Мартин AM Mauler: Американдық әскери ұшақтар тарихы

Кіріспе

1944 жылы Гленн Л. Мартин компаниясы жасаған шабуылдау ұшақтары отбасысы.

Мартин AM Маулер (алғашқыда XBTM) – АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған, бір орындық, авиатасымалдағышқа негізделген шабуылдау ұшағы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жобаланған «Маулер» даму кешігулеріне тап болды және 1948 жылға дейін шағын саны ғана қызметке енді. Ұшақ пайдалануда қиындықтар туғызды және 1950 жылға дейін ғана фронтқа жақын қызмет етті, содан кейін Әскери-теңіз күштері кішірек және қарапайым Дуглас AD Skyraider ұшағына көшті. «Маулерлер» 1953 жылға дейін резервтік эскадрильяларда қалды. Бірнешесі қосымша экипаж мүшесімен фюзеляжда AM 1Q электрондық соғыс ұшақтары ретінде салынды.

Жобалау және әзірлеу

1930 және 1940 жылдары Теңіз күштері кемедегі бомбалаушыларды екі түрге бөлді: торпедалық бомбалаушы және пикелі бомбалаушы, әрқайсысы екі немесе үш адамнан тұратын экипаждармен жабдықталған. Соғыс кезіндегі тәжірибе ұшқыштардың басқа экипаж мүшелерінің көмегінсіз бомбалар мен торпедаларды нысанаға алуға, радио маяктарының көмегімен навигация жасауға қабілетті екенін көрсетті. Күшті қозғалтқыштардың дамуы жылдам ұшақтардың өзін-өзі қорғау үшін артқы пулеметшіге мұқтаж еместігін білдірді. Бұған қоса, екі типті бомбалаушыларды біріктіру кемелік авиациялық топтың икемділігін арттырды және авиациялық топтағы истребительдердің санын көбейтуге мүмкіндік берді. 1943 жылы АҚШ Теңіз күштері жаңа көп мақсатты бомбалаушыға қатысты ұсыныстарды қабылдады және қыркүйек айында төрт жобаны іріктеді: Curtiss XBTC, Douglas XBT2D Skyraider, Kaiser Fleetwings BTK және Martin XBTM. Martin-ге Curtiss SB2C Helldiver-ді алмастыруға таңдалған Curtiss жобасына резервтік нұсқа жасау тапсырылды. АҚШ Теңіз күштері Curtiss жобасының тым күрделі екеніне және компанияның Helldiver-ді әзірлеу кезіндегі нәтижелері нашар болғанына алаңдағандықтан, Martin-ге Pratt & Whitney R-4360 Wasp Major радиалдық қозғалтқышының сенімді платформасы болатын «эксперименттік емес» жоба жасауды тапсырды. 1944 жылдың 31 мамырында Martin-нен 210 модельінің ішкі таңбасымен екі прототипке тапсырыс берілді. XBTM-1 – төмен қанатты, металлдан жасалған, қанаттары бүктелетін моноплан, кеме ангарындарын ықшам сақтауға мүмкіндік береді, және стандартты қону шассисімен жабдықталған. Оның фюзеляжы – дөңгелек пішіндес, бір орындық кабинасы және ауамен салқындатылатын қозғалтқыштың артында орналасқан тамшы тәрізді шатыры бар. Кабинаның артында жанармай бакі болды. Үлкен қанаты гидравликалық түрде бүктелетін үш бөліктен тұратын орталық бөлігінен құралды. Қанаттың артқы жиегінде үлкен тежегіш орнатылған. Жабық күйде оны қону қақпағы ретінде пайдалануға болады немесе мақсатты рөлінде қолдану үшін жоғары және төменгі бөліктерге бөлуге болады. Ол өте тиімді болды, негізінен үлкен бетінің ауданына байланысты, бірақ бұл аэронның еніне байланысты болды, бұл олардың тиімділігін айтарлықтай төмендетті. Орталық бөліктің түбірлерінде екі жанармай бакі орналастырылған. Барлық жанармай бактары өздігінен жабылады, ал ұшқыш пен май салқындатқышы бронямен қоршалған. Орталық бөлікте, сыртқы қанат панельдеріне жақын жерде, төрт Т-31 автокөліктің тұрақты қарулануы орнатылған. Орталық бөлікте орталық бекіткіш және сыртқы бекіткіштер орнатылған, олар салмағы бойынша бомбалар, жанармай бактары