранымен жүргізілді. Тадич Сербияның Еуропалық Одаққа интеграциялануын, сондай-ақ Косово және Метохияға Сербияның егемендігімен аумақтық тұтастығын қолдады. Науқан аясында Борис Тадич әр апта сайын YouTube арнасында бейне жауаптар түрінде 10 қызығушылық тудырған сұраққа жауап берді. Тадичті G17 Plus және Санжак Демократиялық партиясы, үкіметтегі серіктестер қолдады. Оған венгр және цыған партиялары сияқты түрлі ұлттық азшылық партиялары да қолдау көрсетті. Бірінші турда ол 1 457 030 дауыс (35,39 пайыз) жинады. 2008 жылғы 3 ақпандағы екінші турда ол Томислав Николичпен күш сынасып, 2 304 467 дауыспен (50,31 пайыз) жеңіске жетті. Сайлаудан кейін ол Косоводегі серб азаматтарын ешқашан сатқындыққа ұшыратпайтынына сендірді.

Сербия президенті (2008-2012)

Тадич 2008 жылдың 15 ақпанында Сербияның Ұлттық Ассамблеясында инаугурация рәсімінде ант берді. Косово Ассамблеясы 2008 жылдың 17 ақпанында тәуелсіздік жариялады. Борис Тадич БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің отырысында шұғыл әрекет етуге және осы актіні жоюға шақырды. Ол сондай-ақ Белградтың Косовоның тәуелсіздігін ешқашан мойындамайтынын және өз заңды мүдделері үшін күрестен бас тартпайтынын мәлімдеді. Ресей Сербияның ұстанымын қолдады, ал президент Владимир Путин Косовоның біржақты жариялаған тәуелсіздігін қолдаудың кез келген түрі заңсыз және моральдық емес екенін айтты. 21 ақпанда Тадич Бухарестте Румыния президенті Траян Бэсескумен кездесті, ол румындардың қолдауы үшін алғыс айтты және "Сербия Еуропадағы болашағынан бас тартпайды" деді. Тадич Сербияның тәуелсіз Косовоны мойындамайтынын мәлімдеді. Ол Косово мәселесінің біржақты жариялаған тәуелсіздікпен шешілмейтінін және сербтер мен албандар арасындағы он жылдық проблемалар әлі де бар екенін айтты. Ол халықаралық институттарды БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі аясында келіссөздерді жалғастыру үшін шешім табуға шақырды. АҚШ президенті Джордж Буштың Косовоға қару жіберу туралы шешімін "жаман жаңалық" деп атады. Тадич Сербияның Косовоға ЕО-ның жоспарланған полиция және сот миссиясының заңдылығын қабылдамайтынын айтты. 2008 жылдың 25 ақпанында Борис Тадич Белградта Дмитрий Медведев пен Сергей Лавровпен кездесті, онда Медведев "Біз Сербияның бүкіл аумағын қамтитын біртұтас мемлекет екенін түсінеміз және осы қағидатты болашақта да сақтаймыз. Біз осы қиын жағдайдан шығу үшін күш-жігерімізді үйлестіру туралы келісімге келдік" деді. Сапары барысында "Оңтүстік ағыны" газ құбыры туралы келісімге де қол қойылды. 2008 жылдың 5 сәуірінде Тадич Рамуш Харадинаждың ақталуын "тәуелсіз құрбандар үшін қорқынышты" деп атады және ICTY-ден шағымдануды талап етті. Ол Сербияның "Харадинайдың орнын түрмеде" деп дәлелдерді жинауға көмектесуге дайын екенін айтты. Гааганың бұрынғы бас прокуроры Карла Дель Понте Харадинажға қарсы іс бойынша куәгерлерді қорқытып, тіпті оларды өлтіріп, олардың қылмыстарына куәлік беруіне кедергі келтіргенін айтты. 2009 жылдың қаңтар айында Косово Республикасы Косово қауіпсіздік күштерін құрғаннан кейін ол НАТО-ның және БҰҰ-ның Бас хатшыларына наразылық хаттарын жіберді. Хатта Сербия бұл күштерді елдің қауіпсіздігіне қауіп төндіретін және Батыс Балқандағы бейбітшілік пен тұрақтылыққа қауіп келтіретін заңсыз жарымәскери ұйым ретінде қарастыратыны айтылған. Тадич ҚСҚ ешқашан қабылдамаған Ахтисаари жоспарына негізделгенін атап өтті және бұл күштерді құру Сербия Конституциясы мен халықаралық құқықты бұзады, сондықтан оларды тарату керек деді. Ол Косовоның демилитаризациясын талап етті. 2008 жылдың 13 наурызында президент Тадич елдің парламентін таратып, 11 мамырға мерзімінен бұрын парламент сайлауын тағайындады. Борис Тадич 2008 жылғы Сербия парламент сайлауы үшін өзінің Демократиялық партиясы мен G17 Plus айналасында "Еуропалық Сербия үшін" деген атпен үлкен про-Еуропалық коалиция құрды. Коалициялық тізімді Драголюб Мичунович басқарды, сондай-ақ оған Санжак демократиялық партиясы, Сербияның жаңарту қозғалысы және Воеводинаның социал-демократтар лигасы кірді. Коалиция дауыс берудің 38% -ын жеңіп алды, бұл кез келген