Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бородатый колли немесе «Бородич» – бір кезде шотланд шаруалары қолданған, бірақ қазір көбінесе үй жануарлары ретінде танымал болған мал өрісіндегі ит. Бородатый коллилердің орташа салмағы бар. Аталықтарының құрсау биіктігі шамамен, ал аналықтарының құрсау биіктігі шамамен.
The Bearded Collie, or Beardie, is a herding breed of dog once used primarily by Scottish shepherds, but now mostly a popular family companion. Bearded Collies have an average weight of Males are around tall at the withers while females are around tall.
Тарих
Бородатый колли тұқымының пайда болуы туралы аңыз бойынша, бүгінгі Польшаның Төмендік қойшы итінің ата-бабалары Шотландия жағалауында тасталып кеткен, содан кейін жергілікті малшы итімен шағылысқан. Осы оқиғаның басқа бір нұсқасы бойынша, 1514 жылы польшалық саудагер Казимеж Грапски Шотландияда астыққа қой саудаласып, оларды айдап әкелу үшін алты польшалық Төмендік қойшы итін алып келген. Шотландиялық қойшы иттің мал бағу қабілетіне настолько таңғалғандықтан, бірнеше қойға бірнеше итті саудаластырған. Польшалық қойшы иті жергілікті шотланд итімен шағылыстырылып, осылайша Бородатый колли пайда болған. Бородатый колли туралы алғашқы жазбаша сілтеме 1891 жылы Д. Дж. Томсон Грейдің «Шотландияның иті» атты кітабында кездеседі.
The legend of the Bearded Collie's origin is that the ancestors of what is today the Polish Lowland Sheepdog were abandoned on the shores of Scotland, and these dogs then bred with native herding dogs. A variant on this story is that Kazimierz Grabski, a Polish merchant, reportedly traded a shipment of grain for sheep in Scotland in 1514 and brought six Polish Lowland Sheepdogs to move them. A Scottish shepherd was so impressed with the herding ability of the dogs that he traded several sheep for several dogs. The Polish sheepdogs were bred with local Scottish dogs to produce the Bearded Collie. The first written reference to the Bearded Collie occurs in 1891, when D. J. Thomson Gray describes them in his book The Dogs of Scotland as
Жалпы, миссис Г. Олив Уиллисон 1944 жылы Бодкеннардың Джиннисімен қатар қазіргі кездегі Бородатый колли тұқымын құрған деп есептеледі. Джинни Шетланд қойшы итінің баласы болған, бірақ миссис Уиллисонға кездейсоқ Бородатый колли келген. Ол итке настолько қызығушылық танытқандықтан, оны көбейтуді ойлады, сондықтан Джинниге жұптас итті іздеуге кірісті. Жағажайда серуендеп жүргенде, миссис Уиллисон Шотландиядан эмиграциялап жатқан бір адаммен кездесті; ол оның сұр иті Дэвидтің иесі болды, ол Бодкеннардың Бейлиі атанды. Бородатый коллиді жақсы беделді өсірушілерден немесе иттерді құтқару орталықтарынан алу жақсы. Бородатый коллиді құтқару қауымдастықтары, мысалы, Бородатый коллиді құтқару және "Мені құтқарыңыз" сияқты ұйымдар бар. Бородатый колли олардың жоғары энергия деңгейін қабылдауға дайын адамдар үшін тамаша үй жануары болады – олар өте ынталы және сергекті. Сонымен қатар, оларды үнемі күту керек; олардың ұзын жүні түйіліп қалмауы үшін апта сайын щеткалау міндетті. Кейбір Бородатый колли иелері үй жануарларына «куыршақ шашы» шашын кесуді таңдайды, бұл щеткалау қажеттілігін азайтады. Бородатый колли – энергияға толы тұқым, бастапқыда Шотландияның таулы аймақтарында қой бағу үшін өсірілген; олар сондай-ақ трейбол, иттердің ептілігі және бағыну сынақтарында да өте жақсы нәтижелер көрсетеді.
It is generally agreed that Mrs. G. Olive Willison founded the modern show Bearded Collie in 1944 with her brown bitch, Jeannie of Bothkennar. Jeannie was supposedly a Shetland Sheepdog, but Mrs. Willison received a Bearded Collie by accident. She was so fascinated by the dog that she wanted to begin breeding, so she began searching for a dog for Jeannie. While walking along the beach, Mrs. Willison met a man who was emigrating from Scotland; she became the owner of his grey dog, David, who became Bailie of Bothkennar. A Bearded Collie is best obtained from a reputable breeder or a dog rescue. There are Bearded Collie rescue associations, such as Bearded Collie Rescue and "Rescue Me". Bearded Collies make excellent pets for those willing to accommodate their high energy level they are very enthusiastic and have a bouncy nature. They also require regular grooming; weekly brushing is mandatory for keeping their long hair mat free. Some Bearded Collie owners opt to keep their pets in a "puppy cut" haircut, which reduces the need for brushing. Bearded Collies are an energetic breed, originally intended to work in the Scottish Highlands herding sheep; they also excel at treibball, dog agility and Obedience trials.