немесе торпедаларды қабылдауға арналған. Сыртқы бекіткіштерде AN/APS-4 іздеу радарын модульде орнатуға болады. Сыртқы қанат панельдерінде бомбалар немесе жоғары жылдамдықты ұшақ зымырандары үшін оншақты бекіткіш орнатуға болады. Қызметте Маулер «Абл Мэйбл» деген лақап ат алды, өйткені оның AM таңбасы және сол дәуірдегі фонетикалық алфавитте А әрпі «Абл» деп айтылды, Мэйбл атауы рифма болып табылады және М-ді білдіреді, және мүмкін оның таңғажайып жүк көтергіштігі, 1949 жылдың 30 наурызында үш торпеда, он екі 250 фунттық бомба, 20 мм-лік қарулары мен оқ-дәрілерінен тұратын (барлығы) ең ауыр жүк болды. Бірінші XBTM-1 1944 жылдың 26 тамызында алғашқы ұшуын жасады және 11 желтоқсанда Теңіз күштерінің сынақ орталығына жеткеннен кейін ұшу сынақтарын бастады. Теңіз күштері 1945 жылдың 15 қаңтарында 750 ұшаққа тапсырыс берді, бірақ тамызда Жапонияның капитуляциясынан кейін бұл сан 99 ұшаққа дейін азайтылды. Екінші прототип 20 мамырда алғашқы ұшуын жасады. Алғашқы екі прототиппен жүргізілген ұшу сынақтары қозғалтқышта, оның капонында, тік стабилизаторында және рульде елеулі проблемалар бар екенін көрсетті. Осыған байланысты кавуш ұзартылды, ал қозғалтқыш тірегі қозғалтқыштың үлкен айналым моментін теңестіру үшін оңға екі градусқа бұрылды. Карбюратордың ұзындығы ұзартылды, ал винт бұрауышы, руль және тік стабилизатор қайта жасалды. 1946 жылдың сәуір айында Теңіз күштері бомбалаушы-торпедалық классификациясын Шабуылмен алмастырғандықтан ұшақ таңбасы AM-1 болып өзгертілді, қайта құру 1947 жылдың басында аяқталмас бұрын. Бірінші жеткізілімдер 1947 жылдың наурыз айында басталды және сол айда үш жылға созылған ұшу сынақ бағдарламасы басталды, содан кейін анықталған негізгі кемшіліктер толық түзетілді. Кемеге қону сынақтарынан кейін бір ұшақ ауыр қону кезінде екіге бөлінгенде артқы фюзеляждың құрылымдық әлсіздігі анықталды. Тұрақтандыру сымына ілігіп алғанда құйрықтағы қатты дірілдер құйрық ілмегіне қосылған ролик тіреуі арқылы шешілді, бұл құйрыққа түсетін бүйірлік күштерді теңестірді. Басқа қажетті өзгерістерге спойлер аэрондықтарының және ұшақтың төмен жылдамдықтардағы нашар басқарылуын жақсарту үшін лифт басқару күшейткішінің қосылуы кірді. Одан әрі, кабинаның орналасуы қанағаттандырмайтын болды және қайта жасалуы керек болды. NATC Маулерді 1948 жылдың тамызында кемеге қонуға қабілетті деп таныды, тіпті жыл басында бір эскадрильяға ұшақтар берілген және мамыр айында 50 ұшақтың жаңа партиясына тапсырыс берілген болатын. Ұшақтың қысқа ғұмырында жасалған барлық өзгерістерге қарамастан, ол, әсіресе ағып жатқан гидравликалық жүйелерге байланысты, күтімге қиындық тудырды. AM-1Q электрондық қарсы шараларға арналған. Электроника операторы мен оның жабдығын орналастыру үшін фюзеляж жанармай бакі алынып тасталды. Ұшақ бірнеше радио және радар қабылдағыштарын, таратушыларын және сигнал анализаторын тасымалдады. Оператор сондай-ақ радар сигналдарын бұғаттау үшін шұғыла арқылы шашырату бумаларын тастауға болады. Ұшқыштар Маулерді ауыр басқаруға ие, формацияда ұшуға қиын және кемеге қонуға қиын деп тапты, өйткені мінсіз емес қону көбінесе ұшақты тұрақтандыру сымдарынан және қауіпсіздік тосқауылына секіріп өтуге әкелді. Бұл Skyraider-ден гөрі тұрақты пикелі бомбалаушы болды және көбірек қару-жарақ тасымалдай алды. Техникалық мәселелер және кемеге қонудың қиындығы кейбір ұшқыштарды оны «Қорқынышты монстр» деп атауға итерді.