басқа тізімнен көп. Ол Сербия сайлауына қатысты Хавьер Солана мен Питер Фейттің айтқандарын айыптады және Еуропалық Одақты Сербия сайлауына араласпауға шақырды. Тадич Вена конвенциясына сәйкес, егер 28 сәуірде ұсынылса, Еуропалық Одақпен тұрақтандыру және қауымдастық туралы келісімге қол қоюға дайын екенін, бірақ Косовоның біржақты жариялаған тәуелсіздігін мойындау бағасымен емес екенін айтты. Тадич 29 сәуірде Люксембургте ССА рәсіміне қатысты, онда вице-премьер Божидар Джелич 2007 жылдың желтоқсанындағы Үкіметтің өкілеттігіне сәйкес Сербия атынан құжатқа қол қойды. Оған сол кездегі премьер-министр Воислав Коштуница қарсы болды, ол Сербияның Еуропалық Одақпен ешқандай келісімге қол қоймауы керек деп санайтын. 1 мамырда Коштуница Ресей сыртқы істер министрі Сергей Лавровтың келісімге қол қою керек деген сөзінде дұрыс екенін айтса да, ол оны "Сербияның аумақтық тұтастығына қызмет етпейді" деп атап, парламент сайлауынан кейін келісімді жоюға уәде берді. 2008 жылдың 27 маусымында Тадич жаңа премьер-министрлік лауазымға Мирко Цветковичті ұсынды, ол мамыр айында өткен парламент сайлауындағы партия коалициясының жеңісінен кейін. Цветкович 7 шілдеде Ұлттық Ассамблеяда ант берді. 2008 жылғы Ресей-Грузия соғысынан және Ресейдің Абхазия мен Оңтүстік Осетияны мойындауынан кейін Тадич осы қадамды жасаудан бас тартты, Косовоға қатысты Ресейдің Сербияны қолдауына құрмет көрсеткенімен, "Сербия осылай деп аталатын жаңа елдерді мойындамайды" деді. Ол "Сербия біздің мүдделерімізге қарсы нәрсені істемейді, өйткені біз халықаралық құқықты қолдана отырып, аумақтық тұтастығымыз бен егемендігімізді қорғаймыз" және Конституция бойынша Сербияның мүдделерін, әлемнің басқа елдерінің мүдделерін емес, қорғауы керек екенін айтты. Тадич Сербия Армиясының Бас қолбасшысы ретіндегі конституциялық өкілеттіктерін пайдаланып, 30 желтоқсан күні 2008 жылы Бас штаб бастығы Здравко Поношты қызметтен босатып жіберді. Понош қорғаныс министрі Драган Шутановацқа қарсы медиада жария түрде айып тақты. Ол министрге есеп бермегені және бір жыл бойы ең бір есепті де тапсырмағаны да белгілі болды. 2009 жылдың сәуір айында Тадич конституциялық реформа ұсынысын жариялады. Оның бастамасы Ұлттық Ассамблея мүшелерінің санын 250-ден 150-ге дейін азайтуды, елдің мөлшерін жақсырақ бейнелеуді, содан кейін партия тіркелу және қаржыландыру заңнамасын өзгертуді қамтиды, бұл ұқсас партияларды біріктіруге және аз қолдауға ие партияларды шектеуге бағытталған, бұл Сербияны екі партиялық жүйеге жақындатуға көмектеседі. Екінші ұсынылған түзету Сербияның әкімшілік бөлінісін оны одан да автономды аймақтарға бөлу арқылы өзгертуді көздеді, бұл дамуды теңдестіруге көмектеседі. Бұл өзгеріс Сербияның қазіргі асимметриялық бөлінісінің орнына жеті аймаққа бөлінуіне әкеледі, онда екі автономды провинция бар, бірақ аумақтың көп бөлігінде ерекше автономия жоқ. Алайда, ұсыныстар іске аспады. 2009 жылдың мамырында Сербияға келген Польша президенті Лех Качиньский Косовоның тәуелсіздігін мойындау туралы Польша үкіметінің шешімімен келіспейтінін және президент ретінде "Сербия президенті Борис Тадичтің ұстанған саясатын қолдайтынын" мәлімдеді. Олар сондай-ақ энергия мәселесін, әсіресе Еуропаның тек бір көзден келетін табиғи газға тәуелділігін талқылады және Балқан мемлекеттерін де қамтитын ортақ ЕО энергия саясатының қажеттігіне келісті. 2009 жылдың 21 мамырында Jat Airways ұлттық әуе тасымалдаушысымен дау бойынша сот шешіміне наразы болған бұрынғы бизнесмен Драган Марич президент немесе үкіметтің қол қойған соттан тыс келісімін алу үшін екі қол гранатасымен Президенттік кеңсесіне кірді. Президенттің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін Әскери полиция жасағының "Кобралар" бөлімі бір гранатаны дереу алып, шабуылшыны оқшаулады, бірақ ол екінші гранатадан қорғасынды алып, оны жарып жіберуге асықты. Келіссөздерді Сербия Ішкі істер министрлігінің арнайы тобы, Әділет министрлігінің шенеуніктерінің қолдауымен жүргізілді және ер адам қарусызданып қамауға алынғанша бірнеше сағатқа созылды. Оқиғадан кейін қауіпсіз аймақта болған Тадич...

