Кіріспе

Аквитания және Гасконь герцогы, Пуату графы Вильгельм IX (немесе Гильгельм де Пуату, 22 қазан 1071 – 10 ақпан 1126), Трубадур атымен танымал, 1086 жылдан өліміне дейін Аквитания және Гасконь герцогы, ал Пуату графы (Вильгельм VII ретінде) болды. Ол 1101 жылғы крест жорығының да басшыларының бірі еді. Оның саяси және әскери жетістіктері белгілі бір тарихи маңызға ие болғанымен, ол ең ерте трубадур – окцитан тілінде жыр жазған халық поэзіясының өкілі ретінде танымал. Оның шығармалары бүгінгі күнге жеткен.

Герцогтық мансап

Вильгельм Аквитанияның VIII Вильгельмі мен оның үшінші әйелі Бургундиялық Хильдегардадан туған ұлы еді. Оның дүниеге келуі Аквитания сарайында зор қуанышқа себеп болды, бірақ шіркеу әкесінің бұрынғы ажырысулары мен ата-анасының туыстық байланысы болғандықтан, оны бастапқыда заңды емес деп санады. Осыдан кейін оның әкесі үшінші некесіне және жас Вильгельмнің заңдылығына Папаның келісімін алу үшін туылғаннан кейін көп ұзамай Римге қажылық жасауға мәжбүр болды.

Карьерасының алғашқы жылдары, 10881102

Вильгельм әкесінің қайтысымен он бес жасында герцогтықты мұраға алды. Жалпы, ол 1088 жылы он алты жасында Анжу графы Фульк IV-нің қызы Эрменгардқа алғашқы некесін жасаған деп саналады. Тарихшылар Эрменгардты әдемі және білімді деп сипаттаған, бірақ күйзеліс күйлерге ұшыраған. Алайда, Рут Харвидің 1993 жылғы талдауы Вильгельмнің Эрменгардқа үйленгені туралы мәлімдеме он тоғызыншы ғасырдың екінші дереккөзіндегі қатеге негізделгенін көрсетті және Вильгельмнің жалғыз әйелі Тулузалық Филиппа болған болуы ықтимал. Вильгельм 1094 жылы Филиппаға үйленді. Вильгельм 1095 жылы Папа Урбан II-ні Рождествоны өз сарайында қарсы алуға шақырды. Папа оны "крест алуға" (яғни Бірінші крест жорығына) және Киелі жерге аттануға шақырды, бірақ Вильгельм, әйелінің ағасы Тулуза графы Раймонд IV крест жорығында болмағандықтан, оның Тулузаға талабын іске асыруға көбірек қызығушылық танытқан болуы мүмкін. Практикалық тұрғыдан алғанда, ол сол кезде мұрагері болмады. Олар Филиппамен бірге 1098 жылы Тулузаны басып алды, осы ісі үшін оларды шіркеуден шығарумен қорқытты. Герцогиня Арбриссельдің Робертіне жақын болды және Вильгельмді солтүстік Пуатуда оған жер беруге көндірді, ол Діңгеш Марияға арналған діни қауымдастықты құруға пайдаланды. Бұл Фонтевро абаттығына айналды, ол олардың немересі Элеонораның қамқорлығын алды және француз революциясы кезінде таратылғанға дейін маңызды болып қала берді. Көптеген факторларға, діни және дүниелік себептерге байланысты Вильгельм 1101 жылғы крест жорығына қосылды, бұл экспедиция 1099 жылғы Бірінші крест жорығының сәттілігінен шабыттанды. Оны қаржыландыру үшін ол Тулузаны Раймонд IV-нің ұлы Бертрандқа кепілге беруге мәжбүр болды. Вильгельм 1101 жылы Киелі жерге келді және келесі жылға дейін сонда болды. Оның әскери басшы ретіндегі жетістіктері көңіл тартпайды. Ол көбінесе Анатолиядағы ұсақ шайқастарда соғысып, жиі жеңіліске ұшырады. Оның бейсабырлығы бірнеше рет дұшпандардың қолына түсуіне әкелді, бұл оның әскеріне ауыр шығын келтірді. 1101 жылдың қыркүйегінде оның бүкіл армиясы Килиж Арслан I басқарған Селжүк түріктері Гераклеяда талқандады; Вильгельм өзі қиындықпен құтылды, ал Ордерик Виталистің айтуынша, ол тек алты тірі серігімен Антиохияға жетті. (1101 жылғы крест жорығында Вильгельм IX армиясы).

