Кіріспе

Сэр Родмонд Пэйлен Роблин (15 ақпан 1853 – 16 ақпан 1937) – Канаданың Манитоба провинциясындағы кәсіпкер және саясаткер.

Ерте өмір және мансап

Роблин Канаданың батысындағы Принс-Эдвард округіне (кейін Онтарио) қарасты Софиасбург қаласында дүниеге келген. Роблиндер отбасын Софиасбургте Нью-Йорк штатының Ориндж округіне қарасты Смитс Кловтан (қазір Монро деп аталады) лоялист фермерлер Филипп және Элизабет Роблиндер құрды. Ол Беллвиллдегі Альберт колледжінде білім алып, 1877 жылы Виннипегке келіп, астық саудагері болып жұмыс істеді. Роблин Дуффериннің жетекшісі ретінде бес жыл, ал екі жыл округ бастығы қызметін атқарды. Ол провинциялық саясатқа 1886 жылғы Манитоба сайлауында Либералдық партияның кандидат ретінде Консервативтік кабинет министрі Дэвид Х. Уилсонға қарсы Дуфферин Солтүстік сайлау округінде қатысты. Ол жарыста бес дауыспен жеңіліп, бірақ 1888 жылдың 12 мамырында өткен қайта сайлауда жеңіске жетті. Бұл сайлау Томас Гринвей Манитобаның алғашқы либералдық премьері болып тағайындалғаннан кейін көп ұзамай өтті. Роблин Гринвейді қолдады және жаңа премьер 1888 жылдың шілдесіне тағы бір провинциялық сайлау шақырғанда, ол қайтадан сайланды. Гринвейдің либералдары сайлауда үлкен басымдықпен жеңіске жетсе де, жаңа премьер жергілікті теміржолдарды дамыту туралы сайлауалды уәдесін орындай алмады. Канадалық Тынық мұхиты теміржолы аймақтағы ресми монополиясын жоғалтты, бірақ ол басым желі болып қалды және тасымалдау құны жоғары болды. Гринвейдің сәтсіздігіне тап болған Роблин 1889 жылы үкіметтен кетіп, шағын консервативтік оппозициямен бірікті. Сол жылы Джон Норкуэйдің қайтыс болуымен Роблин партияның жетекші өкілі болып қалыптасты және 1890 мен 1892 жылдар аралығында консервативтік партияның заң шығарушы органындағы іс жүзіндегі басшысы болды. Оппозицияда Роблин Гринвейдің білім беру реформасына қарсы сөйледі. Провинциялық теміржол жүйесін реформалауға сәтсіздікке ұшырағаннан кейін Гринвей бұрынғы уәдесінен бас тартып, Манитобаның католик және франкофондық білім беру жүйесіне мемлекеттік қолдауды тоқтатты. Оның реформалары Манитоба мектептері мәселесі деп белгілі ұлттық саяси дағдарысты тудырды. Көптеген канадтық франкофондар Гринвейдің саясатын кемсітушілік деп есептеді, бірақ ол Манитобаның ағылшын тілінде сөйлейтін және протестанттық көпшілігі арасында өте танымал болды. Гринвей үкіметі 1892 жылғы сайлауда қайта сайланды, ал Роблин ауылдық сайлау округінде, Морден қаласын қоса, жеңіліске ұшырады. Гринвей 1896 жылғы сайлауда тағы да үлкен жеңіске жетті, бірақ Роблин бұл жолы Вудлендс сайлау округінен заң шығарушы органға қайта оралды. Ол консерваторлардың парламенттік көшбасшысы болып екінші рет тағайындалды, бірақ 1897 жылы Хью Джон Макдональдқа партияның ресми көшбасшысы болуға мүмкіндік беру үшін шетке шықты. 1899 жылғы провинциялық сайлау алдыңғы екі науқаннан мүлдем өзгеше болды. Мектеп мәселесі 1896 жылы шешілді, ал Гринвей ұйымдасқан оппозицияға қарсы басқа мәселелер бойынша қарапайым нәтижелерді қорғауға мәжбүр болды. Нәтижесінде Макдональдтың консервативтері 40 орынның 22-сін жеңіп, тар жеңіске жетті. Макдональд 1900 жылдың басында премьер-министр болып тағайындалды. Роблин Вудлендс округінде қайта сайланды, бірақ консервативтік партияның жеңісінің басты архитекторы болғанына қарамастан, ол кабинетке енбеді.

