Кіріспе

Никита (шамамен 335–414 жж.) – Ремесиана (қазіргі Бела-Палаңка, Сербия) епископы, ол кездегі Рим провинциясы Дакия-Медитеранеяға қараған.

Өмірбаян

Никета евхаристиялық құлшылық кезінде қолдану үшін латын қасиетті музыкасын насихаттады және көптеген литургиялық әндер жазды. Олардың ішінде, кейбір 20 ғасыр ғалымдары дәстүрлі түрде Амвросий мен Августинге жатқызылатын маңызды латын христиандық мадақ әні – Te Deum-ды атап көрсетеді. Ол тракиялық ержүректер тайпасы Бессиге миссионер болған деп есептеледі. Оның миссионерлік қызметіне орай, оның замандасы және досы Нолалық Паулин оны поэтикалық түрде мақтады: ол бұрын мұндай қабілеті болмаған қасқырлардан қойларға айналған варварларды Ілгі хабармен тәрбиелеген, ал Римдік жүрекпен қарақшыларды Мәсіх туралы ән айтуға үйреткен. Алайда, бұл варварлардың шынымен варварлар болғаны, әлде олардың есімі тек поэтикалық образ ма, күмәнді. Шындығында, классикалық латын поэзиясын жазған Паулин, бұрынғы поэзиялық авторитеттерді пайдаланған болуы мүмкін. Никетаның туған жері Дакия үшін поэзиялық авторитет Овидий болды, бірақ сол кездегі Дакия (вероятно, Дакия-Медитеранея провинциясы) Овидийдің жер аударылған Гетиясымен сәйкес келмеді. 398 жылы Никета Нолалық Феликстің қабірін зиярат ету үшін Нолаға сапар жасады. Оның негізгі діни еңбегі – «Крещениеге үміткерлерге арналған нұсқаулар» атты алты кітаптан тұратын ұзақ үзінділер сақталған. Олар оның үштік ілімдегі православиелік ұстанымын баса көрсеткенін көрсетеді. Бұл еңбектерде «қасиеттілердің бірлігі» деген тіркес қолданылған, ол – тірілер мен өлгендерді белгілі бір үміт пен махаббатпен байланыстыратын мистикалық байланысқа сенуді білдіреді. Бұл тіркес бұрын қолданылмаған, бірақ кейін христиан дінінің негізгі ұстанымдарында маңызды рөл атқарды. Оның қасиетті күні 22 маусымда тойланады.