Tadić was sworn in at the inauguration ceremony on 15 February 2008 in the National Assembly of Serbia. The Assembly of Kosovo proclaimed a declaration of independence on 17 February 2008. Boris Tadić urged a United Nations Security Council meeting to react urgently and annul the act. He also said that Belgrade would never recognise the independence of Kosovo and would never give up the struggle for its legitimate interests. Russia backed Serbia's position and President Vladimir Putin said that any support for Kosovo's unilateral declaration is immoral and illegal. On 21 February Tadić met President of Romania Traian Băsescu in Bucharest where he thanked him for Romanian support and stated that "Serbia will not give up its future in Europe". Tadić said that Serbia would never recognise an independent Kosovo. He stated that the problem of Kosovo was not solved by the unilaterally declared independence and that the decade long problems between Serbs and Albanians still exist. He called the international institutions to find a solution within the UN Security Council, for the continuation of negotiations. He also called a decision made by the US President George W. Bush to send arms to Kosovo "bad news". Tadić also said that Serbia would not accept the legality of the EU's planned policing and judiciary mission for Kosovo. On 25 February 2008, Boris Tadić met with Dmitry Medvedev and Sergei Lavrov in Belgrade where Medvedev stated that "We proceed from the understanding that Serbia is a single state with its jurisdiction spanning its entire territory, and we will adhere to this principled stance in the future, We have made a deal to coordinate together our efforts in order to get out of this complicated situation". Agreement on the South Stream pipeline was also signed during this visit. On 5 April 2008, Tadić called the acquittal of Ramush Haradinaj "disgraceful because of the innocent victims" and demanded the ICTY to appeal. He said that Serbia wishes to help the Tribunal to collect evidence "because Haradinaj’s place is in prison". He said that former Hague Chief Prosecutor Carla Del Ponte had said that witnesses in the case against Haradinaj had been intimidated and even murdered to prevent them testifying to his crimes. Following the Republic of Kosovo's formation of the Kosovo Security Forces in January 2009, he sent protest letters both to the and NATO Secretaries General. The letter states that Serbia views those forces as an illegal paramilitary organisation that constitutes a threat to the country's security and a danger to peace and stability in the Western Balkans. Tadić drew attention to the fact that the KSF were formed on the basis of the Ahtisaari Plan that was never adopted by the Security Council and added that the creation of these forces constitutes a breach of the Serbian Constitution and international law, which is why they should be disbanded. He called for the demilitarisation of Kosovo. On 13 March 2008, President Tadić signed a decree dissolving the country's parliament and slating early parliamentary elections for 11 May. Boris Tadić gathered a large pro EU coalition around his Democratic Party and G17 Plus for the Serbian parliamentary election in 2008, named “For a European Serbia – Boris Tadić". The coalition list was led by Dragoljub Mićunović and it also included Sanjak Democratic Party, Serbian Renewal Movement and League of Social Democrats of Vojvodina. The coalition won 38% of the vote, more than any other list. He condemnеd remarks regarding the election made by Javier Solana and Pieter Feith and called on the European Union not to interfere with Serbian elections. Tadić said that he was ready, authorised as per Vienna Convention, to sign the Stabilisation and Association Agreement (SAA) with the European Union if it were offered on 28 April, but not at the price of recognising Kosovo's unilaterally declared independence. Tadić attended the signing of the SAA ceremony in Luxembourg on 29 April, where the Deputy Prime Minister Božidar Đelić signed the document on behalf of Serbia, as per the authorisation of the Government from December 2007. He was opposed by the then Prime Minister Vojislav Koštunica who believed that Serbia ought not to sign any agreements with the European Union. While, on 1 May, Koštunica said that Russian Foreign Minister Sergei Lavrov was right when he said that the SAA should have been signed, he nonetheless vowed to annul the agreement after the parliamentary elections, calling it "not in the service of Serbia's territorial integrity." On 27 June 2008, Tadić named Mirko Cvetković for the new Prime Minister, following the victory of his party coalition in parliamentary