Киелі кітаптың Киелі кітапқа қатысты көзқарасы, 1

Уильям, әкесі мен сол кездегі көптеген салтанатты тұлғалар сияқты, шіркеумен шиеленіскен қарым-қатынаста болды. Ол екі рет қауымнан шығарылды, алғаш рет 1114 жылы шіркеудің салықтық жеңілдіктерін бұзды деген айыппен. Оған жауап ретінде ол Пуатье епископы Петрден кешірім сұрады. Епископ анафема жариялауға дайындалып тұрғанда, герцог оны қылышпен қорқытып, егер ол кешірім бермесе, өлтіретініне серт берді. Епископ Петр таңырқап, оған мойынсұнатын сияқты болды, бірақ герцог оны босатқан соң, епископ анафеманы толық оқып бітірді, сосын тынышталған күйде мойнын ұсынды және герцогты соққы беруге шақырды. Қазіргі замандастарының айтуынша, Вильгельм қылышын қабына салып, «Мен сені жұмаққа жіберуге лайық емеспін» деді. Вильгельм екінші рет, вассалы Аймери I де Рошфуконың әйелі, Шателло виконтының әйелі, виконтесса Данжерезаны (Dangerosa) «ұрлағаны» үшін қауымнан шығарылды. Алайда, әйелдің бұл іске өз еркімен келіскені көрінеді. Ол оны Пуатьедегі қамалының Мобержон мұнарасына орналастырды (содан бері ол Ла Мобержон деп аталды) және Вильгельм Мальмесберидің айтуынша, тіпті оның суретін өз қалқанына салған. Филиппа Пуатьеге оралғанда, өзінің сарайында басқа әйелдің тұрғанын көргенде ашуға ішін тыйып тұра алмады. Ол соттағы достарына және шіркеуге шағымданды, бірақ Вильгельм олардың феодалдық билеушісі болғандықтан, ешкім оған көмектесе алмады. Папаның өкілі Жиро (басқаша айтқанда, тоқылған) Вильгельмге шағымданып, Данжерезаны күйеуіне қайтаруды талап етті, бірақ Вильгельмтің жауабы: «Сіздің басыңызға шаш өспейінше, мен виконтессадан айырылмаймын» болды. Қорланған Филиппа 1114 жылы Фонтевро аббаттығына кететін шешім қабылдады. Алайда ол онда ұзақ өмір сүрмеді, аббаттық жазбаларында ол 1118 жылдың 28 қарашасында қайтыс болғаны жазылған.

Кейінгі мансабы, 11181127

Герцог пен оның үлкен ұлы Уильям арасындағы қарым-қатынас та шиеленісті болды, бірақ Ральф Дицето айтқандай, анасының жамандықтарына кек алу үшін жеті жылдық көтеріліс бастағаны және осыдан кейін әкесімен тұтқындалғаны екі күмәнді. Басқа жазбалар мұндай нәрсені нақты жоққа шығарады. Ральф бүлік 1113 жылы басталды деді; бірақ сол кезде жас Уильям он үш жаста ғана болды, ал оның әкесінің Даңгерьюзамен қарым-қатынасы әлі басталмаған еді. 1121 жылы жас Уильямның Шателло виконты Амери I де Рошфуконың қызы Анор Шателлоға үйленгеннен кейін әке мен бала арасындағы қарым-қатынас жақсарды. 1119 жылдың қазан айында Ордерик Виталис Пуату графинясы, оны «Хилдегарда» деп атады, Рим Папасы Каликст II өткізген Реймс кеңесіне кенеттен келді және Пападан Уильямды (қайтадан) шіркеуден шеттетуін, Даңгерьюзаны герцог сарайынан қууын және өзін лайықты орнына қайтаруын талап етті. Уильям айыптауларға жауап беруге келмегендіктен, Папа істі кейінге шегерді. Уильям 1120 жылы шіркеуге қайта қабылданды, бұл Испанияда жүргізіліп жатқан Реконкистаға қатысуын қамтитын жеңілдіктерден кейін болды. 1120-1123 жылдары Уильям Кастилия және Леон патшалықтарымен бірікті. Аквитандық әскерлер Кордобаны басып алу үшін кастилиялықтармен бірге күресті. Испанияда болған кезде Уильямға мұсылман одақтасы тас кристалдан жасалған ваза сыйлады, оны ол кейін немересі Элеонораға мұра етті. Ваза, мүмкін, жетінші ғасырда Сасанид Персиясында жасалған. 1122 жылы Уильям Филиппаның иелігінде болған Тулузаны, Вильгельм IV қайтыс болғаннан кейін Тулузаны алған Реймонд IV-тің ұлы және мұрагері Альфонс Джорданға жоғалтты. Ол оны қайтарып алуға тырыспады. Ол 1126 жылдың 10 ақпанында 54 жасында қысқа аурудан кейін қайтыс болды. Оның «Трубадур» деген лақап аты тек 19 ғасырда ғана қолданылды. Заманауи құжаттарда ол әкесінен ажырату үшін кейде «Кіші» деп аталады.

Отбасы

1094 жылы Вильгельм Тулуза графы Вильгельм IV-нің қызы әрі мұрагері Филиппаға үйленді. Сент-Мейксент шежіресінде Вильгельм мен Филиппаның екі ұлы мен бес қызы болғаны айтылады, бірақ олардың есімдері көрсетілмейді. Оның үлкен ұлы, кейіннен оның мұрагері Уильям X болды. Екінші ұлы Раймонд Киелі жерде Антиохияның князі атанды. Олардың қызы Агнес алдымен Туар графы Эмери V-ке, содан кейін Арагон королі Рамиро II-ге тұрмысқа шықты. Армян деректері, Базилий Доктор мен Григорий священник, Мараштан Балдуиннің Вильгельм мен Филиппаның ұлы екенін, ол 1114 жылы Филиппа монастырға кетер алдында дүниеге келгенін көрсетеді. Басқаша айтқанда, ол заңды емес бала болуы мүмкін. Михаил Сирийлік Балдуиннің Мараш әміршісінің орнына келген Рейнальд оның бауыры екенін хабарлайды.