Кіріспе

Әртүрлі көрермендерге тартымды музыкалық туындылар

Кроссовер – әртүрлі көрермендерге тартымды музыкалық туындылар немесе орындаушыларға қолданылатын термин. Мысалы, әннің әртүрлі музыкалық стильдер мен жанрларды қадағалайтын екі немесе одан көп тізімде пайда болуы осыған дәлел. Егер екінші тізім жанрларды біріктірсе, мысалы, "Hot 100" тізімі болса, онда бұл туынды кроссовер емес. Кейбір жағдайларда "кроссовер" термині мәдени ұрлықпен байланысты теріс мағынаға ие болуы мүмкін, бұл музыканың ерекше ерекшеліктерін көпшілік талғамына ұнату үшін жұмсартуды білдіреді. Мысалы, рок-н-роллдың алғашқы жылдарында афроамерикандық музыканттар жазған көптеген әндер Пэт Бун сияқты ақшанық әртістермен көбінесе түпнұсқа нұсқаларының өткірлігінен айырылған, көбінесе өзгешеленген мәтіндермен, жұмсақ стильде қайта жазылды. Бұл каверлер әлдеқайда кең көрермендерге танымал болды. Кроссовер көбінесе музыканың фильм саундтрегінде пайда болуынан туындайды. Мысалы, Sacred Harp музыкасы 2003 жылғы "Cold Mountain" фильмінде пайда болғаннан кейін кроссоверлік танымалдылығы артып, ал 2000 жылғы "O Brother, Where Art Thou?" фильмі қабылдағаннан кейін блюграсс музыкасы қайта жанданды.

Классикалық кроссовер

Классикалық кроссовер – классикалық музыканың танымал болған түрлерін де, классикалық орындаушылармен немесе классикалық стильде орындалған кең ауқымды танымал музыка түрлерін де қамтиды. Ол классикалық және танымал орындаушылардың бірлескен жұмыстарын, сондай-ақ классикалық музыка элементтерін (опералық және симфониялық музыканы қоса алғанда) танымал музыкамен (поп, рок, эстрадалық және латын музыкасы сияқты түрлермен) үйлестіретін музыканы да білдіреді. Классикалық кроссоверді көбінесе поп-вокалистер, музыканттар, опера әншілері, классикалық аспапшылар және кейде рок-топтар орындайды. Бұл құбылыс музыка әлемінде бұрыннан бар болғанымен, "классикалық кроссовер" терминін 1980 жылдары жазба компаниялары қолданды. 1990 жылдардан бері оның танымалдылығы артып, Billboard тізімінде жеке орны бар.

Классикалық орындаушылар

Классикалық музыка индустриясында «кроссовер» термині ең алдымен классикалық әртістердің Бродвей мюзиклдері сияқты танымал репертуарларын жазуларына қатысты қолданылады. Мысалы, Лесли Гарретттің музыкалық комедияға бет бұруы, Хосе Каррерастың «Вест-Сайд-Стори» жазбасы, сондай-ақ Тереза Стратастың «Шоубоут» жазбасы. Сопрано Айлин Фаррелл 1960 жылғы «I've Got a Right to Sing the Blues» альбомымен сәтті кроссоверлік жазба жасаған алғашқы классикалық әншілердің бірі деп есептеледі. 1990 жылы өткен «Үш тенордың» тұңғыш концерті Лучано Паваротти, Хосе Каррерас және Пласидо Доминго опера, неаполитандық халық әндері, музыкалық театр және поп музыкасын алып келіп, үлкен телеарна көрермендеріне таныстырды. Бұл классикалық кроссовердің қазіргі заманғы дамуына негіз салды. Классикалық және эстрадалық орындаушылардың арасындағы ынтымақтастыққа Стинг пен Эдин Карамазовтың «Лабиринттен әндер» альбомы жатады. Фредди Меркьюри мен сопрано Монсеррат Кабале арасындағы ынтымақтастық әлемдік хитке айналған «Барселона» әнін дүниеге әкелді. R&B әншісі Мария Кэри опера әншісі әйелі Патрисиямен бірге «O Come, All Ye Faithful» рождестволық әнін дуэт ретінде орындады. Уэльстік меццо-сопрано Кэтрин Дженкинс рок әншісі Майкл Болтонмен «O Holy Night» әнін дуэтте орындады. Классикалық дәстүрдегі әншілер мен музыканттар, Андреас Доршельдің пікірінше, рок музыкасын орындауға тырысқанда, олардың білімі алған жанрдың күрделілігінен айырылып, соңғысының көбінесе қатал және жабайы ерекшеліктеріне жете алмайды. Италиялық поп-тенор Андреа Бочелли, классикалық музыка тарихындағы ең көп сатылған әнші ретінде, классикалық кроссовердің патшасы деп аталды. Британдық сопрано Сара Брайтман да классикалық кроссовер әртісі саналады, ол классикалық, халықтық, поп және мюзикл музыкасының альбомдарын шығарды. Брайтман «классикалық кроссовер» деген атауды ұнатпайды, бірақ музыканы жіктеудің қажеттілігін түсінеді. 2008 жылы Польшада шыққан «Symphony» альбомында ол поляк теноры Анджей Лампертпен «I Will Be with You (Where the Lost Ones Go)» әнін орындады, ол да классикалық және классикалық емес стильдерде өнер көрсеткен, сонымен қатар екі сала бойынша толық музыкалық білім алып, академиялық дәрежелерді де иеленген әртіс (дегенмен, оның негізгі кәсіби бағыты опералық ән салу).

Жаздық кроссовер

"Кроссовер джаз" (жаз кроссовері) мен "жаз фьюжн" белгілі бір ортақ нәрсеге ие. Кроссовер джаз бен классикалық музыканы біріктірген альбомдардың мысалдары – Деодато, Жан-Люк Понти және Боб Джеймс альбомдары. Боб Джеймстің "One" (CTI, 1974) альбомында Роберта Флэктің хит болған "Feel Like Making Love" әні де бар. Радиостанциялар осы әнді эфирге беріп, "One" альбомының табысына көмектесті. Албом классикалық музыканы заманауи үлгіде орындаумен ерекшеленді, мысалы, "Night on Bald Mountain" – Модест Муссоргскийдің осы аттас композициясының кавер нұсқасы.

Қиыршық тас

Музыкадағы кроссовердің басқа мысалдары – фанк, рэп, рок, металл және панк сияқты жанрларды біріктіретін топтар, мысалы, Urban Dance Squad, Faith No More, Red Hot Chili Peppers, Suicidal Tendencies, D. R. I., Primus, Linkin Park, Rage Against the Machine, System of a Down және 311. Ну-метал жанры кроссовер стилінің ең жарқын мысалы болып табылады. Бұл жанр хип-хоп, альтернативті рок, фанк, индустриал және гранж сияқты әртүрлі жанрлардың элементтерін қамтиды. Жанр осы ықпалдарды төмендетілген гитаралармен және дәстүрлі хеви-метал жанрларында сирек кездесетін тұрақты ырғақтармен үйлестіреді, сонымен қатар басқа жанрларда көп кездеспейтін гитаралық сололарға ерекше назар аударады.