election that took place in May. Cvetković was sworn in after giving the oath in the National Assembly on 7 July 2008. Following the 2008 Russo Georgian War, and Russian recognition of Abkhazia and South Ossetia, Tadić refused to follow suit, saying that even though he respects the Russian support to Serbia regarding Kosovo, "Serbia is not going to recognise these so called new countries". He stated that "Serbia is not going to do something that is against our interest, because we are defending our territorial integrity and sovereignty by using international law" and that by constitution he must defend the interests of Serbia, and not the interests of any other country in the world. Tadić invoked his constitutional powers of Commander in Chief of the Military of Serbia and dismissed the Chief of the General Staff Zdravko Ponoš on 30 December 2008. Ponoš made public accusations against the Defence Minister Dragan Šutanovac in the media. It was also revealed that he ignored the minister and has not submitted a single report in a year. In April 2009, Tadić announced a constitutional reform proposal. His initiative includes the proposal to reduce the number of the National Assembly members from 250 to 150 to better reflect the size of the country followed by changes in law on party registration and financing in order to consolidate similar parties and limit those with little support which should bring Serbia closer to a two party system. The second proposed amendment would change the administrative division of Serbia by dividing it into more autonomous regions in order to achieve a more balanced development. This change would lead to Serbia's being divided into seven regions instead of the current asymmetrical division which includes two autonomous provinces but where the majority of the territory has no special autonomy. However, the proposals haven't came to fruition. During his visit to Serbia in May 2009, Lech Kaczyński, President of Poland, stated that he doesn't agree with the decision of the Polish Government to recognise the independence of Kosovo and that he as the President "favours the policy pursued by Serbian President Boris Tadić". They also discussed energy, particularly Europe's dependence on natural gas from just one source, and agreed that there is a need for a common EU energy policy that should also include the Balkan states. On 21 May 2009, Dragan Marić, a former businessman who was revolted over the court decision in his dispute with the national air carrier Jat Airways, entered the Presidency office carrying two hand grenades and seeking an out of court settlement signed by President or Government. Members of the Battalion of Military Police Cobras, providing security to the President of Serbia, managed to take one of the grenades immediately and isolate the attacker, however the perpetrator removed the pin from the second grenade and threatened to detonate it by releasing the lever. The negotiations were handled by the special team of the Serbian Ministry of Internal Affairs, supported by the officials of the Ministry of Justice, and lasted for several hours until the man was disarmed and arrested. After the incident, Tadić, who was present in the secured area of the building, congratulated the police and army special units, the security and negotiation team for doing a terrific job, peacefully and with no casualties and also said that problems, no matter what kind, cannot be resolved by force and by jeopardising citizens' lives. In October 2009, after the Serbia national team qualified for the 2010 FIFA World Cup in South Africa, Tadić and other Serbian ministers celebrated at the end of the match in Belgrade's Red Star Stadium by toasting the winning team with a glass of champagne. It is illegal to consume alcohol at Serbian sporting events, in order to stop violence. Tadić pleaded guilty, saying "I did not know that consumption of alcohol, even if only for a toast, has been forbidden so I fully take responsibility for the violation" and was fined €400. Some observers have describe that the coalition government led by Tadić's Democratic Party introduced some media control mechanisms, which were further developed by the Aleksandar Vučić regime to severely curtail media freedom. Ljiljana Smajlović, editor in chief of Politika, has accused Tadić several times of pressuring editorial politics. Following his defeat at the 2012 presidential elections, Tadić and main opposition candidate Tomislav Nikolić had similar media coverage, but the campaign coverage was characterised by the lack of analytical and critical reporting, while some media outlets such as the weekly NIN and tabloid Blic showed a preference for Tadić.

