Кіріспе

көрнекті шетелдік нысан деп есептелетін Black Knight – британдық баллистикалық зымыран, бастапқыда Blue Streak зымыранының қайта кіру құралының конструкциясын сынау және тексеру үшін әзірленген. Бұл Ұлыбританияның алғашқы жергілікті, бір рет қолданылатын ұшыру жобасы. Black Knight ұшыру құралының жобалау жұмыстары 1955 жылы Royal Aircraft Establishment (RAE) және британдық Saunders Roe компаниясымен басталды. Saunders Roe компаниясы Уайт аралындағы өндіріс орнында Black Knight зымыранын өндірді. 1958 жылдың 7 қыркүйегінде Австралиядағы Вумерада алғашқы Black Knight зымыраны ұшырылды. 1958 мен 1965 жылдар аралығында барлығы 22 ұшыру құралы ұшырылды, олардың ешқайсысы да елеулі ақауларға ұшырамады.

Шығу тегі

1950 жылдардың басында британ үкіметі, әсіресе Кеңес Одағы мен АҚШ-тағы жетістіктерге байланысты, өз баллистикалық зымырандарының сериясын әзірлеу қажеттігін анықтады. Баллистикалық зымыран ядролық қорқытудың тиімді әдісін әзірлеу үшін маңызды болды, бұл қазіргі уақытта қолданылып жүрген еркін құлау ядролық бомбаларының орнын басып, күрделі, қымбат және қуатты ұшақтарға тәуелділікті азайтуға мүмкіндік берді. Мұндай зымыранды әзірлеуге бағытталған британдық бағдарлама, Blue Streak деп аталды, дереу іске қосылды; алайда, атмосфераға қайта кіру кезінде мұндай аппараттың қандай жағдайларға тап болатыны әлі толық белгісіз болды, сондықтан аппараттың метеор сияқты жанып кетіп, қол жеткізбеуі мүмкін деген қауіп болды. Атмосфераға кіру құбылысын зерттеу және болашақ баллистикалық аппараттардың дизайнын қалыптастыру үшін қажетті зерттеу ақпаратын алу мақсатында арнайы зерттеу бағдарламасын жүргізу қажет деп шешілді. Осылайша, 1955 жылы осы мақсатта "Қара ат" зерттеу аппараты құрылды. 1955 жылы, Корольдік Ұшақтар институтымен (RAE) тығыз байланысы болғандықтан, британ үкіметі "Қара атты" өндіру үшін британдық Saunders Roe компаниясына келісім-шарт тапсырды. Бұл келісім-шарт аппаратты, оның ұшуды басқару жүйесін, құрал-жабдықтарын және оның жұмыс істеуін қамтамасыз ететін инфрақұрылымды жобалау, әзірлеу, өндіру және сынау бойынша толық пакетті қамтыды. Автор К.Н. Хиллдің сөзіне сәйкес, "Қара ат" бағдарламасы зымыран жүйелері туралы ақпарат жинаудың негізгі мақсатын толық орындады.