Премьер-министр қызметі

Макдональд 1900 жылдың 29 қазанында Канаданың консервативтік партиясынан Брэндон федералды округінде Клиффорд Сифтонға қарсы сайлауға түсу үшін премьер-министр лауазымынан кетті. Роблин оның орнына премьер-министр болды және теміржол комиссарының ықпалды кабинеттік лауазымын да алды. Желтоқсан айында ол өзін Ауыл шаруашылығы министрі етіп тағайындады. Биліктің осылай шоғырлануы Роблиннің үкімет пен провинциялық консервативтік партияға деген жеке билігін көрсетті: оның екеуіне де 14 жыл бойы бақылауы ешқандай күмән тудырмады. Гринвей бір мәселелі популизмге сүйене отырып сайлауда жеңіске жеткен болса, Роблин сайлауда сәттілікке жету үшін партиялық машинаны пайдаланды. Кейбір мәжбүрлеулерге қарамастан (немесе олардың нәтижесінде) ол қамқорлықты тиімді түрде бөліп, қоғамдық деңгейде көптеген адал жақтастарының қолдауына сене алды. Роблиннің консерваторлары 1903 жылғы сайлауда Гринвейдің либералдарынан 31 орынды жеңіп алды, либералдар 9 орынға ие болды. Бұл жеңістің ауқымы Гринвейдің Либералдық партияны басқарғандығымен байланысты болуы мүмкін, өйткені ол провинциялық саясатқа қызығушылық танытпады және көп уақытын федералдық қамқорлық тағайындау іздеуге жұмсады. Роблиннің партиялық машинасы 1907 және 1910 жылдары да жеңіске жетіп, екі жағдайда да 41 орынның 28-ін жеңіп алды. Роблин 1911 жылғы федералдық сайлауда өзінің сайлау машинасының күштерін федералдық консервативтік партияға беру арқылы маңызды рөл атқарды. Осылайша Роблин сэр Уилфрид Лориеді жеңіп, Роберт Борденді билікке келтірді. Борден өз кезегінде Манитобаның шекарасын қазіргі деңгейге дейін кеңейту туралы заң қабылдады. Онтариодағы әріптесі Джеймс Уитни сияқты Роблин Манитобадағы үкіметтің рөлін кеңейтті және бүгінде прогрессивті деп есептелетін көптеген бастамаларды іске қосты. Теміржол комиссары ретінде ол Канаданың Солтүстік теміржолымен көлге балама маршрут салу туралы келісімге келді және тарифтерді бақылауды провинцияның қолына берді. Оның үкіметі сонымен қатар Манитобаның қарқынды өсіп келе жатқан халқына қызмет көрсету үшін денсаулық сақтау, білім беру және жолдар саласындағы маңызды кеңейтулерді жүзеге асырды. Роблин Манитобаның алғашқы мемлекеттік корпорацияларын құрды, Bell телефон компаниясын мемлекеттік меншікке көшіріп, Канададағы алғашқы тиімді коммуналдық жүйені құрды. Сондай-ақ, үкімет фермерлерге көмек көрсету үшін мемлекеттік астық көтеру жүйесін іске қосты, бірақ бұл жоба аса сәтті болмады. Астық көтеру станцияларына қатысты жанжал 1910 жылдардың басында оның үкіметінің билігін әлсіретті. Роблин әлеуметтік мәселелерде консервативті көзқарас ұстанды. Ол бүгінде әйелдердің сайлау құқығына қарсылығымен және бұл мәселеде Нелли МакКлунгпен болған қақтығысымен еске алынады. МакКлунг өзінің әйгілі "әйелдердің парламенті" пародиясЫнда Роблинді ақымақ көрсетті, премьер-министрдің дәстүрлі гендерлік рөлдерге қатысты жоғарыдан қараушылық пікірлерін пародиялады. Роблин жұмысшыларды қорғау үшін еңбек кодексін қабылдау талаптарына қарсылық көрсетті және кейде провинцияның қолданыстағы заңнамасын орындауға тартынды. Роблин Виннипегтің бизнес қауымдастығының қысымына бойысқандығы үшін де еске алынады. 1904 жылы ол балалар еңбегіне жарамдылық жасын төмендетіп, әйелдер мен балалар үшін жұмыс уақытын ұзартты. Роблиннің тыйым салу мәселесіне қатысты ұстанымы да даулы болды. Макдональдтың үкіметі 1900 жылы екі референдумда халықтың бастаманы қолдауын растағаннан кейін тыйым салу туралы заң қабылдады. Алайда Роблин бұл заңды жүзеге асыруға асықпады, өйткені оның үкіметі алкоголь сатудан елеулі кіріс түсірді. Ол 1902 жылы үшінші референдум шақырды. Ашықтық жақтастары сайлауға қатыспаған кезде, тыйым салу аз айырмамен жеңілді. 1914 жылғы провинциялық сайлау Манитоба саясатындағы маңызды кезеңнің басталуын білдірді. Роблиннің үкіметі жаңа заң шығару ғимаратының құрылысына қатысты жанжалдан әлсіреп сайлауға келді. Оның қарсыластары үкіметті сыбайлас жемқорлыққа айыптады және қаражатты бұрыс пайдалану мен шамадан тыс жұмсауды мәлімдеді. Консерваторлар кеңейтілген заң шығарушы органда либералдардан 28 орынға қарсы 20 орын алып, аздап жеңіске жетті. Роблин заң шығару ғимараттарына қатысты жанжалды ресми тергеуге салудан бас тартқан кезде, либералды оппозиция вице-губернаторға тікелей әрекет етуді өтінді. Лейтенант-губернатор өзінің тергеу комиссиясын құрды, ол халық арасында Мэтерс комиссиясы деп аталды, өйткені оны басқарған бас судья Т.А. Мэтерс еді. Комиссия екі апта ішінде үкіметтің отставкаға келуіне жеткілікті дәлелдерді тапты. Роблин 1915 жылдың 12 мамырында премьер-министр лауазымынан ресми түрде кетті, ал либералдық партияның жетекшісі Тобиас Норрис жаңа үкімет құруға шақырылды. Жаңа жалпы сайлау тағайындалды, оның нәтижесінде либералдар үлкен жеңіске жетті.

Кейінгі өмірі

Комиссияның есебі Роблиннің, Бас прокурор Джеймс Х. Хоуденнің және құрылысшы Томас Келлидің келісімшарттарды жасауда алаяқтыққа бағытталған құлық жасағанын көрсетті. Роблинге айыптама тағылды, бірақ ол ақырында қылмыстық жауапкершіліктен босатылды. Ол 1937 жылы Арканзас штатының Хот-Спрингс қаласында қайтыс болды. Ол тағы бір Манитоба премьері Дюфферен Роблиннің әкесі.