2012 жылғы сайлау және оның салдары

2012 жылдың 5 сәуірінде Тадич өзінің шешімін жариялағаннан кейін бір күн өткен соң, парламент спикері Славица Дюкич Деяновичке отставкасын ұсынды, ол кейін президент міндетін атқарушы болды. Бұл президенттік сайлаудың 6 мамырда өтетін парламенттік сайлаумен бірге өткізілуіне әкелді. Үшінші мандаттың заңдылығы және кейбір шешімдердің заңдылығына қатысты даулар кезінде, қазіргі президент Тадич президенттік сайлауда Сербия прогрессивтік партиясынан өзінің қарсыласы Томислав Николичке жеңіліп қалды. Сербияның еркін сайлау және демократия орталығының мәліметтері бойынша, Николич екінші турда дауыстардың 49,7%-ын алды, ал Тадич – 47%-ын. Бұл нәтиже күтпеген болып саналды, өйткені Тадич президенттік сайлауды парламенттік сайлаумен сәйкестіру үшін өзінің отставкасын пайдаланды. Тадич партия ішінде де, сыртында да нақты мақсатсыз мерзімінен бұрын президенттік сайлауды тағайындау амалы үшін және оған артық сеніммен кіргені үшін сынға ұшырады. Белградтың ұзақ жылдар бойы қала әкімі болған және 2012 жылғы сайлаудан кейін өз орнында қалған сирек демократтардың бірі Драган Джилас желтоқсан айында өтетін партия сайлауында Тадичке қарсы шығатынын мәлімдеді. Біраз уақыттан кейін Джилас көпшілік қолдауға ие болатыны анық болды. Сайлау конференциясына дейін Джилас пен Тадич Тадич сайыстан шығып, партияның құрметті президенті қалған жағдайда келісімге келді, осылайша Джилас жалғыз басты кандидат болды. Джилас 2012 жылдың 25 қарашасында Демократиялық партияның президенті болып сайланды.

Жаңа демократиялық партия

2014 жылдың басында Демократиялық партиядағы ішкі сайлауда Драган Джиласқа жеңілгеннен кейін Тадич құрметті президент лауазымынан кетіп, партиядан шықты. Содан кейін партияның бірқатар көрнекті мүшелері партиядан шығып, алдағы парламенттік сайлауда Тадичтің басшылығымен тізім құрамыз деп мәлімдеді. Воеводинаның Социал-демократтар лигасымен коалициялық келісімге қол жеткізілді. Осыдан кейін «Жаңа демократиялық партия» саяси партиясы құрылып, тіркелді. Сол жылы партия «Социал-демократиялық партия (Сербия)» деп қайта аталды. 2023 жылғы Сербия парламенті сайлауында SDS «Жақсы таң, Сербия» альянсының құрамында қатысты.

Сербия Социалистік партиясымен коалиция

2008 жылғы сайлаудан кейін Тадичтің Демократиялық партиясы қатал Либералды-демократиялық партиямен бірге Еуропалық бағытталған үкімет құра алмады. Сербияның Демократиялық партиясы, Сербияның Радикалды партиясы және Милошевичтен кейінгі Сербияның Социалистік партиясы (СПС) басқаратын еуроскептик үкімет құрылу мүмкіндігіне тап болған Тадич СПС-пен коалиция құруды ұсынды. 2008 жылдың 7 маусымында Демократиялық партияның Бас кеңесінің отырысында Тадич ДС пен СПС-ті салыстырып, екеуінің де президенттері – Джиндич пен Милошевичтің қазасына қайғырғанын айтты. Оның сөзі Либералды-демократиялық партия, Воеводинаның Социал-демократтар лигасы және Социал-демократиялық одақтың өкілдері тарапынан қатты сынға ілікті. 2008 жылғы 18 қазанда Тадич пен Сербия Социалистік партиясының төрағасы Ивица Дачич шілдеде дайындалған Саяси келісім туралы декларацияға қол қойды, онда БҰҰ-ның 1244 қаулысына сүйене отырып, Еуроодаққа қосылу және Косовомен келіссөздер жүргізу туралы келісімге қол жеткізілді. Декларация тағы да Милошевичтің режимін ақтау ретінде қарастырылды, ал G17 Plus, Сербияның Жаңару қозғалысы және Воеводинаның Социал-демократтар лигасы үкіметті қолдағандарына қарамастан, оған қол қоюдан бас тартты. Оны оңшыл «Двери» және Сербияның Радикалды партиясы да сынады, олар декларацияны 8-ші сессияда жарылған Коммунистер лигасының екі қанатының келісімі деп атады. Тадич 2012 жылғы президенттік сайлаудан кейін келісімді қорғап, Сербияға консенсусқа негізделген саясат қажет екенін мәлімдеді.