Даму және туындылар

Қара атты бағдарлама сәтті деп есептелді, өйткені ол салыстырмалы түрде арзан және сенімді зымырандарды жасады. Осы кезде Blue Streak зымыраны халықаралық бәсекеде пайдалану үшін тым қымбат екені анықталғанмен, Қара атты осы жағынан тиімдірек болуы мүмкін деген пікір болды. RAE Қара атты және оның Gamma қозғалтқышының болашақ түрлерін зерттеу бойынша көптеген зерттеулер жүргізді. Олардың көпшілігі көліктің шағын спутниктерді ұшыруға қолданылу мүмкіндігіне және сұйық сутегімен жұмыс істейтін жоғарғы сатыны пайдалану туралы ұсыныстарға бағытталды, бірақ бұл салыстырмалы түрде қымбатқа түсер еді және Қара атты көлігін қайта жаңартусыз үлкен жүк көтеру мүмкіндігін бермес еді. Қара аттыны жақсарту бойынша ең амбициялы ұсыныстардың бірі – бактың диаметрін 36 дюймнен 54 дюймге дейін ұлғайту болды, бұл зымыранның отын сыйымдылығын шамамен екі есеге арттыратын еді, сонымен қатар күштірек қатты отынмен жұмыс істейтін екінші сатыны енгізуді көздеді, ол Kestrel деп аталды. Осы күшейтілген Қара атты зымыраны жоспарланған тәжірибелер жиынтығының бөлігі ретінде пайдалану жоспарланған, бұл тәжірибелер 'Crusade' деп аталды. Көліктің ұзындығы 35 фут, диаметрі 3 фут, толық отынмен салмағы 12 800 фунт болды. Жұмыс істеу кезінде Қара атты 600 мильге дейін көтеріле алатын және секундына 12 000 фут жылдамдыққа жете алатын. Қозғалтқыш жоғары тазалықтағы пероксид (HTP) пен керосин қоспасынан тұратын отынды пайдаланды; Saunders Roe компаниясы бұл отын қоспасымен жұмыс істеу тәжірибесіне ие болды, өйткені фирманың Saunders Roe SR.53 зымырандық ұшағымен жұмыс істеген тәжірибесі бар еді.

Нұсқалар

Бірінші және екінші сатыларда қолданылған қозғалтқыштарға қарай бес "Қара салт атты" конструкциясы болды. "Қара салт атты" БК10 Англияның Ливерпуль қаласындағы Дүниежүзілік мұражайда көрсетілген. Ол Планетарийге жақын төбеден ілінген, ал басқа "Қара салт атты" құраулары жанында орналасқан. "Қара салт атты" (вероятно, BK22) Woomera Ұшақтар және Зымырандар паркінде көрсетілген.

Жүгірту

Қара салт атты 22 рет Вумэра ЛА-5-тен ұшырылды. +Қара салт атты ұшыруларКезек номеріВерсиясыҰшыру алаңыМиссиясы07.09.1958BK01Қара салт атты 201ЛА 5Зерттеу және әзірлеме12.03.1959BK03Қара салт атты 201ЛА 5Зерттеу және әзірлеме11.06.1959BK04Қара салт атты 201ЛА 5Зерттеу және әзірлеме29.06.1959BK05Қара салт атты 201ЛА 5Зерттеу және әзірлеме30.10.1959BK06Қара салт атты 201ЛА 5Зерттеу және әзірлеме24.05.1960BK08Қара салт атты 201 Cuckoo 1BLA 5A FГазлайт жобасы (сәтсіздік)21.06.1960BK09Қара салт атты 201 Cuckoo 1BLA 5AГазлайт жобасы25.07.1960BK07Қара салт атты 201ЛА 5AГазлайт жобасы07.02.1961BK13Қара салт атты 201ЛА 5AГазлайт жобасы09.05.1961BK14Қара салт атты 201 Cuckoo 1BLA 5BГазлайт жобасы (сәтсіздік)07.06.1961BK17Қара салт атты 201 Cuckoo 1BLA 5Газлайт жобасы (сәтсіздік)01.05.1962BK15Қара салт атты 201ЛА 5Газлайт жобасы24.08.1962BK16Қара салт атты 301 Cuckoo 1BLA 5Газлайт жобасы29.11.1962BK18Қара салт атты 301 Cuckoo 1BLA 5Газлайт жобасы17.10.1963BK11Қара салт атты 201ЛА 5ELDO Blue Streak сынағы11.03.1964BK12Қара салт атты 201 Cuckoo 2 LA 5Dazzle жобасы05.08.1964BK19Қара салт атты 301 Cuckoo 2LA 5Dazzle жобасы06.11.1964BK20Қара салт атты 301 Cuckoo 2LA 5Dazzle жобасы21.04.1965BK21Қара салт атты 301 Cuckoo 2LA 5Dazzle жобасы26.07.1965BK23Қара салт атты 301 Cuckoo 2LA 5Dazzle жобасы28.09.1965BK24Қара салт атты 301 Cuckoo 2LA 5Dazzle жобасы25.11.1965BK25Қара салт атты 301 Cuckoo 2LA 5Dazzle жобасы