In the 1930s and early 1940s, the Navy divided carrier borne bombers into two types: the torpedo bomber and the dive bomber, each with crews of two or three men. Wartime experience showed that pilots could aim bombs and torpedoes without assistance from other crewmembers as well as navigate with the aid of radio beacons, and the development of more powerful engines meant that faster aircraft no longer needed a rear gunner for self defense. Furthermore, the consolidation of the two types of bombers greatly increased the flexibility of a carrier's air group and allowed the number of fighters in an air group to be increased. In 1943, the US Navy invited proposals for a new multi purpose bomber and selected four designs in September: the Curtiss XBTC, Douglas XBT2D Skyraider, Kaiser Fleetwings BTK and the Martin XBTM. Martin was tasked to provide a backup to the Curtiss design which had been selected as a replacement to the Curtiss SB2C Helldiver. Due to the US Navy's concern that the Curtiss design was overly complex and that the company's record was particularly poor during the Helldiver's development, Martin was instructed to create an "unexperimental" design that would be a reliable platform for the Pratt & Whitney R 4360 Wasp Major radial engine that powered both aircraft. Two prototypes were ordered from Martin on 31 May 1944 with the internal designation of Model 210. The XBTM 1 was a low wing, all metal monoplane with folding wings to allow more compact storage in carrier hangar decks, and conventional landing gear. Its fuselage was an oval shaped stressed skin semi monocoque with the single seat cockpit and its teardrop shaped canopy positioned just aft of the air cooled engine. Just behind the cockpit was a fuel tank. The large wing consisted of a two spar center section with hydraulically folded three spar outer panels. A large dive brake was positioned on the trailing edge of the wing. When closed it could be lowered for use as a landing flap or it could be split into alternating upper and lower sections, with intermeshing "fingers" for use in its intended role. It was very effective in this role, mainly due to its great surface area, but this was at the cost of the width of the ailerons, which significantly reduced their efficiency. A pair of fuel tanks were positioned in the roots of the center section. All fuel tanks were self sealing and the pilot and oil cooler were protected by of armor. The fixed armament of four T 31 autocannon was fitted in the center section, adjacent to the outer wing panels with 200 rounds per gun. A centerline hardpoint and a pair of outer hardpoints were installed on the center section and rated to take bombs, fuel tanks or torpedoes up to in weight. The outer hardpoints could also carry an AN/APS 4 search radar in a pod. A dozen hardpoints could be installed on the outer wing panels to carry bombs or High Velocity Aircraft Rockets. In service, the Mauler earned the nickname "Able Mable" because its AM designation and the fact that in the phonetic alphabet of the era the letter A was pronounced as "Able", the name Mabel being a rhyme and representing the M, and perhaps of its remarkable load carrying ability, once lifting of ordnance (three torpedoes, a dozen 250 pound bombs plus its 20 mm guns and their ammunition) on 30 March 1949, perhaps the heaviest load ever carried by a single engine, piston powered aircraft. The first XBTM 1 made its maiden flight on 26 August 1944 and began flight testing after it reached the Naval Air Test Center on 11 December. The Navy ordered 750 more aircraft on 15 January 1945, although this was reduced to 99 aircraft after the surrender of Japan in August. The second prototype made its first flight on 20 May. Initial flight tests conducted with the first two prototypes revealed significant problems with the engine, its cowling, the vertical stabilizer and rudder. In response, the cowling was lengthened and the engine mount was canted two degrees to the right to offset the engine's tremendous torque. The length of the carburetor airscoop was extended and the propeller spinner, rudder, and the vertical stabilizer were redesigned. In April 1946 the aircraft designation was changed to AM 1 when the Navy replaced its Bomber Torpedo classification with Attack, well before the redesign was completed in early 1947. First deliveries began in March 1947 and a flight test program began that month that lasted three years before the major deficiencies identified were fully corrected. Carrier landing trials revealed a structural weakness of the rear fuselage when one aircraft was broken in half during a heavy landing. Severe vibrations in the tail upon engaging the arresting wire were cured by adding a roller bearing to the tailhook to counter the sideways forces placed on the tailhook. Other necessary changes were the addition of spoiler ailerons and an elevator control boost to improve the aircraft's poor controllability at low speeds. In addition, the cockpit layout was unsatisfactory and had to be redesigned. The NATC finally deemed the Mauler acceptable for carrier landings in August 1948 even though aircraft had been issued to one squadron earlier in the year and a new batch of 50 aircraft had been ordered in May. Despite all the modifications to the aircraft over its short life, it remained a maintenance nightmare, especially the leaky hydraulic systems. The AM 1Q was developed for electronic countermeasures duties. The fuselage fuel tank was removed to make room for the electronics operator and his equipment in a windowless compartment. The aircraft carried several radio and radar receivers, transmitters and a signal analyzer. The operator could also drop bundles of chaff through a chute to block radar signals. Pilots found the Mauler a heavy handling aircraft which was difficult to fly in formation and hard to land aboard a carrier because a less than perfect landing often caused the aircraft to bounce over the arresting wires and into the safety barrier. It was a very stable dive bomber, more so than the Skyraider, and could carry more ordnance. Maintenance problems and the difficulty of landing aboard a carrier caused some pilots to give it the nickname of "Awful Monster".