Баспасөз бостандығы

2011 жылғы есепте Freedom House ақпарат құралдарының жағдайын көбінесе еркін деп сипаттап, баспасөз үкіметтің аз ғана араласуымен жұмыс істейтінін, бірақ көптеген ақпарат құралдары белгілі бір саяси партияларға жақын деп саналатынын айтты. Кейбір сарапшылар Тадичтің Демократиялық партиясы басқаратын коалициялық үкімет ақпарат құралдарына бақылау тетіктерін енгізгенін, ал оларды Александр Вучич режимі ақпарат құралдарының еркіндігін күрт шектеу үшін одан әрі дамытқанын мәлімдеді. БАҚ қауымдастықтары биліктегі коалицияны G17 Plus ұсынған "Қоғамдық ақпарат туралы" даулы заңды қабылдағаны үшін сынады. 2011 жылдың 8 сәуірінде Еуропалық журналистер федерациясы Тадичке Сербиядағы баспасөз бостандығының қанағаттанғысыз жағдайда екенін, Лозница мен Белградтағы тергеуші журналистердің қауіпсіздігіне қауіп төнгенін, ал тәуелсіз газеттер экономикалық және саяси қысымға қарсы күресіп, кейде сот шешімдері арқылы сот билігінің артық әрекеттеріне тап болып жатқанын жазды. Екі негізгі журналистикалық ұйым мен журналистер одағы бұл хатты қолдады. "Политика" газетінің бас редакторы Льянья Смайлович Тадичті бірнеше рет редакциялық саясатқа қысым көрсетуде айыптады. 2012 жылғы президенттік сайлауда жеңілгеннен кейін Тадич пен басты оппозициялық үміткер Томислав Николичтің ақпарат құралдарында жариялануы шамалас болды, бірақ сайлау кампаниясы талдамалық және сындық баяндаманың жетіспеуімен сипатталды, ал "NIN" апталығы мен "Blic" таблоиды сияқты кейбір БАҚ Тадичке көбірек ықылас көрсетті.

Жеке өмір

Тадичтің әпкесі Вьера психолог және қазіргі уақытта Бірінші Белград гимназиясында психология пәнін оқытады. Борис Тадич өзінің ана тілінен басқа, ағылшын, француз, итальян және неміс тілдерін еркін меңгергені хабарланады. Ол 1980 жылдан 1996 жылға дейін журналист Веселинка Заставниковичке үйленген, бірақ балалары болмағандықтан ажырасып кетті. Олар 1970-ші жылдары танысқан. Некеде тұрған кезеңде Югославия СФР-ында 1980-ші жылдары адам құқықтарын бұзуға және «сөздік қылмыс» деп аталатын құқық бұзушылықтарға қарсы наразылықтар мен петицияларға, сондай-ақ 1990-шы жылдары Милошевичке қарсы наразылықтарға қатысып, түрлі әлеуметтік-саяси қызметтерге белсенді түрде қатысты. Тадич Татьяна Родичке үйленген, олардан екі қызы бар. Жұбайлар 2019 жылы ажырасып кетті. Оның бойы 2 метрге жетеді. Тадичтің анасының әкесі – Страхиня Кичанович, бай саудагер және жер иесі, ол парламент мүшелігіне екі рет сайлауға түскен, бірақ сәтті болмаған. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста Ядовно лагерінде қаза тапты. Бұл фактіні Тадич бірнеше рет мәлімдегенімен, Югославияның коммунистік билігі Страхиня Кичановичті Ядовно және Ясеновац лагерлерінде бір уақытта қаза тапқан деп жалған көрсеткен. Бұл жалған мәлімдеме кейін Хорватия және АҚШ-тағы мекемелер тарапынан қайталанды.