Жұмыс өмірі
Бородаты колли қой және ірі қара малын бағуға пайдаланылады. Ол негізінен жұмыс иті – қатал және сенімді болу үшін өсірілген, ең қиын жағдайлар мен ең талапкер қойларға төтеп бере алатын. Соңғы онжылдықтарда жұмыс істейтін бородаты колли саны азайды және олардың жойылып кету қаупі туды. Бағу инстинктісі мен үйретілуге қабілеті бәсекелестіксіз бағу сынақтары арқылы бағалануы мүмкін. Бағу инстинктісін көрсететін бородаты коллилерді бағу жарыстарында қатысуға үйретуге болады.
The Bearded Collie is used to herd both sheep and cattle. It is essentially a working dog—bred to be hardy and reliable, able to stand up to the harshest conditions and the toughest sheep. The working Bearded Collie has become less common in the last few decades and risked dying out. Herding instincts and tractability can be assessed in noncompetitive herding tests. Bearded Collies exhibiting basic herding instincts can be trained to compete in herding trials.
Денсаулық
Орташа туынды жеті күшіктей болады.
The size of an average litter is seven pups.
Өлім-жітім
Ұлыбританияда 2024 жылы жүргізілген зерттеуде осы тұқымның өмір сүру ұзақтығы 13,9 жылды құрады, ал таза тұқымды иттерде бұл көрсеткіш орташа есеппен 12,7 жыл, ал будандастырылған иттерде – 12 жылды көрсетті. 2004 жылғы Кеннел клубының сауалнамасы бойынша, сақалды коллилердің өлімінің негізгі себептері қарттық (26%), қатерлі ісік (19%), ми қан тамырлары аурулары (9%) және созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі (8%) болды.
A 2024 UK study found a life expectancy of 13.9 years for the breed compared to an average of 12.7 for purebreeds and 12 for crossbreeds. Leading causes of death amongst Bearded Collies in a 2004 Kennel Club survey were old age (26%), cancer (19%), cerebrovascular disease (9%), and chronic kidney failure (8%).
Аурудың таралуы
Бородатый коллидің тағы да бар тұқымдық бейімділіктері: тері аурулары, мысалы, жапырақшалы пемфигус және қара тері синдромы, түк қыстығының дисплазиясы, сүйек-бұлшық қаңқа аурулары, мысалы, туа біткен шынтақ шығуы, көз аурулары, мысалы, мүйіз қабығының дистрофиясы, катаракта және жалпы прогрессивті ретина атрофиясы (GPRA).
Further existing breed dispositions of the Bearded Collie include: Dermatological conditions, such as pemphigus foliaceous and black skin disease, follicular dysplasia, musculoskeletal conditions such as congenital elbow luxation, ocular conditions, such as corneal dystrophy, cataract and generalized progressive retinal atrophy (GPRA).
Гипоадренокортицизм
Гипоадренокортицизм (сонымен қатар Адисон ауруы деп те аталады) – Бородалы Коллилерде кездесетін тұқым қуалайтын ауру, бірақ мұрагерлік механизмі белгісіз. Бұл бүйрек үсті безінің қабығы жеткіліксіз мөлшерде глюкокортикоид және/немесе минералокортикоид гормондары өндірген кезде пайда болады. АҚШ және Канададағы Бородалы Коллилердің шамамен 2–3,4%-ы бұл ауруға шалдығады, ал Ұлыбританияда кемінде 1%-ы осы аурудан көз жұмады. Бұл көрсеткіш жалпы иттер популяциясымен (0,1%) салыстырғанда әлдеқайда жоғары, және гипоадренокортицизм жас иттер арасындағы өлім-жітімнің артуына себеп болады. 2006 жылғы Тим Алленнің қатысуымен түсірілген "Шалқар ит" фильмінде көрсетілген. Бұл фильмде Дейв қасиетті ит шаққаннан кейін оған айналады. 2009 жылғы "Иттерге арналған қонақ үй" фильмінде Ральфи атты Бородалы Колли пайда болады.
Hypoadrenocorticism (also known as Addison's disease) is an inherited disease in Bearded Collies, although the mechanism of inheritance is not known. It occurs when the adrenal cortex produces insufficient glucocorticoid and/or mineralocorticoid hormones. It affects approximately 2–3.4% of Bearded Collies in the USA/Canada, and causes the death of at least 1% of Bearded Collies in the UK. These are much higher percentages than for the general dog population (0.1%), and hypoadrenocorticism causes a disproportionate number of deaths among young dogs. featured in the 2006 film The Shaggy Dog starring Tim Allen. This film involves Dave who turns into one after getting bitten by a sacred dog. Ralphie, a Bearded Collie, appears in the 2009 film Hotel for Dogs.